Khuyến khích dùng thẻ thay vì đặt ra phí bán ngoại tệ

Khuyến khích dùng thẻ thay vì đặt ra phí bán ngoại tệ

Thu phí khi bán ngoại tệ cho người dân đang được một số người cho là giải pháp tốt nhất cho vấn đề dung hoà các lợi ích của các chủ thể liên quan đến việc nắm giữ ngoại tệ. Trong bối cảnh hiện nay: người dân thoả mãn được nhu cầu về tiền mặt khi đi ra nước ngoài để công tác, học tập hoặc chữa bệnh; còn ngân hàng không sợ lỗ vì phải chấp nhận bán ngoại tệ với giá thấp hơn giá trị trao đổi thật.

Vấn đề là, ở góc độ chính sách, việc cho phép thu phí chính là sự thừa nhận rằng tỷ giá chính thức chỉ là một thứ giá gượng ép bằng mệnh lệnh hành chính; rằng có một tỷ giá khác tồn tại trên một thị trường mà ngân hàng không thể giữ vai trò chi phối, khống chế và rốt cuộc đó mới là tỷ giá thật. Nói khác đi, việc cho phép thu phí trong chừng mực nào đó cũng đồng nghĩa với việc phủ nhận lời khẳng định chính thức của nhà chức trách công được phát đi trên các phương tiện truyền thông về việc đã giải tán thành công, đã vô hiệu hoá hoặc ít nhất đã hạn chế được tác động của thị trường mua bán ngoại tệ tự do đối với đời sống kinh tế. Trên thực tế thị trường đó vẫn tồn tại, vẫn làm giá và chính ngân hàng – thị trường được gọi là chính thức – phải thích nghi với giá đó.

Trên hết, về phương diện xã hội, biện pháp này chỉ là sự đáp ứng trong thế bị động, nếu không muốn nói là theo đuôi, của ngân hàng đối với nhu cầu nắm giữ tiền mặt với số lượng lớn, một nhu cầu đặc trưng cho một hệ thống lưu thông dân sự ở trình độ phát triển thấp.

Không ai chối cãi về sự cần thiết cầm giữ một số ngoại tệ mạnh nhất định bằng tiền mặt mỗi khi đi ra nước ngoài. Có ít tiền bỏ túi, người ta yên tâm, vì có thể chủ động trong việc thanh toán theo cách nhanh, gọn, đơn giản các giao dịch nhằm đáp ứng các nhu cầu thông thường trong sinh hoạt như mua sắm thức ăn trong ngày, trả tiền mua báo, mua vé xe buýt, đi taxi…

Nhưng ở các nước tiên tiến, tức là nước mà những người dân có nhu cầu mua ngoại tệ, theo giả thiết, sẽ đi tới, các giao dịch có giá trị lớn đều dựa vào các phương thức thanh toán qua ngân hàng, đặc biệt là thanh toán bằng thẻ. Chi trả viện phí, tiền khách sạn, học phí đều thuộc nhóm giao dịch này.

Các hình thức thanh toán hiện đại không dựa vào tiền mặt, đặc biệt trong những giao dịch có giá trị lớn, phổ biến đến mức việc dùng tiền mặt để chi trả bị coi là hành vi không bình thường. Đúng hơn, việc trả tiền mặt với số lượng lớn cho một lần giao dịch chỉ được coi là bình thường ở những nơi không đàng hoàng. Còn tại các cửa hàng lớn, trung tâm thương mại, trường học, bệnh viện có uy tín, có tên tuổi, người ta thường nhìn một khách hàng móc ví lấy một cọc tiền giấy để thanh toán bằng ánh mắt soi mói, dè chừng, theo kiểu đối xử dành cho một người kỳ quặc hay một kẻ bị tình nghi có thu nhập bất chính.

Đối với người đi nước ngoài, thẻ tín dụng quốc tế là công cụ thanh toán cho phép đáp ứng có hiệu quả nhất các nhu cầu chi trả trong thời gian lưu trú ở nước sở tại. Đặc biệt, trong trường hợp đi đến một nước có đồng tiền không thông dụng, nó cho phép tránh được những bất tiện, phiền phức và cả thiệt hại phát sinh do phải đổi xuôi, rồi đổi ngược các loại tiền, tương ứng với khi đi vào, đi ra.

Nhiều ý kiến cho rằng thẻ tín dụng quốc tế do ngân hàng trong nước cấp thường tiềm ẩn rủi ro bị từ chối khi đi ra nước ngoài. Thực ra, một khi thẻ tín dụng quốc tế được kích hoạt đúng quy trình, nó sẽ được thừa nhận trong toàn hệ thống bất kể xuất xứ. Bởi vậy, không thể có chuyện một thẻ tín dụng quốc tế được cấp hợp pháp, hợp lệ bởi một ngân hàng Việt Nam lại bị từ chối bởi một hàng rào kỹ thuật kiểm tra khách quan ở một nơi nào đó trên thế giới. Để yên tâm về năng lực thanh toán của thẻ, chỉ cần thử một lần trước khi lên đường ra nước ngoài. Nếu thẻ vận hành suôn sẻ tại một điểm chấp nhận trong nước, thì không có lý do gì nó không được chấp nhận tại bất kỳ điểm nào khác trong hệ thống thanh toán toàn cầu.

LTS: Thống đốc ngân hàng Nhà nước đã lên tiếng bác bỏ thông tin ngân hàng Nhà nước sẽ ban hành thông tư cho phép các ngân hàng thương mại thu phí khi bán ngoại tệ cho khách hàng cá nhân có nhu cầu hợp pháp như đi nước ngoài công tác, học tập, chữa bệnh… Trước đó, tại một cuộc họp với Chính phủ, các thành viên hội đồng Tư vấn chính sách tiền tệ quốc gia đã đề xuất điều này và cho đến nay, được một số ngân hàng thương mại ủng hộ. Bỏ qua các yếu tố về cung – cầu, với tư cách là một người thường xuyên đi nước ngoài, sử dụng ngoại tệ, PGS.TS Nguyễn Ngọc Điện cho rằng nên khuyến khích dùng thẻ thay vì đặt ra phí bán ngoại tệ.

PGS.TS Nguyễn Ngọc Điện

sài gòn tiếp thị