Làn sóng đại chúng hóa tại công ty chứng khoán: Khi nhà đầu tư “chọn mặt gửi vàng”
Thị trường chứng khoán Việt Nam dần trưởng thành, kéo theo làn sóng đại chúng hóa rõ nét tại nhóm công ty chứng khoán dẫn đầu. Dòng vốn đại chúng “chọn mặt gửi vàng” những công ty dẫn đầu có nền tảng vững và minh bạch, trong khi các đơn vị kinh doanh kém hiệu quả liên tục chứng kiến cổ đông rời đi.
Làn sóng đại chúng hóa ở khối công ty chứng khoán
| Diến biến VN-Index năm 2025 | ||
|
Nguồn: VietstockFinance
|
Khép lại năm 2025, thị trường chứng khoán Việt Nam ghi dấu một cột mốc nổi bật sau hơn 2 thập niên hoạt động. VN-Index tăng xấp xỉ 41% trong năm, góp mặt trong nhóm 10 chỉ số có hiệu suất cao nhất toàn cầu và thuộc top 3 tại châu Á, qua đó đưa Việt Nam trở thành một trong những điểm nhấn đáng chú ý trên bản đồ tài chính quốc tế.
Thị trường chứng khoán đang ngày càng trở thành kênh đầu tư phổ biến. Cuối năm 2025, số tài khoản trên thị trường đạt gần 11.9 triệu và mở rộng lên mức 12.9 triệu vào đầu tháng 5/2026.
Một trong những diễn biến song hành cùng đà tăng trưởng của thị trường là sự mở rộng mạnh mẽ về số lượng cổ đông tại nhiều công ty chứng khoán. Quan sát dữ liệu về lượng cổ đông cho thấy, nhiều công ty chứng khoán ghi nhận mức tăng đáng kể trong năm 2025, phổ biến trong khoảng 40% - 80%. Nổi bật là các doanh nghiệp quy mô lớn như Chứng khoán TPHCM, Chứng khoán SSI, Chứng khoán Vietcap (VCI) và Chứng khoán Sài Gòn - Hà Nội (SHS).
|
Số lượng cổ đông giai đoạn 2022 - 2026 của một số CTCK
* Số liệu tại biên bản họp ĐHĐCD các năm
|
Sức hút từ nhóm công ty chứng khoán có kết quả hoạt động tốt
Trong bối cảnh thị trường thuận lợi, tổng lợi nhuận sau thuế năm 2025 của 81 công ty chứng khoán đạt 39.6 ngàn tỷ đồng, tăng 67% so với cùng kỳ - mức tăng trưởng phản ánh sức hưởng lợi trực tiếp của ngành trước đà bứt phá của thị trường.
Diễn biến này phần nào cho thấy sự hấp dẫn của ngành chứng khoán; từ đó, kéo theo dòng tiền và sự quan tâm của nhà đầu tư tới nhóm này. Tuy nhiên, cơ hội không chia đều cho tất cả. Dòng vốn đại chúng thể hiện xu hướng tập trung vào các công ty sở hữu nền tảng tài chính vững, hiệu quả hoạt động ổn định và mức độ minh bạch cao hơn.
Trong nhóm tăng trưởng mạnh về lượng cổ đông, SSI, HCM và SHS đều ghi nhận mức tăng xấp xỉ 80% so với năm 2025. Riêng SSI nổi bật hơn cả khi có tới 163,615 cổ đông nhận thư mời tham dự ĐHĐCĐ thường niên năm 2026 - con số phản ánh sức hút ngày càng lớn của công ty trong mắt nhà đầu tư. Sức hút đó có cơ sở rõ ràng từ kết quả kinh doanh: Năm 2025, SSI đạt doanh thu 13,160 tỷ đồng và lợi nhuận trước thuế 5,085 tỷ đồng, qua đó xác lập mức cao nhất kể từ ngày thành lập.
