Hướng dẫn thủ tục nhận trợ cấp thất nghiệp cho người lao động
Bảo hiểm thất nghiệp là một trong những nguồn hỗ trợ quan trọng cho người lao động khi mất việc làm và giúp họ nhanh chóng quay trở lại thị trường lao động. Cùng với việc ban hành Luật Việc làm năm 2025, Chính phủ đã ban hành Nghị định 374/2025/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều của Luật Việc làm về bảo hiểm thất nghiệp, trong đó có nội dung trình tự, thủ tục hưởng trợ cấp thất nghiệp.
Điều kiện hưởng trợ cấp thất nghiệp
Theo quy định tại Điều 38 Luật Việc làm năm 2025 thì người lao động đang đóng bảo hiểm thất nghiệp được hưởng trợ cấp thất nghiệp khi có đủ các điều kiện sau đây:
- Chấm dứt hợp đồng lao động, hợp đồng làm việc hoặc chấm dứt làm việc theo quy định của pháp luật mà không thuộc một trong các trường hợp người lao động đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động trái pháp luật theo quy định của Bộ luật Lao động hoặc người lao động nghỉ việc khi đủ điều kiện hưởng lương hưu.
- Đã đóng bảo hiểm thất nghiệp từ đủ 12 tháng trở lên trong thời gian 24 tháng trước khi chấm dứt hợp đồng lao động, hợp đồng làm việc hoặc chấm dứt làm việc theo quy định của pháp luật.
Trường hợp người lao động làm việc theo hợp đồng lao động có thời hạn từ đủ 01 tháng đến dưới 12 tháng thì phải đóng đủ 12 tháng trở lên trong thời gian 36 tháng trước khi chấm dứt hợp đồng lao động.
- Đã nộp đủ hồ sơ hưởng trợ cấp thất nghiệp trong thời hạn 03 tháng kể từ ngày chấm dứt hợp đồng lao động, hợp đồng làm việc hoặc chấm dứt làm việc.
- Trong thời hạn 10 ngày làm việc kể từ ngày nộp đủ hồ sơ hưởng trợ cấp thất nghiệp mà người lao động không thuộc một trong các trường hợp có việc làm và thuộc đối tượng tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc theo quy định tại Luật Bảo hiểm xã hội hoặc thực hiện nghĩa vụ quân sự, nghĩa vụ tham gia Công an nhân dân, dân quân thường trực hoặc đi học tập có thời hạn trên 12 tháng hoặc chấp hành quyết định áp dụng biện pháp đưa vào cơ sở giáo dục bắt buộc, cơ sở cai nghiện bắt buộc hoặc bị tạm giam, chấp hành hình phạt tù hoặc ra nước ngoài định cư hoặc chết.
Trình tự tiếp nhận, giải quyết hồ sơ
Theo khoản 1 Điều 16 Nghị định 374/2025/NĐ-CP, sau khi người lao động nộp đủ hồ sơ đề nghị hưởng trợ cấp thất nghiệp (thành phần hồ sơ đề nghị hưởng trợ cấp thất nghiệp được quy định cụ thể tại Điều 14 Nghị định 374/2025/NĐ-CP), tổ chức dịch vụ việc làm công có trách nhiệm xem xét hồ sơ và trình Giám đốc Sở Nội vụ quyết định việc hưởng trợ cấp thất nghiệp trong thời hạn 15 ngày làm việc kể từ ngày nhận đủ hồ sơ hợp lệ.
Quy định này xác định rõ vai trò của tổ chức dịch vụ việc làm công là cơ quan đầu mối tiếp nhận, kiểm tra và tham mưu quyết định hưởng trợ cấp, đồng thời tạo cơ sở pháp lý bảo đảm người lao động được giải quyết chế độ trong thời gian xác định cụ thể.
