Mỹ - Trung bàn về AI, đất hiếm và thương mại vào cuối tuần này
Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent dự kiến thảo luận về AI, thương mại, đất hiếm và các vấn đề kinh tế với Phó Thủ tướng Trung Quốc Hà Lập Phong tại New York cuối tuần này, trong bối cảnh Washington và Bắc Kinh chuẩn bị cho cuộc gặp giữa Tổng thống Donald Trump và Chủ tịch Tập Cận Bình vào ngày 24/09.
Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent và Phó Thủ tướng Trung Quốc Hà Lập Phong bắt tay trong cuộc đàm phán thương mại tại trụ sở Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD) ở Paris, Pháp, ngày 16/3/2026.
Bộ Tài chính Mỹ/Phát cho Reuters/File Photo
|
Theo nguồn tin từ Reuters, cuộc gặp giữa ông Scott Bessent và ông Hà Lập Phong sẽ tập trung vào nhiều vấn đề kinh tế và công nghệ quan trọng. Trong đó, AI đặc biệt đáng chú ý, bởi Mỹ và Trung Quốc hiện là hai lực lượng lớn thúc đẩy sự phát triển của các công cụ AI tiên tiến cũng như quá trình ứng dụng công nghệ này trên toàn cầu. Trong khi đó, đất hiếm đóng vai trò quan trọng trong sản xuất các thiết bị công nghệ.
Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent, Đại diện Thương mại Mỹ Jamieson Greer và Phó Thủ tướng Trung Quốc Hà Lập Phong sẽ gặp nhau tại New York trong ngày 20/09, trước thềm hội nghị giữa Tổng thống Mỹ Donald Trump và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình ngày 24/09 tại Washington, theo tuyên bố từ văn phòng Đại diện Thương mại Mỹ.
"Chính quyền Trump sẽ tiếp tục theo đuổi thương mại cân bằng với Trung Quốc bằng cách giám sát việc thực hiện các cam kết gần đây, tối ưu hóa thương mại đối với các mặt hàng không nhạy cảm, đồng thời cải thiện khả năng tiếp cận thị trường cho nông dân, nhà sản xuất và người lao động Mỹ", ông Greer cho biết.
Trong một tuyên bố riêng, ông Bessent cho biết các cuộc thảo luận dự kiến bao gồm cả mô hình AI có trọng số mở và trọng số đóng. Với mô hình trọng số mở, những thành phần cốt lõi của hệ thống được công khai, cho phép người dùng tải xuống và tinh chỉnh để phục vụ các nhiệm vụ cụ thể.
Các mô hình AI trọng số mở của Trung Quốc ngày càng được doanh nghiệp Mỹ quan tâm do có thể có chi phí thấp hơn so với các công cụ AI trọng số đóng do Anthropic, OpenAI và những công ty Mỹ khác phát triển.
Các mô hình AI Trung Quốc thậm chí đã được sử dụng bởi Chính phủ Mỹ. Trong ngày 17/09, Reuters đưa tin một trang web của Chính phủ Mỹ đã sử dụng mô hình AI của một công ty Trung Quốc để cho phép người dùng tìm kiếm các quy định liên bang được đề xuất, dù FBI cáo buộc Alibaba sao chép công nghệ của Anthropic ở quy mô lớn.
"Mỹ vẫn là quốc gia dẫn đầu về AI. Và chúng tôi sẵn sàng thảo luận về cách tránh những rủi ro chung cũng như ngăn hệ thống của hai nước bị phân tách", ông Bessent nói về các cuộc đàm phán với Trung Quốc.
Ông Bessent từng kêu gọi Mỹ và Trung Quốc thống nhất các "hàng rào bảo vệ" đối với AI, nhằm ngăn những mô hình mạnh rơi vào tay các đối tượng phi nhà nước có ý đồ xấu.
Tại một phiên điều trần trước Ủy ban Dịch vụ Tài chính Hạ viện trong ngày 15/09, khi được hỏi về an toàn AI, ông Bessent cho rằng các công ty AI Mỹ phải tự quyết định việc có làm chậm quá trình phát triển hay không. Tuy nhiên, ông lập luận rằng các doanh nghiệp này phải chịu trách nhiệm đối với những gì họ xây dựng và tạo ra, như một biện pháp bảo đảm an toàn.
Thông tin chi tiết về các cuộc gặp tại New York vẫn còn hạn chế. Đây được xem là cơ hội để hai bên tìm kiếm những lĩnh vực có thể đạt đồng thuận trước cuộc gặp Trump - Tập.