Nguồn: VietstockFinance
|
|
Top 10 CTCK có lợi nhuận sau thuế lớn nhất năm 2025. Đvt: Tỷ đồng
Nguồn: VietstockFinance
|
Đáng chú ý hơn, sự gia tăng số lượng cổ đông không đơn thuần là mở rộng về quy mô mà còn đi kèm với sự chuyển dịch trong cơ cấu sở hữu. Có thể thấy rõ diễn biến này tại các ông lớn như SSI và Vietcap.
Theo số liệu trong báo cáo thường niên, cơ cấu sở hữu tại SSI và VCI đang dịch chuyển rõ nét theo hướng phân tán hơn. Cuối năm 2025, tỷ lệ nắm giữ của cổ đông cá nhân trong nước tại SSI tăng từ 49% lên 60%. Trong khi đó, tại Vietcap, tỷ lệ nhóm cổ đông sở hữu dưới 1% mở rộng đáng kể từ 42% lên 63%. Diễn biến trên phần nào cho thấy quá trình đại chúng hóa đang diễn ra rõ hơn trong nhóm công ty chứng khoán dẫn đầu.
Nguồn: Báo cáo thường niên SSI, VCI
|
Bức tranh trái chiều tại một số công ty chứng khoán
Tuy nhiên, không phải doanh nghiệp nào cũng đi theo xu hướng đại chúng hóa này, nhất là với các công ty có kết quả kinh doanh kém khả quan hoặc gặp khủng hoảng.
Tại Chứng khoán APEC (APS), số lượng cổ đông giảm liên tục từ 16,486 vào năm 2022 xuống còn 8,840 vào năm 2025, tương đương mức giảm gần 46% chỉ sau 3 năm. Chứng khoán SBS cũng ghi nhận diễn biến tương tự khi lượng cổ đông thu hẹp từ 28,119 xuống 16,709, tương ứng giảm khoảng 41% trong cùng giai đoạn.
Trong năm 2025, Chứng khoán Tiên Phong (ORS) mất hơn 8,000 cổ đông - số lượng nhà đầu tư nắm giữ cổ phiếu giảm từ 23,370 xuống còn 15,317, tương đương mức giảm khoảng 35%. Chứng khoán T-Cap (TVB) cũng chứng kiến tệp cổ đông thu hẹp hơn 20%, từ 4,705 xuống 3,754. Diễn biến này cho thấy tâm lý thận trọng, khi nhà đầu tư dần rút khỏi những doanh nghiệp chưa cho thấy tín hiệu cải thiện rõ ràng về hiệu quả hoạt động.
Nguồn: Người viết tổng hợp
|
Năm 2025, APS báo lỗ 32 tỷ đồng và SBS lỗ 41 tỷ đồng. Trong khi đó, ORS và TVB dù vẫn có lãi nhưng lợi nhuận sau thuế lần lượt giảm mạnh 70% và 83% so với cùng kỳ.
Áp lực tài chính cũng ngày càng hiện rõ tại các doanh nghiệp thua lỗ kéo dài. Lũy kế đến cuối quý 1/2026, SBS ghi nhận lỗ 1,484 tỷ đồng, khiến vốn chủ sở hữu thu hẹp xuống chỉ còn 227 tỷ đồng. APS cũng đang gánh lỗ lũy kế hơn 105 tỷ đồng.
Nguồn: VietstockFinance
|
Ngoài yếu tố kết quả kinh doanh kém tích cực, những vấn đề liên quan nội tại doanh nghiệp cũng có thể là nguyên nhân khiến cổ đông rời đi. Đơn cử, ORS từng bị HOSE đưa vào diện cảnh báo từ ngày 16/4/2025 đến cuối tháng 8/2025 do ý kiến ngoại trừ của kiểm toán liên quan đến khoản phí dịch vụ phải thu hơn 28 tỷ đồng, gắn với hoạt động trái phiếu. Dù doanh nghiệp sau đó đã khắc phục vấn đề và được đưa ra khỏi diện cảnh báo, những diễn biến này ít nhiều vẫn ảnh hưởng đến niềm tin của nhà đầu tư.
APS hay TVB từng có giai đoạn khủng hoảng khi lãnh đạo doanh nghiệp vướng vòng lao lý, niềm tin của cổ đông đại chúng sẽ cần nhiều thời gian để gây dựng lại.
Anh Văn