Trường hợp hồ sơ gửi thông qua dịch vụ bưu chính, thời điểm tiếp nhận được tính theo dấu bưu chính chuyển đến, qua đó bảo vệ quyền lợi của người lao động trong tình huống không thể nộp hồ sơ trực tiếp. Nếu hồ sơ chưa đủ thông tin làm cơ sở giải quyết thì tổ chức dịch vụ việc làm công yêu cầu người lao động bổ sung theo Phiếu yêu cầu Mẫu số 03 ban hành kèm theo Nghị định, bảo đảm nguyên tắc hướng dẫn hoàn thiện hồ sơ.
Quyết định về việc hưởng trợ cấp thất nghiệp được tổ chức dịch vụ việc làm công gửi: 01 bản đến Bảo hiểm xã hội cấp tỉnh nơi người lao động đang hưởng trợ cấp thất nghiệp để thực hiện chi trả trợ cấp thất nghiệp và cấp thẻ bảo hiểm y tế cho người lao động; 01 bản đến người lao động được hưởng trợ cấp thất nghiệp. Trường hợp người lao động nộp hồ sơ qua Cổng Dịch vụ công Quốc gia thì Quyết định về việc hưởng trợ cấp thất nghiệp được gửi 01 bản đến người lao động, 01 bản đến Bảo hiểm xã hội cấp tỉnh thông qua Cổng Dịch vụ công Quốc gia.
Nếu người lao động không đủ điều kiện hưởng trợ cấp thất nghiệp, tổ chức dịch vụ việc làm công có trách nhiệm thông báo bằng văn bản và nêu rõ lý do. Đối với trường hợp người lao động nộp hồ sơ trực tuyến thì văn bản này được gửi qua Cổng Dịch vụ công Quốc gia.
Thủ tục chi trả trợ cấp thất nghiệp sau khi có quyết định hưởng
Nội dung về chi trả trợ cấp thất nghiệp được quy định tại khoản 2 Điều 16 Nghị định 374/2025/NĐ-CP. Theo đó, cơ quan bảo hiểm xã hội là đơn vị trực tiếp thực hiện việc chi trả trợ cấp thất nghiệp cho người lao động. Thời hạn chi trả là 05 ngày làm việc kể từ ngày người lao động hết thời hạn nhận quyết định hưởng trợ cấp thất nghiệp hoặc hết thời hạn thông báo tìm kiếm việc làm hằng tháng.
Quy định này cho thấy thủ tục hưởng trợ cấp thất nghiệp không dừng lại ở việc ban hành quyết định hành chính mà còn bao gồm giai đoạn tổ chức thực hiện quyền lợi tài chính của người lao động. Việc quy định thời hạn chi trả cụ thể góp phần nâng cao trách nhiệm của cơ quan bảo hiểm xã hội, đồng thời giúp người lao động sớm nhận được hỗ trợ trong giai đoạn mất việc làm.
Trường hợp người lao động không đến nhận quyết định hưởng trợ cấp thất nghiệp
Khoản 3 Điều 16 Nghị định 374/2025/NĐ-CP quy định tình huống phát sinh trong thực tiễn khi người lao động nộp hồ sơ trực tiếp nhưng không đến nhận quyết định hưởng trợ cấp. Theo đó, sau 03 ngày làm việc kể từ ngày ghi trong phiếu hẹn trả kết quả, nếu người lao động không đến nhận quyết định thì được coi là không có nhu cầu hưởng trợ cấp thất nghiệp.
Trong thời hạn 02 ngày làm việc kể từ ngày hết thời hạn nhận quyết định về việc hưởng trợ cấp thất nghiệp, tổ chức dịch vụ việc làm công phải thông tin cho cơ quan Bảo hiểm xã hội các trường hợp không đến nhận quyết định về việc hưởng trợ cấp thất nghiệp để dừng chi trả theo quy định.
Trong thời hạn 07 ngày làm việc kể từ ngày người lao động không đến nhận quyết định về việc hưởng trợ cấp thất nghiệp theo quy định, tổ chức dịch vụ việc làm công trình Giám đốc Sở Nội vụ quyết định về việc hủy quyết định hưởng trợ cấp thất nghiệp của người lao động.
