Khủng hoảng ngân sách Mỹ: Đồng hồ đếm ngược đã chạy

Khủng hoảng ngân sách Mỹ: Đồng hồ đếm ngược đã chạy

Trong khi các bộ trưởng tài chính của 20 nền kinh tế hàng đầu thế giới còn đang rối bời với cơ chế xác định các dấu hiệu mất cân bằng của nền tài chính toàn cầu thì tại một số trung tâm tài chính thế giới, sự mất cân bằng nội bộ đang ngày càng trầm trọng.

Chưa cần phải kể ra thì chắc nhiều người cũng nghĩ ngay đến "điểm nóng" tài chính châu Âu, nơi mà ngân hàng trung ương khu vực này đã tốn công tốn của để ngăn cản một cuộc khủng hoảng nợ công lan rộng song rốt cuộc vẫn bất thành cho đến thời điểm hiện nay.

Tuy nhiên, bên kia bờ Đại Tây Dương, một "đám cháy" khác mà xưa nay ít người nghĩ đến cũng trực nhen lên, đó là nguy cơ khủng hoảng nợ công của nền kinh tế hùng mạnh nhất thế giới, kinh tế Mỹ.

Hiện tại, nợ quốc gia của Mỹ sắp chạm đến ngưỡng 14.294 tỷ USD mà luật pháp nước này quy định. Trong khi đó, nhu cầu chi tiêu của Chính phủ Mỹ vẫn rất lớn. Tình thế này đang đặt Quốc hội và Chính phủ Mỹ phải quyết định lấy một trong hai sự lựa chọn mà cả hai đều rất khó khăn: hoặc là Quốc hội Mỹ phải thông qua một dự luật cho phép nâng giới hạn nợ, hoặc là chính phủ nước này phải cắt giảm chi tiêu hoặc tăng thuế 738 tỷ USD trong vòng 6 tháng, thời gian còn lại của năm tài khóa.

Sự lựa chọn một trong hai nói trên cũng cần phải được thực hiện sớm để kế hoạch ngân sách của năm tài khóa tiếp theo còn được hoạch định và thông qua kịp tiến độ. Trong trường hợp kế hoạch ngân sách liên bang không được thông qua đúng hạn, cỗ máy công quyền của nước này sẽ rơi vào tình trạng "tắt máy" (government shutdown), nôm na là chính quyền thiếu tiền cũng như cỗ máy thiếu năng lượng, sẽ phải ngừng hoạt động. Các hoạt động của chính quyền sẽ tạm dừng từng phần, khởi đầu bằng các lĩnh vực ít thiết yếu hơn, cho đến khi ngân sách nước này tìm được một nguồn tài trợ.

Kho bạc Mỹ ước tính rằng, nợ quốc gia của nước này có thể sẽ đạt tới giới hạn nợ mà luật pháp quy định vào khoảng từ đầu tháng 4 đến cuối tháng 5 tới. Nếu không muốn để điều này xảy ra, chính quyền liên bang sẽ phải cân đối khoản 738 tỷ USD trong thu chi ngân sách. Có mấy cách để làm là: loại bỏ tất cả các chi tiêu tùy ý (còn phải xem xét tính cần thiết), đồng thời tìm kiếm thêm một khoản 50 tỷ USD khác; cắt giảm gần 70% chi tiêu cho các chương trình bắt buộc như Medicare (Chương trình chăm sóc sức khỏe cho người trên 65 tuổi) và An sinh xã hội; tăng doanh thu thuế thêm 2/3 hoặc là một sự kết hợp nào đó giữa các cách nói trên. Những việc có thể làm đó phải được thực hiện trong thời gian còn lại của năm tài khóa này.

Một báo cáo của Ban nghiên cứu của Quốc hội Mỹ (CRS) cho biết, cắt giảm chi tiêu nhiều hơn và tăng thuế sẽ là cần thiết để đáp ứng các nghĩa vụ của Mỹ vào năm 2012 và xa hơn nữa nếu mức giới hạn nợ không được nâng lên. Tuy nhiên, một số nhà lập pháp bảo thủ cho biết, họ sẽ không bỏ phiếu cho việc tăng mức trần nợ trừ khi Quốc hội đồng ý một kế hoạch cắt giảm chi tiêu đáng kể.

Thượng nghị sỹ Pat Toomey, một đảng viên Cộng hòa bảo thủ, từ bang Pennsylvania, đã giới thiệu một dự luật trong đó yêu cầu Kho bạc sử dụng thuế thu nhập để trả lãi và gốc cho các trái chủ trước khi đáp ứng các nghĩa vụ khác. Điều đó sẽ giữ cho đất nước khỏi bị vỡ nợ. Toomey tin rằng, thậm chí, ưu tiên trả nợ cũng có nghĩa là trì hoãn việc thanh toán cho các nhà cung cấp của chính phủ liên bang. "Thị trường rất biết sự khác biệt giữa việc trì hoãn thanh toán cho các nhà cung cấp và sự vỡ nợ của Kho bạc", Toomey nói tại một buổi điều trần với Ủy ban Ngân sách Thượng viện hôm thứ Năm.

Bộ Tài chính Mỹ, trái lại, khẳng định rằng, chính việc trì hoãn thanh toán và các nghĩa vụ pháp lý của Mỹ có thể bị xem là vỡ nợ hoặc làm thất vọng các thị trường. Đáp lại ý kiến của Toomey, Bộ trưởng Tài chính Mỹ Timothy Geithner khẳng định: "Tôi sẽ cảnh báo bất kỳ ai muốn tác động để Quốc hội không tăng giới hạn nợ trong khung thời gian mà chúng ta cần. Chúng ta không có đủ khả năng để chống đỡ một thị trường đã mất niềm tin…, và những thiệt hại có thể xảy ra là rất nghiêm trọng".

Rõ ràng, nội bộ chính quyền Mỹ đang căng thẳng để đi đến quyết định cuối cùng là nới rộng giới hạn nợ hay là thắt chặt chi tiêu ngân sách. Nước Mỹ sẽ khó mà thuyết phục được phần còn lại của thế giới tham gia tích cực vào cơ chế kiểm soát những mất cân bằng trong hệ thống tài chính toàn cầu, khi mà nước này còn chưa chọn lựa được giải pháp để lấy lại sự thăng bằng cho chính nền tài chính của mình.        

Quang Huy (Theo báo chí nước ngoài)

Đầu tư chứng khoán