Lập đề án ngăn ngừa và hạn chế tình trạng chuyển giá

Lập đề án ngăn ngừa và hạn chế tình trạng chuyển giá

Một đề án về việc ngăn ngừa và hạn chế tình trạng chuyển giá của các doanh nghiệp có vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) đang được xây dựng, nhằm siết chuyện chuyển giá.

Mục tiêu của Đề án, theo Cục Đầu tư nước ngoài (Bộ Kế hoạch và Đầu tư), đơn vị được  giao xây dựng Đề án, là đưa ra khuyến nghị về định hướng chính sách và tổ chức triển khai thực hiện các khuyến nghị chính sách nhằm ngăn ngừa và hạn chế tình trạng chuyển giá trong DN FDI. Theo Chỉ thị 1617/CT-TTg của Thủ tướng Chính phủ về việc tăng cường thực hiện và chấn chỉnh công tác quản lý FDI trong thời gian tới, Đề án phải hoàn thành trong cuối năm nay.

“Mục tiêu của chúng tôi là để đảm bảo đối xử công bằng giữa DN trong nước và nước ngoài, chứ không phải là để tăng thu thuế, ảnh hưởng đến môi trường đầu tư của Việt Nam”, một quan chức Bộ Kế hoạch và Đầu tư nói và cho biết, hiện đang nghi ngờ có chuyện chuyển giá ở một số mặt hàng thiết yếu như thuốc chữa bệnh, sữa...

Trên thực tế, câu chuyện chuyển giá của các DN FDI đã được đề cập rất nhiều trong thời gian gần đây. Liên tục trong thời gian qua, Bộ Tài chính đã thực hiện các đợt thanh, kiểm tra một số DN FDI có dấu hiệu chuyển giá và đã truy thu thuế hàng nghìn tỷ đồng. Tuy nhiên, việc “động chạm” tới tận cùng của vấn đề này, đã chưa thực hiện được. Bởi thế, nhiều kỳ vọng đã được đặt ra đối với Đề án Chống chuyển giá trong các DN FDI, với việc lần đầu tiên sẽ có một nghiên cứu đầy đủ và toàn diện về vấn đề này, từ đó đưa ra các khuyến nghị chính sách.

Mặc dù vậy, “cuộc chiến” chống chuyển giá không hề đơn giản.

Chính một thành viên của Tổ nghiên cứu chống chuyển giá của Bộ Tài chính cũng đã thừa nhận điều này. “Tổng cục Thuế đã quan tâm đến vấn đề chống chuyển giá từ 10 năm nay, song kết quả chưa được như mong muốn”, vị đại diện trên nói.

Chia sẻ về kinh nghiệm chống chuyển giá, ông Colin Clavey, chuyên gia của OECD, cho biết, một trong những nguyên tắc hàng đầu là phải xác định được giá độc lập. Tuy nhiên, theo vị đại diện của Bộ Tài chính, dù giá độc lập - trên thực tế cũng giống như giá thị trường, đã được quy định tại Thông tư 66/2010/BTC của Bộ Tài chính về vấn đề chuyển giá, song xác định được thế nào là giá độc lập là không đơn giản. Và một khi không có cơ sở để xác định giá độc lập, nếu phải ra tòa, cơ quan thuế sẽ thua.

Dẫn câu chuyện cho tới nay là duy nhất ở Việt Nam thành công trong việc chống chuyển giá, đó là vụ xuất khẩu chè ở Lâm Đồng, song vị đại diện của Bộ Tài chính cho biết, tỉnh này phải dùng biện pháp hành chính, chứ không phải dùng công cụ giá giao dịch độc lập để xử lý DN FDI có dấu hiệu chuyển giá. “Lâm Đồng đã phải ‘dọa’ sẽ thu hồi đất của các DN FDI báo lỗ triền miên, thì các DN mới điều chỉnh giá xuất khẩu chè tăng lên. Nhưng giá đó vẫn còn khoảng cách rất xa so với giá giao dịch thực tế ngoài thị trường”, vị này nói.

Thừa nhận thực tế trên, ông Phan Phùng Hưng (Phòng Thanh tra số 1, Cục Thuế TP.HCM) cho biết, các cán bộ thuế gặp rất nhiều khó khăn trong việc xác định giá giao dịch độc lập. “Trong trường hợp các DN chỉ giao dịch duy nhất với bên liên kết, thì không có giá giao dịch độc lập để so sánh. Ngay cả khi DN vừa có giao dịch liên kết, vừa có mối quan hệ khác, thì cũng rất khó so sánh để xác định giá trong giao dịch liên kết với giao dịch khác, bởi mỗi giao dịch có đặc điểm rất khác nhau”, ông Hưng nói và một lần nữa “than” về câu chuyện đã gặp rất nhiều DN FDI báo lỗ triền miên, nhưng lại liên tục mở rộng hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Đây là câu chuyện có thật. Mới đây, các cơ quan chức năng cũng phát hiện các hành vi “lỗ giả, lời thật” ở một số doanh nghiệp FDI ở Bình Dương. Chẳng hạn, Công ty TNHH Sung Shin Vina (Hàn Quốc) có trụ sở tại KCN Mỹ Phước 2, báo cáo lỗ liên tục. Con số lỗ lũy kế lên đến hơn 55 tỷ đồng trong 4 năm 2007-2012, nhưng thực tế DN này lãi đến hơn 88 tỷ đồng. Hay như Công ty TNHH Myung Jin Vina chuyên sản xuất, gia công linh kiện ô tô tại KCN Mỹ Phước 3 (Bến Cát, Bình Dương) cũng đã sử dụng chiêu giao dịch liên kết nhằm trốn tránh nghĩa vụ nộp thuế. Công ty TNHH Ngũ Kim Chính Nguyên có trụ sở tại Tân Uyên (Bình Dương) cũng nằm trong danh sách này.

Rõ ràng, tình trạng chuyển giá trong các doanh nghiệp FDI đã ngày càng trở nên phức tạp và khó lường. Siết chặt chuyển giá là chuyện không thể đừng.

Nguyên Đức

đầu tư