Một thương vụ M&A mỏ sắt kín tiếng của Hòa Phát và tỷ phú Trần Đình Long
Sau nhiều năm gián đoạn và dính bê bối lãnh đạo vướng lao lý, Mỏ sắt Quý Xa đang được đưa trở lại khai thác sau khi Công ty TNHH Khoáng sản và Luyện kim Việt - Trung về tay chủ mới có liên quan tới Hoà Phát và tỷ phú Trần Đình Long.
Dòng quặng được đưa qua hệ thống băng tải sau khi hoạt động khai thác tại Mỏ Quý Xa được khôi phục. Ảnh: Báo Lào Cai
|
Theo Báo Lào Cai, ngày 10/09/2026, tại khai trường Quý Xa, máy xúc đã hoạt động trở lại. Khu vực chế biến cũng được đưa vào vận hành, với hệ thống băng tải liên tục chuyển quặng về điểm tập kết.
Theo phương án được cấp phép, CTCP Khai thác và Chế biến Kim loại Thủ Đô thực hiện khai thác quặng sắt tại Mỏ Quý Xa. Tổng trữ lượng quặng sắt được phép khai thác hơn 73 triệu tấn, công suất tối đa 5 triệu tấn quặng nguyên khai mỗi năm, với thời hạn khai thác 15 năm 8 tháng.
Nguồn quặng khai thác tại Quý Xa được sử dụng phục vụ sản xuất gang thép trong nước. Trước mắt, quặng sẽ cung cấp nguyên liệu cho Nhà máy Gang thép Lào Cai của Khoáng sản và Luyện kim Việt - Trung, đồng thời được cung cấp cho các cơ sở sản xuất gang thép trong nước theo nguyên tắc thị trường.
Máy móc trở lại hoạt động trên khai trường Mỏ sắt Quý Xa sau thời gian tạm dừng khai thác.
|
Mỏ Quý Xa từng là dự án thua lỗ, lãnh đạo vướng vòng lao lý
Mỏ sắt Quý Xa là một trong những mỏ quặng sắt có quy mô lớn tại Việt Nam, với trữ lượng ban đầu khoảng 120 triệu tấn. Dự án được cấp phép khai thác từ năm 2007, gắn với Khoáng sản và Luyện kim Việt - Trung - liên doanh giữa các doanh nghiệp Việt Nam và Trung Quốc.
Khoáng sản và Luyện kim Việt - Trung được thành lập vào năm 2006, vốn điều lệ vào năm 2020 là gần 1,982 tỷ đồng. Ghế Tổng Giám đốc và người đại diện pháp luật của công ty nhiều lần thay đổi, từ ông Nguyễn Tiến Dũng sang ông Trịnh Nguyên Khôi (tháng 9/2020), sang ông Nguyễn Phú Dương (tháng 10/2020). Giai đoạn tháng 10/2023 đến nay, ghế người đại diện pháp luật được chuyển sang ông Ngô Sỹ Hiếu (sinh năm 1977), người cũng giữ vị trí Phó Tổng Giám đốc công ty.
Lúc đầu, Tổng Công ty Thép Việt Nam (VNSTEEL, UPCoM: TVN) nắm 46.85% vốn Khoáng sản và Luyện kim Việt - Trung, Công ty Khoáng sản Lào Cai sở hữu 8.1% và Công ty Gang thép Côn Minh (Trung Quốc) nắm 45%.
Dự án từng được kỳ vọng hình thành chuỗi khai thác quặng - luyện gang - sản xuất thép gắn với Nhà máy Gang thép Lào Cai, góp phần chủ động nguồn nguyên liệu cho ngành thép trong nước. Tuy nhiên, quá trình triển khai kéo dài nhiều năm với nhiều sai phạm, khiến đây trở thành một trong những dự án thua lỗ kéo dài của ngành Công Thương.
Theo kết luận điều tra của Cơ quan Cảnh sát điều tra Bộ Công an công bố trong tháng 7/2026, 31 bị can trong vụ án xảy ra tại Khoáng sản và Luyện kim Việt - Trung và các đơn vị liên quan bị đề nghị truy tố về nhiều tội danh, trong đó có cựu Tổng giám đốc Bùi Thanh Bình, nguyên Kế toán trưởng Nguyễn Duy Dũng, nguyên Thành viên HĐQT Trịnh Khôi Nguyên và nguyên Trưởng phòng Vật tư Bùi Sỹ Ngọc.
