Lạm phát TQảnh hưởng nghiêm trọng giao thương toàn cầu

Lạm phát TQ ảnh hưởng nghiêm trọng giao thương toàn cầu

Khi Mỹ và châu Âu còn chật vật với việc khôi phục lại nền kinh tế, Trung Quốc lại đang vấp phải vấn đề hoàn toàn trái ngược: hạn chế "hiệu ứng" lạm phát của tăng trưởng.

Dấu hiệu gần đây nhất cho thấy tình hình đang hết sức "nóng" là khi ngân hàng trung ương Trung Quốc yêu cầu các ngân hàng lớn nhất của nước này tăng thêm dự trữ bắt buộc hôm Chủ Nhật (17/4).

Động thái trên sẽ giúp hạn chế đáng kể lượng tiền cho vay, và cũng là nỗ lực nhằm hạ nhiệt nền kinh tế. Trước đó, hôm 15/4, chính phủ công bố tăng trưởng bình quân hằng năm của nền kinh tế Trung Quốc đang đạt 9,7%, vượt xa "thành tích" của bất kỳ nền kinh tế lớn nào trên thế giới.

Do Trung Quốc hiện đang là nền kinh tế lớn thứ hai thế giới, sau Mỹ, và vì nước này đang là đầu tàu của tăng trưởng toàn cầu trong hai năm gần đây, nên các vấn đề về tiền tệ ở đây có thể tác động tới mọi nơi trên thế giới, từ Wal-Mart cho tới Phố Wall.

Lạm phát cao ảnh hưởng ít nhiều đến vị thế công xưởng chi phí thấp của Trung Quốc đối với thế giới. Và nếu những nỗ lực chống lạm phát của chính phủ khiến nền kinh tế nước này chững lại, điều đó có thể sẽ tạo bóng đen phủ kín các doanh nghiệp trên thế giới - dù là công ty đa quốc gia như General Electric hay các nhà khai thác đồng tại Chile - mà Trung Quốc lâu nay vẫn dựa vào để duy trì tăng trưởng.

Bên trong Trung Quốc, lạm phát cũng đe dọa gây bất ổn xã hội, điều hết sức đáng quan ngại đối với Bắc Kinh, đặc biệt trước các diễn biến phức tạp của tình hình nổi dậy ở Bắc Phi và Trung Đông.

Carmen M. Reinhart, chuyên gia kinh tế tại Viện Kinh tế Quốc tế Peterson, Washington nhận xét: "Lạm phát của Trung Quốc là một vấn đề lớn, và con số thực tế còn đáng lo ngại hơn nhiều những báo cáo chính thức".

Bà Reinhart nói Trung Quốc đang ở giữa cuộc chiến, vừa phải thúc đẩy tăng trưởng bền vững, vừa phải phấn đấu kiềm chế lạm phát.

Giá lương thực đang leo thang và chính phủ hôm 15/4 vừa công bố, chỉ số giá tiêu dùng tháng Ba đã tăng 5,4%, đợt tăng mạnh nhất trong gần ba năm qua. Với hy vọng kiềm chế lạm phát, trong sáu tháng trở lại đây, Bắc Kinh đã thắt chặt các quy định đối với hoạt động cho vay của các ngân hàng và nâng lãi suất cho vay (nhằm hạn chế vay mượn) và tiền gửi (để khuyến khích tiết kiệm).

Quyết định nâng tỷ lệ dự trữ bắt buộc của các ngân hàng, lên 20% tiền gửi hôm Chủ Nhật, đã là lần điều chỉnh tăng thứ tư trong năm nay.

Bên cạnh đó, Bắc Kinh cũng tăng trợ cấp nông nghiệp để giảm thiểu lạm phát giá lương thực và cấm một số công ty Trung Quốc tăng giá hàng hóa tiêu dùng. Những nỗ lực này trái ngược với những gì đang diễn ra tại Mỹ, nơi lạm phát đang rất thấp (lạm phát hằng năm tháng trước là 1,2%) và các cuộc bàn bạc chủ yếu xoay quanh vấn đề kích thích kinh tế và giảm thâm hụt. Lạm phát tại châu Âu cũng đang khá thấp khi một số nước đang áp dụng các biện pháp thắt lưng buộc bụng để hạn chế thâm thủng ngân sách.

Nhưng các nhà phân tích đánh giá, kết quả của biện pháp quản lý kinh tế này có thể sẽ không được như mong đợi. Tăng trưởng dần đi vào ổn định nhưng lạm phát lại trở nên trầm trọng hơn.

Đơn cử, giá nhà đất vẫn tiếp tục tăng, ngay cả khi Bắc Kinh từ rất lâu đã cam kết can thiệp vào thị trường bất động sản và chi tiêu hàng tỷ đôla trong vài năm tới để xây nhà cho người thu nhập thấp.

Một căn hộ trung bình tại trung tâm Thượng Hải hiện tại có giá hơn 500.000 USD. Ngay cả trong các thành phố hạng hai như Thành Đô, ở miền trung Trung Quốc, giá một ngôi nhà bình thường cũng cao gấp 25 lần thu nhập hằng năm của người dân trung bình.

