Kịch bản nào cho dòng tiền sau nâng hạng?
Khối ngoại và tự doanh cùng có xu hướng bán ròng trong năm 2026, nhưng thị trường chứng khoán Việt Nam vẫn duy trì mặt bằng điểm số cao nhờ lực cầu trong nước. Các chuyên gia cho rằng, bức tranh dòng tiền đang dần phân hóa, khi áp lực bán ngoại thu hẹp và dòng tiền từ quá trình nâng hạng FTSE được kỳ vọng trở thành chất xúc tác rõ nét hơn từ năm 2027.
Thế chân kiềng đặc biệt
Từ đầu năm 2026 đến nay, dòng vốn ngoại tiếp tục chịu tác động lớn từ các yếu tố bên ngoài và chiến lược phân bổ vốn toàn cầu, qua đó trở thành lực cản đáng chú ý khi bán ròng gần 93 ngàn tỷ đồng trên HOSE sau 8 tháng, cao hơn 60% so với cùng kỳ năm trước. Xu hướng này nối dài đà bán ròng từ các năm trước, trong bối cảnh tỷ lệ sở hữu của nhà đầu tư nước ngoài trên toàn thị trường đã giảm hơn 4 điểm phần trăm kể từ năm 2019.
VHM, FPT và VIC là các cổ phiếu bị bán ròng mạnh nhất, giá trị lần lượt khoảng 20.2 ngàn tỷ đồng, 15.6 ngàn tỷ đồng và 9.2 ngàn tỷ đồng. Ở chiều ngược lại, HPG được khối ngoại mua ròng lớn nhất, khoảng 4 ngàn tỷ đồng.
Đáng nói, áp lực bán đã bắt đầu giảm trong tháng 8. Giá trị bán ròng còn khoảng 1.6 ngàn tỷ đồng - mức thấp nhất trong 8 tháng đầu năm. Theo ông Võ Kim Phụng - Trưởng phòng Phân tích, Chứng khoán Beta - dòng vốn ngoại đang dần chuyển từ trạng thái bán trên diện rộng sang tái cơ cấu và lựa chọn cổ phiếu.
Ông Lưu Chí Kháng - Trưởng phòng Tự doanh, Chứng khoán Kirin - cũng nhìn nhận sự phân hóa khá rõ trong hoạt động của nhà đầu tư nước ngoài. VHM, FPT, VIC đều là những cổ phiếu vốn hóa lớn, thanh khoản cao, thuận lợi cho các quỹ thực hiện giao dịch với quy mô lớn. Không loại trừ khả năng một phần lực bán đến từ hoạt động chốt lời và hạ tỷ trọng sau khi VIC, VHM tăng mạnh, khiến định giá không còn rẻ như trước.
Với các trường hợp được mua ròng, điển hình như HPG, cũng phần nào cho thấy khẩu vị của nhà đầu tư nước ngoài đang thay đổi, với xu hướng phân hóa dựa trên định giá, triển vọng nội tại và chu kỳ ngành thay vì bán ròng trên diện rộng.
Cùng với khối ngoại, dòng tiền của khối tự doanh công ty chứng khoán cũng có xu hướng thiên về bán ra. Quy mô bán ròng lũy kế 8 tháng hơn 5.1 ngàn tỷ đồng trên HOSE, riêng tháng 8 bán ròng hơn 2.5 ngàn tỷ đồng - cao nhất kể từ đầu năm.
Tuy nhiên, theo các chuyên gia, dòng tiền tự doanh mang tính ngắn hạn và linh hoạt hơn khối ngoại, chủ yếu là chốt lời hoặc tái cơ cấu danh mục khi một số cổ phiếu đạt kỳ vọng. Ông Lưu Chí Kháng cho rằng, chưa có cơ sở xem đây là xu hướng bán ra mang tính hệ thống, nhất là khi định giá thị trường vẫn hấp dẫn so với bình quân 10 năm.
Đvt: Tỷ đồng
Nguồn: VietstockFinance
|
Đvt: Tỷ đồng
Nguồn: VietstockFinance
|
Một trong những điểm đáng chú ý của bức tranh dòng tiền năm 2026 là khả năng hấp thụ của nhà đầu tư cá nhân và tổ chức trong nước.