Quyết định về việc hủy quyết định hưởng trợ cấp thất nghiệp được tổ chức dịch vụ việc làm công gửi: 01 bản đến Bảo hiểm xã hội cấp tỉnh để không chi trả trợ cấp thất nghiệp cho người lao động; 01 bản đến người lao động. Quyết định về việc hủy quyết định hưởng trợ cấp thất nghiệp thực hiện theo Mẫu số 08 ban hành kèm theo Nghị định. Quy định này nhằm tránh tình trạng ban hành quyết định nhưng không được thực hiện trên thực tế, góp phần quản lý chặt chẽ quỹ bảo hiểm thất nghiệp.
Xử lý trường hợp người lao động không nhận tiền trợ cấp
Tại khoản 4 Điều 16 Nghị định 374/2025/NĐ-CP quy định sau thời hạn 03 tháng, kể từ ngày người lao động hết thời hạn hưởng trợ cấp thất nghiệp theo quyết định hưởng trợ cấp thất nghiệp nhưng người lao động không đến nhận tiền trợ cấp thất nghiệp và không thông báo bằng văn bản cơ quan bảo hiểm xã hội nơi đang hưởng trợ cấp thất nghiệp thì người lao động đó được xác định là không có nhu cầu hưởng trợ cấp thất nghiệp.
Trong thời hạn 07 ngày làm việc sau thời hạn nêu trên, cơ quan bảo hiểm xã hội phải thông báo cho tổ chức dịch vụ việc làm công nơi người lao động đang hưởng trợ cấp thất nghiệp về việc người lao động không đến nhận tiền trợ cấp thất nghiệp. Thông báo về việc người lao động không đến nhận tiền trợ cấp thất nghiệp thực hiện theo Mẫu số 13 ban hành kèm theo Nghị định này.
Trong thời hạn 10 ngày làm việc kể từ ngày nhận được thông báo của cơ quan Bảo hiểm xã hội, tổ chức dịch vụ việc làm công có trách nhiệm xem xét, trình Giám đốc Sở Nội vụ quyết định về việc bảo lưu thời gian đóng bảo hiểm thất nghiệp cho người lao động.
Quyết định về việc bảo lưu thời gian đóng bảo hiểm thất nghiệp được tổ chức dịch vụ việc làm công gửi: 01 bản đến Bảo hiểm xã hội cấp tỉnh để thực hiện bảo lưu thời gian đóng bảo hiểm thất nghiệp cho người lao động; 01 bản đến người lao động. Trường hợp người lao động nộp hồ sơ qua Cổng Dịch vụ công Quốc gia thì Quyết định về việc bảo lưu thời gian đóng bảo hiểm thất nghiệp gửi 01 bản đến Bảo hiểm xã hội cấp tỉnh, 01 bản đến người lao động thông qua Cổng Dịch vụ công Quốc gia.
Quyết định bảo lưu thời gian đóng bảo hiểm thất nghiệp thực hiện theo Mẫu số 14 ban hành kèm theo Nghị định này.
Đối với hồ sơ nộp qua Cổng Dịch vụ công Quốc gia thì Quyết định về việc bảo lưu thời gian đóng bảo hiểm thất nghiệp gửi 01 bản đến người lao động, 01 bản đến Bảo hiểm xã hội cấp tỉnh qua Cổng Dịch vụ công Quốc gia.
Việc nắm rõ thủ tục nhận trợ cấp thất nghiệp sẽ giúp người lao động đảm bảo quyền lợi của mình, góp phần nâng cao hiệu quả thực thi chính sách bảo hiểm thất nghiệp, hỗ trợ người lao động ổn định đời sống và sớm quay trở lại thị trường lao động.
ThS. LS. Huỳnh Thị Mỹ Hằng
