Không phải thiếu tiền, thiếu minh bạch mới là rào cản lớn nhất khi doanh nghiệp gọi vốn
Tiếp cận nguồn lực tài chính luôn là bài toán cốt lõi cho sự sinh tồn và phát triển của các tổ chức. Dù vậy, rào cản lớn nhất đôi khi không nằm ở sự eo hẹp của thị trường mà xuất phát từ chính tư duy của người điều hành và sự thiếu hụt nền tảng quản trị bên trong hệ thống kinh doanh.
Điểm nghẽn trong tư duy người chủ và khung quản trị
Tại sự kiện GrowthVerse Finance Day ngày 30/09, các chuyên gia đã cùng phân tích thực trạng huy động vốn thông qua chủ đề khơi thông dòng vốn cho tăng trưởng và hội nhập quốc tế.
Các chuyên gia tại sự kiện.- Ảnh: Thanh Trúc
|
Bà Mã Thanh Loan, Tổng Giám đốc Auxesia Holdings, nhận định rào cản huy động vốn lớn nhất đến từ tư duy sở hữu của người chủ doanh nghiệp. Phần lớn giới chủ e ngại việc chia sẻ quyền lực và thường mang tư duy ứng phó bị động, chỉ đi tìm nguồn tài trợ khi đã cạn kiệt dòng tiền hoặc không còn tài sản thế chấp.
Khi tổ chức rơi vào tình trạng khó khăn, thế thương lượng gần như bằng không, dẫn đến định giá thấp và phải chấp nhận những điều khoản khắt khe về quản trị, pháp lý từ nhà đầu tư.
Ông Lê Nguyễn Vũ Phương, Giám đốc Tài chính kiêm Kế toán trưởng của Sài Gòn Food, cho rằng nhiều đơn vị hiện chưa sẵn sàng để nhận vốn vì thiếu vắng một khung quản trị phù hợp, minh bạch và lành mạnh. Thay vì chờ đợi sự phê duyệt từ các tổ chức tín dụng, bản thân doanh nghiệp phải tự xây dựng sức hấp dẫn.
Ông Phương nhấn mạnh: "Hãy xây doanh nghiệp không phải để bán nhưng mà xây nó giống như sẵn sàng để bán". Sự chuẩn bị kỹ lưỡng về hệ thống cơ sở dữ liệu không chỉ phục vụ việc gọi vốn mà còn tạo lợi thế lớn khi đàm phán hợp đồng thương mại. Nhờ duy trì tính minh bạch tuyệt đối ngay từ đầu, đơn vị của ông hiện sở hữu hạn mức tín dụng tín chấp lên đến hơn 500 tỷ đồng.
Ở góc độ tư vấn, ông Đinh Thế Anh, Phó Tổng Giám đốc, Trưởng bộ phận Tài chính Doanh nghiệp kiêm Trưởng Dịch vụ Tư vấn Mua bán và sáp nhập doanh nghiệp (M&A) tại KPMG Việt Nam, chỉ ra rằng chủ doanh nghiệp cần phải chứng minh được lợi thế cạnh tranh và tiềm năng tăng trưởng bằng những con số cụ thể.
Quá trình chuẩn bị hồ sơ gọi vốn thường kéo dài từ 6 - 12 tháng, đòi hỏi người điều hành phải thực hiện ba bước trọng tâm. Bước đầu tiên là chuẩn bị dữ liệu quản trị đầy đủ, thể hiện rõ bài toán doanh thu và lợi nhuận trên từng sản phẩm, từng kênh bán hàng. Kế đến, người sáng lập phải thay đổi tư duy, chuyển từ việc ra quyết định mang tính gia đình sang nguyên tắc minh bạch, chấp nhận sự tham gia của đối tác ngoại. Cuối cùng, sự minh bạch trong tài sản cá nhân và các quyết định tài chính của tổ chức phải được tuân thủ nghiêm ngặt.
Để quá trình gọi vốn thành công, yếu tố minh bạch số liệu là điều kiện tiên quyết. Bà Loan cảnh báo về thực trạng doanh nghiệp duy trì hai, ba hệ thống sổ sách kế toán, hoặc sử dụng tài sản doanh nghiệp để đảm bảo cho các khoản vay đầu tư cá nhân. Việc không tách bạch tài sản cá nhân và doanh nghiệp khiến chi phí lãi vay tăng cao, lợi nhuận sụt giảm và kéo định giá công ty xuống mức thấp.
Đa dạng hóa kênh huy động ngoài tín dụng ngân hàng
Khi tín dụng ngân hàng bị siết chặt, bà Loan khuyến nghị các đơn vị có sức khỏe tài chính tốt nên chủ động tìm kiếm các kênh cấp vốn đa dạng hơn. Tín dụng quốc tế là một lựa chọn linh hoạt với các khoản vay từ vài chục ngàn đến hàng chục triệu USD được xét duyệt dựa trên dòng tiền thay vì tài sản thế chấp, dù lãi suất có thể dao động từ 7%-12% một năm và cá biệt có thể lên 18%.
Nguồn vốn xanh chuyên tài trợ cho chuyển đổi số và phát triển bền vững cũng mang lại điều kiện giải ngân tốt cùng lãi suất cạnh tranh.
Bên cạnh đó, các quỹ đầu tư tư nhân có thể rót vốn vào những công ty đang tăng trưởng với quy mô từ 3-100 triệu USD, đi kèm kỳ vọng tỷ suất sinh lời nội bộ (IRR) đạt 20 - 25% trong vòng 3 - 5 năm.
Nguyên tắc phân bổ vốn và tự chủ dòng tiền
Để đảm bảo sức khỏe tài chính trong dài hạn, ông Phương lưu ý nguyên tắc phân bổ vốn phải tuân thủ đúng mục đích, nguồn ngắn hạn dùng cho ngắn hạn, nguồn dài hạn dùng cho dài hạn. Các công ty không nên dùng dòng tiền kinh doanh ngắn hạn để đầu tư nhà máy hay thực hiện M&A, vì khi khủng hoảng xảy ra, lượng tiền mặt hàng ngàn tỷ đồng cũng khó có thể bù đắp rủi ro thanh khoản.
Việc duy trì một quỹ dự phòng đủ để tổ chức duy trì hoạt động từ 6 tháng đến 1 năm là yêu cầu bắt buộc. Đúc kết lại bức tranh tài chính, ông Thế Anh khẳng định đặc quyền lớn nhất của một doanh nghiệp là xây dựng được mô hình kinh doanh bền vững, tạo ra dòng tiền tự vận hành tốt mà không phải phụ thuộc vào quá trình gọi vốn từ bên thứ ba.
Thanh Trúc