Dù khối ngoại bán ròng mạnh và tự doanh cũng thường xuyên nghiêng về trạng thái này, VN-Index vẫn duy trì vùng 1,800 - 1,900 điểm, tiệm cận vùng đỉnh lịch sử. Điều này cho thấy nhà đầu tư nội đã hấp thụ đáng kể lượng cung từ hai nhóm trên và trở thành động lực chính giúp thị trường giữ được mặt bằng hiện tại.
Nâng hạng có phải chất xúc tác cho một chu kỳ dòng tiền mới?
Trong bối cảnh đó, quá trình nâng hạng thị trường chứng khoán đang được kỳ vọng trở thành biến số quan trọng đối với cán cân dòng tiền trong những tháng tới. FTSE Russell đã xác nhận Việt Nam đáp ứng các tiêu chí để trở thành thị trường Mới nổi Thứ cấp và việc phân loại mới dự kiến có hiệu lực từ ngày 21/9/2026.
Ông Võ Kim Phụng cho rằng, đây có thể là yếu tố tạo ra thay đổi đáng kể nhất đối với dòng vốn ngoại trong phần còn lại của năm nay. Tuy nhiên, dòng tiền sẽ không xuất hiện cùng lúc mà được phân bổ qua nhiều đợt rà soát, vì vậy, tác động tích cực có thể kéo dài sang năm 2027.
Rủi ro vẫn nằm ở môi trường lãi suất và lợi suất tại Mỹ, sức mạnh của đồng USD cũng như các cú sốc địa chính trị. Nếu lợi suất Mỹ tiếp tục tăng hoặc khẩu vị rủi ro toàn cầu suy giảm, dòng vốn vào các thị trường Mới nổi có thể tiếp tục chịu áp lực, trì hoãn quá trình đảo chiều của dòng vốn ngoại tại Việt Nam.
Ông Lưu Chí Kháng lại ước tính dòng vốn thụ động có thể giải ngân 2.2 - 2.4 tỷ USD trong 1 năm tới, với khoảng 200 - 300 triệu USD từ ngày 21/9 và phần lớn dòng vốn còn lại sẽ đến trong năm 2027. Dòng vốn chủ động cũng được kỳ vọng gia tăng sau khi dòng tiền thụ động được kích hoạt.
Như vậy, không nhiều kỳ vọng được đặt vào việc kịch bản nâng hạng sẽ lập tức tạo ra một cú đảo chiều mạnh của khối ngoại ngay trong những tháng cuối năm. Thay vào đó, lực bán có thể tiếp tục thu hẹp, chuyển dần sang trạng thái cân bằng hoặc mua ròng có chọn lọc, trong khi tác động rõ nét hơn được kỳ vọng từ năm 2027.
Với dòng tiền tự doanh, diễn biến sắp tới được dự báo cũng không có sự thay đổi đáng kể. Theo ông Võ Kim Phụng, tự doanh nhiều khả năng vẫn duy trì trạng thái linh hoạt, luân chuyển giữa các nhóm ngành dựa trên diễn biến thị trường, cơ hội định giá và nhu cầu quản trị rủi ro.
Ông Lưu Chí Kháng đánh giá hoạt động của tự doanh có khả năng tiếp tục mang tính chiến thuật và duy trì trạng thái tương đối cân bằng từ nay đến cuối năm 2026, thậm chí sang năm 2027.
Còn với dòng tiền trong nước, đặc biệt là từ nhà đầu tư cá nhân, chuyên gia Chứng khoán Kirin kỳ vọng sẽ tiếp tục đóng góp vai trò quan trọng trong giai đoạn tới. Trở ngại lớn nhất là lãi suất huy động cao hạn chế dòng tiền mới chảy vào kênh chứng khoán. Rủi ro cũng được thể hiện qua dư nợ margin đang ở mức cao - có thể tạo ra áp lực bán trong ngắn hạn.
Câu chuyện dòng tiền trong những tháng tới không chỉ nằm ở việc ai đang bán mà còn ở khả năng dòng tiền nội tiếp tục hấp thụ lượng cung và nguồn vốn mới sẽ đến từ đâu. Nếu lực bán từ bên ngoài tiếp tục giảm, tự doanh duy trì trạng thái linh hoạt và dòng tiền cá nhân giữ vai trò trụ cột, thị trường có thể có thêm dư địa chờ đón dòng vốn liên quan đến quá trình nâng hạng, với tác động được kỳ vọng rõ hơn trong năm 2027.
* Nâng hạng FTSE: “Sóng” tỷ USD mở ra, nhà đầu tư chọn bước đi nào?
Huy Khải
