Lạm phát lan rộng tại các thị trường mới nổi
(Vietstock) - Nỗi lo sợ về lạm phát lan rộng khắp các thị trường mới nổi, đặc biệt khi Ngân hàng Trung ương Trung Quốc nâng lãi suất lần thứ 3 trong 4 tháng do lo ngại hạn hán có thể tác động xấu đến vụ thu hoạch lúa mì tại nước này và khiến giá thực phẩm toàn cầu tăng cao.
* Trung Quốc nâng lãi suất lần thứ hai chỉ trong hơn một tháng
* Lạm phát là hiểm họa lớn đe dọa kinh tế mới nổi
Trong lúc không khí Tết còn tràn ngập thì NHTW Trung Quốc (PBOC) lại nâng lãi suất tiền gửi kỳ hạn một năm thêm 0.25% lên 3% và lãi suất cho vay kỳ hạn một năm thêm 0.25% lên 6.06%. Đây là động thái mới nhất của Trung Quốc sau khi một số Chính phủ tại các thị trường mới nổi khác triển khai hàng loạt chính sách nhằm chống lại lạm phát.
Tuy nhiên, mức lãi suất tiền gửi vẫn còn thấp hơn so với lạm phát cho nên không thể khuyến khích các hộ gia đình Trung Quốc gửi tiền vào ngân hàng. Thay vào đó, số tiền này đã chảy vào lĩnh vực mang tính đầu cơ như bất động sản.
Bên cạnh đó, lãi suất cho vay chỉ nhỉnh hơn so với dự báo lạm phát tháng 1 ở vào khoảng 6%. Hiện nước này đang nỗ lực hạn chế tốc độ tăng trưởng tín dụng trong nền kinh tế. Sau khi mở rộng gần 30% trong năm 2010, cung tiền đang tăng với tốc độ khoảng 19%. Tuy cung tiền mở rộng chậm hơn so với mức đỉnh năm ngoái nhưng gần đây đã tăng tốc trở lại.
Qu Hongbin, trưởng nhóm nghiên cứu kinh tế của HSBC dự báo Trung Quốc sẽ tăng lãi suất thêm 0.25% và nâng tỷ lệ dự trữ bắt buộc ít nhất là 1.5% vào cuối tháng 6/2010.
Từ trước đến nay, các biện phát chắt chặt của Trung Quốc không tác động nhiều đến tăng trưởng kinh tế. GDP năm 2010 tăng 10.3% bên cạnh một số dấu hiệu cho thấy tăng trưởng bắt đầu chậm lại. Credit Suisse dự báo kinh tế Trung Quốc sẽ còn tăng trưởng ấn tượng 9.2% trong năm 2011 bất chấp các biện pháp thắt chặt của PBOC.
Gần đây, các nhà kinh tế của Morgan Stanley và Goldman Sachs cảnh báo lạm phát Trung Quốc có khả năng vượt 5% trong tháng 1 do giá nhà ở và thực phẩm tăng cao. Một số nhà phân tích kỳ vọng lạm phát có thể đạt 6% trong nửa đầu năm 2011.
Trước sự lưỡng lự của Chính phủ trong việc cho phép đồng Nhân dân tệ tăng giá mạnh, PBOC chủ yếu dựa vào hai công cụ chống lạm phát là lãi suất và dự trữ bắt buộc. Kể từ đầu năm 2010 đến nay, Trung Quốc đã 7 lần nâng tỷ lệ dự trữ bắt buộc lên 19% và theo dự báo, PBOC sẽ tiếp tục nâng tỷ lệ dự trữ bắt buộc trong thời gian tới.
Vì Trung Quốc ít dựa vào các thị trường hơn so với các nền kinh tế mới nổi khác nên sự thay đổi lãi suất của PBOC ít ảnh hưởng hơn. Một số chuyên gia Trung Quốc cho rằng Chính phủ đã phụ thuộc nhiều vào khả năng kiểm soát ngành ngân hàng mà đa số đều thuộc sở hữu nhà nước.
Các quan chức Trung Quốc tỏ ra rất lưỡng lự về việc để đồng Nhân dân tệ tăng giá nhanh hơn bất chấp sự hô hào từ Mỹ, châu Âu, Brazil và các quốc gia khác. Quốc gia này lo ngại sự tăng giá quá nhanh của đồng tiền này có thể tác động xấu đến lĩnh vực xuất khẩu và dẫn đến bất ổn. Kể từ tháng 6/2010 đến nay, đồng Nhân dân tệ đã tăng 3.5% so với đồng USD.
