Một thế giới bị phân chia bởi nền kinh tế chung
Thế giới hiện tại đang bị chia cắt cuối cùng có thể trở thành một thế giới thống nhất hơn.
Hậu quả trực tiếp của cuộc khủng hoảng tài chính mà đỉnh điểm là vào mùa thu năm 2008 là sự sụp đổ của các nền kinh tế trên thế giới, gây ra những tác động ảnh hưởng nghiêm trọng và một sự hồi phục mới đang được cả thế giới trông đợi.
Bây giờ chúng ta hãy cùng xem diện mạo mới của nền kinh tế thế giới.
Đây là một thế giới đã bị chia cắt. Nó bị phân chia một phần vì những căn bệnh như bong bóng tài sản, tỷ suất vay nợ quá mức và sự thiếu trách nhiệm trong lĩnh vực tài chính, đã ảnh hưởng trực tiếp đến một số nước có thu nhập cao, bao gồm cả Mỹ, nền kinh tế lớn nhất thế giới. Thế giới đang còn bị chia cắt bởi những liều thuốc mà các nước phát triển đang sử dụng vì nó gây ra những tác dụng phụ mà các quốc gia còn lại đang phải gánh chịu.
Tuy nhiên, về cơ bản thế giới bị phân chia bởi các nước mới nổi đang chứng tỏ khả năng tự phát triển của mình mặc cho các nước phát triển đang trong tình trạng dễ đỗ vỡ.
Đây là một môi trường đầy thách thức. Nhưng nó chứa đựng một vài tín hiệu tốt. Theo báo cáo Triển vọng Kinh tế Toàn cầu mới nhất của Ngân hàng Thế giới, kinh tế thế giới năm 2010 tăng trưởng 3,9% sau khi co cụm lại với 2,2% trong năm 2009. Thương mại thế giới đã có sự nẩy bật đáng kể: sau khi chùn lại 11% vào năm 2009 và tăng trưởng chỉ với 3% năm 2008 đã tăng vọt lên 16% năm 2010. Đây là một tin rất đáng mừng.
Sự khác nhau về đặc điểm giữa các nước giàu và các nền kinh tế mới nổi rất rõ rệt. Đối với các nước phát triển, tỉ lệ thất nghiệp cao, sản lượng thấp, chính sách tiền tệ chưa có tác dụng rõ rệt và thâm hụt tài chính lớn. Còn đối với những nước mới nổi, năng lực dự phòng đang được tái hấp thu và lạm phát trở thành mối quan ngại lớn hơn là vấn đề suy thoái.
Một trong những lý do cho sự năng động của các nước mới nổi là ảnh hưởng của các chính sách từ các nước phát triển chịu hậu quả nghiêm trọng của cuộc khủng hoảng vừa qua, cụ thể là Mỹ.
Với lãi suất thấp và đã khơi dậy được sự liều lĩnh của các nhà đầu tư, dòng vốn đổ vào thị trường các nước mới nổi đã hồi phục mạnh mẽ, mặc dù vẫn thấp hơn so với năm 2007. Nguồn vốn tăng mạnh tạo ra thế tiến thoái lưỡng nan cho các nhà làm chính sách. Họ phải lựa chọn giữa việc can thiệp vào nền kinh tế hay chỉ xem xét và đánh giá. Nếu chọn can thiệp, sẽ bảo toàn được sự cạnh tranh trong ngắn hạn nhưng rủi ro lạm phát sẽ xảy ra trong dài hạn. Còn nếu không can thiệp vào, có thể tránh được lạm phát trong dài hạn nhưng sẽ đe dọa tính cạnh tranh của thị trường trong ngắn hạn.
Dòng vốn chảy vào các nước mới nổi ngày càng tăng tạo ra chiều hướng rất rõ rệt. Năm ngoái, ngân hàng thế giới cho biết nền kinh tế của các nước mới nổi tăng trưởng 7%, trái ngược với năm 2009 chỉ với 2%. Nếu không tính Trung Quốc và Ấn Độ với tăng trưởng lần lượt là 10% và 9,5%, trong năm 2010, nền kinh tế của các nước mới nổi và đang phát triển đạt tăng trưởng 5,2%.
Khu vực Đông Á dẫn đầu với 9,3% so với 7,4% năm 2009. Nam Á đạt 8,7% so với 7% năm 2009. Châu Mỹ Latinh và khu vực Caribbe đạt tăng trưởng 5,7% sau sự giảm sút của năm 2009 chỉ với 2,2%. Và ngay cả vùng châu Phi cận Sahara, tăng trưởng năm 2010 đạt 4,7% so với 1,7% của năm trước đó.
Chỉ có một trường hợp ngoại lệ trong chuỗi sự kiện tốt lành này là khu vực trung và đông Âu. Nền kinh tế của khu vực này năm 2010 chỉ đạt được 4,7%, giảm so với năm 2009 là 6,6%.
Nền kinh tế của nhóm các nước giàu còn rất yếu. Theo ngân hàng thế giới, nhóm các nước này đã tăng trưởng 2,8% năm 2010 giảm so với năm trước 3,4%. Nền kinh tế Mỹ đạt tăng trưởng 2,8% sau khi chững lại với 2,6% năm 2009. Trong khi nền kinh tế khu vực đồng tiền chung châu Âu đạt 2,7% tiếp tục giảm so 3,5% của năm trước 3,5%.
Trong khu vực này, khủng hoảng đã để lại sự phân chia sâu sắc giữa các nước có khả năng thanh toán và các nước chìm ngập trong nợ nần và mất khả năng cạnh tranh. Dường như năm nay sẽ phải chứng kiến sự phân rã càng sâu rộng hơn và tái cơ cấu nợ công là một hệ quả có thể xảy ra.
Hơn nữa, đối với các nước giàu chịu nhiều ảnh hưởng của cuộc khủng hoảng, suy thoái nghiêm trọng cùng với quyết định ngăn chặn vỡ nợ với quy mô lớn đã khiến khủng hoảng tài chính trở thành tình trạng căng thẳng tài khóa và tệ hơn có thể dẫn đến khủng hoảng tài chính toàn bộ.
Vấn đề này vẫn chưa thể khép lại khi một vài quốc gia cố gắng cắt giảm chi tiêu trong khi những nước khác, chẳng hạn Mỹ, thì lại không.
Nền kinh tế thế giới nhìn trên tổng thể, đang chứng kiến vật giá leo thang và áp lực lạm phát ngày càng tăng. Một vài nước giàu, đối lập với sự yếu kém của nền kinh tế nước nhà là việc giá cả hàng hóa nhập khẩu tăng cao, lo ngại bị trở về với thời kỳ lạm phát đình đốn như những năm 1970. Những nước khác lo ngại rằng nếu dòng vốn cứ tiếp tục được đổ vào các nước mới nổi sẽ dẫn đến những đợt khủng hoảng khác.
Một điều chắc chắn rằng tình trạng phân chia các vùng kinh tế trên thế giới vẫn sẽ tiếp diễn trong thời gian dài. Vấn đề này không chỉ bởi hậu quả của cuộc khủng hoảng. Tất cả các thách thức mà sự khác biệt về kinh tế hiện nay tạo ra cũng đem lại hệ quả hữu ích. Sự phân chia về hiệu suất kinh tế hiện tại ít nhất chỉ ra rằng sự chênh lệch giữa các nước giàu và nghèo có thể giảm đi.
Thế giới hiện tại đang bị chia cắt cuối cùng có thể trở thành một thế giới thống nhất hơn.
Quỳnh Như (Theo FT)
Doanh nhân Việt Nam toàn cầu