Hoạt động buôn bán tại một chợ cá ở tỉnh Hải Nam, Trung Quốc

Theo các nhà phân tích, tăng trưởng của nước này vẫn chủ yếu do chi tiêu vào phát triển bất động sản và chính phủ đầu tư vào đường sá và các dự án cơ sở hạ tầng tiền tỷ khác.

Theo thông tin từ chính phủ Trung Quốc hôm 15/4, quý một năm 2011, đầu tư tài sản cố định - thông số đo lường hoạt động xây dựng - tăng 25% so với cùng kỳ năm ngoái, và đầu tư bất động sản tăng 37%.

Một số yếu tố gây lạm phát, như giá hàng hóa và lương thực toàn cầu, có thể nằm ngoài khả năng tác động của Bắc Kinh. Giá xăng tại Trung Quốc cũng tăng mạnh, cùng với giá dầu thế giới. Là thị trường xe hơi lớn nhất thế giới, nhu cầu nhiên liệu của Trung Quốc ngày càng lớn, giá xăng đang ở mức gần 4,5 USD/gallon, so với 3,82 USD/gallon hối cuối năm 2009.

Trong khi đó, các sản phẩm lương thực tăng đang đắt lên trông thấy - đặc biệt tại các chuỗi thức ăn nhanh, như Master Kong. Tháng Giêng vừa rồi, cửa hàng đã nâng giá món mỳ ăn liền nổi tiếng của hãng lên khoảng 10%.

Sự quá nóng của nền kinh tế Trung Quốc bắt đầu đầu năm 2009. Khi cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu diễn ra, Bắc Kinh đã bơm vào nền kinh tế gói kích thích trị giá 586 tỷ USD và thúc đẩy cho vay thông qua các ngân hàng nhà nước.

Chính sách tiền tệ nới lỏng, và những khoản đầu tư lớn vào các dự án của chính quyền địa phương đã giúp khôi phục lại tăng trưởng kinh tế. Nhưng ngay cả ở thời điểm đó đã có những quan ngại về sự leo thang giá bất động sản, hoạt động cho vay thiếu nguyên tắc của các ngân hàng và những khoản nợ khổng lồ của các chính quyền địa phương.

Một số chuyên gia lo ngại bong bóng sẽ vỡ, dẫn tới một loạt các khoản nợ xấu tại các ngân hàng nhà nước lớn của Trung Quốc, nhà tài trợ chính cho tăng trưởng mang tính hiện tượng của nước này từ thời cải cách kinh tế những năm 1980.

Một số nhà kinh tế cho rằng lạm phát cao có thể sẽ duy trì trong một thời gian dài. Đến đây, cuộc chiến giữa tăng trưởng và lạm phát càng thêm khó khăn.

Để thúc đẩy tăng trưởng thị trường tiêu dùng và giúp đáp ứng đòi hỏi chia sẻ bình đẳng hơn của cải quốc gia của người dân, Bắc Kinh và nhiều chính quyền địa phương đã yêu cầu các công ty tăng lương cho người làm.

Chính phủ vừa nâng lương tối thiểu với hy vọng giảm khoảng cách thu nhập quá lớn giữa người giàu và người nghèo, thành thị và nông thôn. Nhưng tăng lương cũng đồng thời đẩy chi phí sản xuất, dẫn tới giá thành sản phẩm cao hơn. Một số chuyên gia dự đoán, tăng lương chắc chắn sẽ gây lạm phát trong những năm tới.

Dong Tao, nhà kinh tế tại Credit Suisse, Hồng Kông, nói: "Trung Quốc đang bước sang một kỷ nguyên mới, một chuẩn mực mới. Trong thập niên trước, lạm phát đạt khoảng 1,8% mỗi năm, trong thập niên tiếp theo có thể lên đến gần 5%".

Tác động của sự thay đổi này là rất lớn, không chỉ với người tiêu dùng trong nước mà thậm chí đối với cả các hàng hóa xuất khẩu. Khi lương và chi phí sản xuất tăng, các nhà máy vùng duyên hải sẽ muốn nâng giá hàng hóa xuất khẩu ra nước ngoài. Điều đó có nghĩa, người châu Mỹ, châu Âu và người tiêu dùng khác phải trả nhiều tiền hơn để mua những hàng hóa này và do đó sẽ tìm kiếm nhà cung cấp giá rẻ hơn ở nơi khác.

Ông Tao nói: "Tôi có nghe nhiều nhà xuất khẩu Trung Quốc đang từ chối các đơn hàng từ Wal-Mart và nhiều nhà bán lẻ phương Tây khác. Tôi đã theo dõi nền kinh tế Trung Quốc được khá lâu, nhưng tôi chưa bao giờ thấy trường hợp này xảy ra".

Zhang Weiying, giáo sư kinh tế học tại Đại học Bắc Kinh, thì phát biểu: "Nguồn gốc gây ra lạm phát nằm ở phía sau cuộc khủng hoảng tài chính, ở chính sách kích thích. Chống lạm phát sẽ mất nhiều thời gian hơn người ta tưởng".

Đình Ngân (Theo NYT)

Diễn đàn kinh tế Việt Nam