Nỗi lo sợ về lạm phát ngày càng cao trong ngày 08/02 sau khi Cơ quan Nông lương Liên Hiệp quốc (FAO) cho biết hạn hán tại 5 tỉnh của Trung Quốc, vốn chiếm tới 2/3 sản lượng lúa mì của nước này, đang gây nguy hại đến vụ mùa năm nay. Giá lúa mì tương lai tại Mỹ tăng vọt trong phiên ngày 08/02 lên mức cao 30 tháng do lo sợ nguồn cung toàn cầu sẽ ngày càng hạn hẹp. Hợp đồng lúa mì giao ngay tăng 1.8% lên 8.74 USD/bushel tại Chicago, tăng 81.3% so với cùng kỳ năm ngoái.
Hầu như chưa quốc gia mới nổi nào có thể kìm chặt lạm phát. Chỉ mới tuần trước, ông John Lipsky - Phó Tổng Giám đốc thứ nhất của Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) cho rằng nhiều nền kinh tế mới nổi đã sử dụng hết các biện pháp, trong đó có nhiều nền kinh tế đang áp dụng chính sách tiền tệ và ngân sách. Ông cho rằng giải pháp đã rõ ràng: “Mọi người cần chính sách tiền tệ thắt chặt, giảm các gói kích thích và tiếp tục quá trình cải cách cơ cấu”.
Theo dự báo, các ngân hàng trung ương mới nổi sẽ tiếp tục nâng lãi suất. Các dự báo này cùng với sự dịch chuyển của dòng tiền từ các nước có lãi suất thấp như Mỹ, Nhật và châu Âu sang các thị trường mới nổi đã làm gia tăng áp lực lên đồng tiền của khu vực này. Một số đồng tiền đã tăng lên mức cao nhiều năm. Hàn Quốc và Malaysia gần đây đã can thiệp vào thị trường ngoại hối nhằm làm chậm quá trình tăng giá của đồng tiền.
Đối lập với các thị trường mới nổi, lạm phát tại Mỹ còn thấp, dưới mức trần 2% của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (FED) bất chấp giá hàng hóa ngày càng tăng. Tuy nhiên, triển vọng tăng trưởng kinh tế cùng với nguy cơ giá thực phẩm và năng lượng leo thang sẽ lan sang các hàng hóa và dịch vụ khác đã khiến lợi suất trái phiếu dài hạn lên cao và dự báo rằng FED sẽ nâng lãi suất. Lợi suất trái phiếu Chính phủ tăng mạnh, chạm mức 3.72% vào ngày thứ Ba, mức cao nhất kể từ tháng 4/2010.
Thị trường tương lai cho thấy nhà đầu tư đang dõi theo các thông tin từ Chủ tịch FED Ben Bernanke và khả năng FED nâng lãi suất vào tháng 12/2011 đã lên gần 100% từ mức 25% cách đây một tuần. Được biết, FED đã giữ nguyên lãi suất ở mức gần 0% kể từ tháng 12/2008 và đang thực hiện chương trình mua 600 tỷ USD trái phiếu nhằm hạ thấp lãi suất dài hạn.
Cùng ngày, Brazil - nền kinh tế lớn nhất Mỹ Latinh cho biết lạm phát tháng 1 tăng lên mức cao nhất kể từ tháng 04/2005. Điều này khiến các thị trường dự báo rằng Ngân hàng Trung ương Brazil sẽ nâng lãi suất (hiện đang ở mức 11.25%).
Tại Brazil, giá vé xe buýt và thực phẩm lên cao đã khiến lạm phát tháng 1 tăng tốc 5.99% so với cùng kỳ năm ngoái, cao hơn mục tiêu chính thức cho cuối năm 2011 là 4.5%.
Sự tăng mạnh của lạm phát tại Anh và đà tăng giá tại châu Âu đã vượt mục tiêu trần của Ngân hàng Trung ương Anh (BOE) và châu Âu (ECB). Tuy nhiên tại Mỹ, lạm phát vẫn thấp hơn mức trần dù giá năng lượng và thực phẩm ngày càng tăng cao một phần do các doanh nghiệp không thể chuyển chi phí sang người tiêu dùng và vì tỷ lệ thất nghiệp cao vẫn đang kìm kẹp lương.
Phạm Thị Phước (Theo Wall Street Journal)
