Mục tiêu tăng trưởng hai con số và bài toán phải đổi cách làm
Mục tiêu tăng trưởng “hai con số” không chỉ là con số tham vọng, mà đi kèm với yêu cầu phải thay đổi cách vận hành nền kinh tế, từ dựa vào vốn và lao động sang dựa nhiều hơn vào năng suất và đổi mới.
Tại Quốc hội, khi nhìn vào báo cáo đầu nhiệm kỳ của Thủ tướng Lê Minh Hưng, PGS.TS Bùi Quang Bình cho rằng điểm đáng chú ý là tư duy điều hành đang dịch chuyển. Nếu trước đây ưu tiên “ổn định để tăng trưởng”, thì nay chuyển sang hướng “tăng trưởng có tham vọng gắn với tái cấu trúc nền kinh tế”.
Theo ông, việc đặt mục tiêu tăng trưởng hai con số mang ý nghĩa tạo kỳ vọng và thúc đẩy cải cách. Nhưng đi cùng với đó là yêu cầu cao hơn về chất lượng tăng trưởng, đặc biệt là năng suất. Chính phủ không chỉ dựa vào các động lực quen thuộc như đầu tư công hay FDI, mà còn đặt trọng tâm vào kinh tế số, kinh tế xanh và đổi mới sáng tạo.
Ông Bình nhìn nhận các định hướng này vẫn đang ở mức khái quát. Vấn đề lớn nhất là làm sao chuyển thành chính sách cụ thể đủ mạnh để tạo đột phá. Nếu không làm được, mục tiêu cao sẽ khó duy trì trong dài hạn.
PGS.TS Bùi Quang Bình, Trường Đại học Kinh tế (Đại học Đà Nẵng)
|
Liên hệ với mô hình của Robert Solow, ông cho rằng Việt Nam đang ở điểm chuyển quan trọng. Nền kinh tế không thể tiếp tục tăng trưởng chủ yếu nhờ tích lũy vốn và lao động, mà buộc phải nâng hiệu quả sử dụng nguồn lực. Điều này kéo theo yêu cầu cải cách thể chế, nâng chất lượng quản trị và thúc đẩy đổi mới sáng tạo trở thành điều kiện bắt buộc, không còn là lựa chọn.
Một điểm mới khác là cách tiếp cận an sinh xã hội. Theo ông Bình, các chính sách xã hội đang được đưa vào chiến lược tăng trưởng, thay vì chỉ đóng vai trò phân phối lại. Cách làm này khá gần với quan điểm của Amartya Sen, tức là lấy con người làm trung tâm phát triển.
Cụ thể, đề xuất bộ sách giáo khoa thống nhất được kỳ vọng giúp chuẩn hóa chất lượng giáo dục, giảm chênh lệch giữa các vùng, từ đó nâng chất lượng nguồn nhân lực. Tuy nhiên, nếu làm cứng nhắc, chính sách này cũng có thể làm giảm cạnh tranh và đổi mới trong nội dung dạy học.
Ở mảng y tế, việc khám sức khỏe định kỳ cho toàn dân cho thấy sự chuyển từ “chữa bệnh” sang “phòng bệnh”. Hướng đi này giúp cải thiện sức khỏe và năng suất lao động về lâu dài, nhưng lại đặt ra bài toán về năng lực hệ thống y tế cơ sở và nguồn lực triển khai.
Đáng chú ý là đề án “kinh tế bạc”. Thay vì coi già hóa dân số là gánh nặng, Chính phủ xem đây là cơ hội mở ra các ngành dịch vụ mới như chăm sóc sức khỏe, bảo hiểm hay du lịch cho người cao tuổi. Dù vậy, để trở thành một trụ cột thực sự, lĩnh vực này cần cả hệ sinh thái doanh nghiệp, hạ tầng và khung pháp lý đủ hoàn thiện.
Từ các phân tích trên, ông Bình cho rằng khả năng thực hiện các mục tiêu sẽ phụ thuộc vào 3 yếu tố chính. Đầu tiên là năng lực thực thi, bởi chính sách thường có độ trễ khi đi vào thực tế. Thứ hai là nguồn lực, khi vừa theo đuổi tăng trưởng cao vừa mở rộng an sinh có thể gây áp lực lên ngân sách. Cuối cùng là mức độ gắn kết giữa an sinh và tăng trưởng, nếu thiết kế không khéo, các chính sách xã hội có thể trở thành chi phí thay vì động lực.
Nhìn tổng thể, thách thức lớn nhất không nằm ở việc đặt mục tiêu tăng trưởng hai con số, mà ở khả năng biến cải cách thể chế và đầu tư vào con người thành động lực thực sự để nâng năng suất và duy trì tăng trưởng bền vững.
Tử Kính (Theo Báo Chính phủ)