Giai đoạn 2015-2020, cựu Tổng giám đốc Khoáng sản và Luyện kim Việt - Trung Bùi Thanh Bình bị xác định đã lợi dụng hoạt động khai thác để trục lợi tại Mỏ Quý Xa. Gần 5.8 triệu tấn quặng sắt, trị giá gần 2,951 tỷ đồng, bị bán ra ngoài với giá thấp hơn thị trường 50,000-70,000 đồng/tấn, gây thiệt hại cho doanh nghiệp và Nhà nước khoảng 434.7 tỷ đồng.
Đối tác Trung Quốc rút lui, doanh nghiệp liên quan Hòa Phát trở thành chủ sở hữu
Sau bê bối phanh phui tại các đơn vị, đối tác Trung Quốc rút khỏi liên doanh và cơ cấu sở hữu tại Khoáng sản và Luyện kim Việt - Trung cũng thay đổi.
Theo đăng ký kinh doanh công bố tháng 5/2026, Công ty Gang thép Côn Minh (Trung Quốc) đã chuyển nhượng toàn bộ 45% vốn sang cho CTCP Khai thác và Chế biến Kim loại Thủ Đô.
Đến tháng 6/2026, VNSTEEL phê duyệt chủ trương và phương án chuyển nhượng toàn bộ 46.85% vốn tại Khoáng sản và Luyện kim Việt - Trung với giá trị 1,048.7 tỷ đồng. Công ty Khoáng sản Lào Cai cũng thoái toàn bộ hơn 8% vốn. Bên nhận chuyển nhượng đều là CTCP Khai thác và Chế biến Kim loại Thủ Đô.
Chỉ trong thời gian ngắn từ tháng 5 đến 7/2026, doanh nghiệp này nắm 99.85% vốn điều lệ Khoáng sản và Luyện kim Việt - Trung, trong khi 0.15% còn lại thuộc sở hữu của ông Nguyễn Mạnh Cường.
CTCP Khai thác và Chế biến Kim loại Thủ Đô được thành lập vào tháng 12/2025 với vốn điều lệ ban đầu 1,200 tỷ đồng và tăng lên 3,000 tỷ đồng chỉ vài tháng sau đó.
Tại thời điểm thành lập, các cổ đông của Công ty bao gồm CTCP Gang thép Hòa Phát góp 40% vốn và ông Trần Đình Long góp 10%. Các cổ đông còn lại gồm CTCP Đầu tư KVS (10%), ông Trần Đăng Khoa (25%), ông Phạm Anh Đức (5%), ông Nguyễn Mạnh Tuấn (5%) và ông Nguyễn Ngọc Quang (5%). Tuy nhiên, sau khi được nâng vốn lên 3,000 tỷ đồng, công ty không công bố cơ cấu cổ đông.
Ban đầu, ông Trần Văn Nam giữ chức Tổng giám đốc CTCP Khai thác và Chế biến Kim loại Thủ Đô, trước khi vị trí này được chuyển giao cho ông Vũ Anh Tiến.
Quý Xa đặt mục tiêu khai thác hơn 1 triệu tấn trong năm 2026
Theo kế hoạch, từ nay đến cuối năm 2026, Mỏ Quý Xa dự kiến khai thác hơn 1 triệu tấn quặng.
Việc đưa Mỏ Quý Xa trở lại khai thác được kỳ vọng góp phần giải quyết nguồn nguyên liệu cho Nhà máy Gang thép Lào Cai, đồng thời từng bước hình thành chuỗi khai thác quặng - luyện gang - sản xuất phôi thép tại Lào Cai.
Dự án được kỳ vọng đóng góp thêm vào GRDP của tỉnh trong năm 2026, tạo việc làm cho hàng trăm lao động và tăng nguồn thu ngân sách địa phương. Việc khai thác trở lại Mỏ Quý Xa cũng bổ sung nguồn quặng sắt trong nước cho ngành luyện kim, góp phần nâng cao khả năng chủ động nguyên liệu và ổn định chuỗi cung ứng.
Thiên Vân