Nguồn tin cho biết các cuộc thảo luận ngày 20/09 có thể kéo dài sang ngày 21/09 ở cấp chuyên viên. Chương trình nghị sự cũng được để ngỏ để hai bên có thể trao đổi về nhiều vấn đề.
Một trong những nội dung đáng chú ý là khả năng gia hạn thỏa thuận đình chiến thương mại, vốn sẽ hết hạn vào ngày 10/11.
Hai bên cũng dự kiến bàn về việc cải thiện nguồn cung nam châm đất hiếm và các khoáng sản quan trọng do Trung Quốc sản xuất. Bắc Kinh đã siết chặt xuất khẩu các mặt hàng này trong năm ngoái, khi căng thẳng thương mại và thuế quan giữa hai nước leo thang.
Theo thỏa thuận đình chiến, Trung Quốc cam kết khôi phục nguồn cung khoáng sản quan trọng cho Mỹ và thị trường toàn cầu. Tuy nhiên, một quan chức cấp cao Mỹ hôm thứ Sáu cho biết việc thực hiện cam kết này vẫn “chưa đạt yêu cầu”. Đây dự kiến sẽ là một trong những vấn đề được đưa ra trước cuộc gặp giữa ông Trump và ông Tập.
Ngoài ra, chính quyền Trump muốn Bắc Kinh tăng cường các biện pháp ngăn hóa chất tiền chất fentanyl tuồn vào Mỹ, quan chức này cho biết.
Thỏa thuận đình chiến Mỹ - Trung cũng giới hạn mức thuế mà hai bên áp lên hàng hóa của nhau trong nhiệm kỳ thứ hai của ông Trump ở khoảng 20%. Sau đó, Tòa án Tối cao Mỹ đã bác bỏ các mức thuế mà ông Trump áp dụng dựa trên một đạo luật về tình trạng khẩn cấp quốc gia, trong đó có các mức thuế liên quan đến hoạt động buôn bán fentanyl.
Chính quyền Trump đang tái áp dụng các mức thuế này dựa trên những thẩm quyền pháp lý khác. Mỹ đã khôi phục mức thuế 12.5% đối với hàng hóa Trung Quốc với cáo buộc liên quan đến lao động cưỡng bức, đồng thời đang hoàn tất một cuộc điều tra thuế quan riêng nhằm hạn chế tình trạng dư thừa công suất công nghiệp mà Washington cho rằng đang phổ biến tại Trung Quốc.
Tại cuộc gặp Trump - Tập hồi tháng 5/2026, Trung Quốc cam kết tăng mua nông sản Mỹ và ít nhất 200 máy bay Boeing. Tuy nhiên, chi tiết về các giao dịch này vẫn chưa được công bố.
Wendy Cutler, Giám đốc chính sách tại Asia Society ở Washington, cho rằng với thời gian chuẩn bị ngắn, kỳ vọng ông Bessent và ông Hà Lập Phong có thể đạt được những thỏa thuận lớn trước hội nghị Trump - Tập là không cao. Theo bà, cả hai bên đều có lợi ích trong việc ngăn căng thẳng thương mại bùng phát trở lại.
"Nếu có thì đây là một bài tập nhằm quản lý quan hệ và bảo đảm các nội dung trong thỏa thuận đình chiến thực sự được thực hiện", bà Cutler nói.
Hồi tháng 5/2026, Mỹ và Trung Quốc cũng nhất trí khởi động các cuộc thảo luận nhằm giảm thuế đối với hàng hóa không mang tính chiến lược thông qua cơ chế được gọi là "Hội đồng Thương mại", đồng thời thiết lập một diễn đàn tương tự để xử lý các vấn đề đầu tư cụ thể.
Trong khi chính quyền Trump siết hạn chế đối với hoạt động đầu tư của doanh nghiệp Mỹ vào một số ngành tại Trung Quốc, Reuters ngày 18/09 đưa tin Washington đang xây dựng các quy định có thể cho phép các công ty dược phẩm Mỹ đầu tư vào những loại thuốc tiềm năng của Trung Quốc và ký các thỏa thuận cấp phép.
Trong ngày 19/09, Bộ Thương mại Trung Quốc cho biết ông Hà Lập Phong cũng sẽ dẫn đầu một đoàn doanh nghiệp Trung Quốc tới Mỹ để tiến hành các cuộc tham vấn kinh tế và thương mại trước hội nghị thượng đỉnh.
Vương Đông
