Ngân hàng cá nhân châu Á: Khoảng tối sau bức màn nhung

Ngân hàng cá nhân châu Á: Khoảng tối sau bức màn nhung

Số lượng người giàu châu Á tăng nhanh khiến các ngân hàng cá nhân hăng hái vào cuộc. Nhưng miếng bánh lợi nhuận đã không còn dễ ăn.

Tầng lớp người giàu tại các thị trường mới nổi châu Á đang ngày càng trở nên giàu hơn, với tốc độ gấp đôi các khu vực khác. Đây là thị trường hái ra tiền đối với các ngân hàng cá nhân thường tìm kiếm khách hàng có thể đầu tư ít nhất 1 triệu USD.

Châu Á vẫy gọi

Theo khảo sát của hãng tư vấn Mỹ Boston Consulting Group (BCG) công bố vào tháng 5 vừa qua, tài sản có thể đầu tư tại châu Á (trừ Nhật) đã tăng 17,1% vào năm ngoái, so với mức trung bình 8% trên toàn cầu.

BCG dự kiến tài sản có thể đầu tư tại châu Á sẽ đạt mức tăng trưởng mỗi năm 11,4%, từ nay đến năm 2015, so với 5,9% trên toàn cầu. Điều này sẽ nâng tỉ trọng tổng tài sản cá nhân của châu Á so với toàn cầu lên 23% vào năm 2015, từ mức khoảng 18% vào cuối năm 2010.

Sự phát triển mạnh mẽ của tầng lớp người giàu châu Á khiến các ngân hàng đã có mặt tại thị trường này không ngừng bành trướng thêm. Đồng thời, ngày càng nhiều ngân hàng gia nhập đội ngũ này, đặc biệt là từ châu Âu, nơi tốc độ tăng trưởng tài sản cá nhân chậm hơn châu Á. Trong đó có thể kể đến Ngân hàng Rothschild tới từ châu Âu, Standard Chartered và Barclays Wealth từ Anh Quốc hay Julius, BSI và Clariden Leu từ Thụy Sĩ.

Tuy nhiên, những người mới đến lại bước vào một thị trường nhiều áp lực kể từ cuộc khủng hoảng tài chính năm 2008-2009. Tjun Tang, một đối tác của BCG ở Singapore, cho biết mức tăng nhanh về tài sản cá nhân tại châu Á vào năm ngoái, một phần là nhờ sự hồi phục của các thị trường chứng khoán trong khu vực “đã làm cho họ không thấy được những thay đổi quan trọng và lâu dài đang xảy ra trong ngành này”.

Chi phí cao, lợi nhuận chưa như ý

Sau bức màn nhung là doanh thu đang bị vắt kiệt. Bởi lẽ rủi ro và biến động tại các nền kinh tế châu Á khiến cho khách hàng ngại dính vào các sản phẩm đầu tư lợi nhuận cao nhưng phức tạp và rủi ro cao. Cùng lúc, các chính sách mới được chính phủ các nước châu Á đưa ra cũng làm tăng chi phí tuân thủ quy định pháp luật của các ngân hàng.

Ngành ngân hàng cá nhân đang vật lộn với chi phí tăng cao, doanh thu bấp bênh và biên lợi nhuận giảm. Điều này đã khiến các chuyên gia lo ngại sẽ có một số ngân hàng phải rời bỏ cuộc chơi. “Tôi nghĩ tại một thời điểm nào đó, điều này sẽ xảy ra”, Vincent Duhamel, từng là nhà điều hành tại Goldman Sachs (Mỹ) và hiện đứng đầu chi nhánh Hồng Kông của Asia for Lombard Odier (một ngân hàng cá nhân tại Thụy Sĩ), nhận định.

Trong khi đó, việc duy trì đội ngũ các Giám đốc Quan hệ khách hàng (Relationship Manager - RM), cũng trở nên tốn kém hơn vì sự tranh giành nhân lực giữa các ngân hàng.

Không giống như ngân hàng bán lẻ, các ngân hàng cá nhân cung cấp dịch vụ có mức độ cá nhân hóa rất cao. Mỗi khách hàng sẽ có một RM chăm sóc riêng. Vị RM này không chỉ có nhiệm vụ quản lý tiền của khách hàng mà còn tham gia các hoạt động xã hội, giải trí với khách. Các hoạt động đó lại diễn ra ở những nơi rất sang trọng như du thuyền, nhà hàng cao cấp, sân golf... Những điều này cho thấy chi phí cho một RM không rẻ chút nào.

Thế nhưng, doanh thu do RM mang lại cho ngân hàng cũng ít hơn, do khách hàng đặt ra các yêu cầu quản lý tài sản cao hơn, trong khi lại không mạnh tay đầu tư do lo ngại rủi ro.

Tất cả những điều này đã đẩy tỉ lệ chi phí/thu nhập tính trung bình tại các thị trường mới nổi châu Á từ mức 57% năm 2007 lên mức 81% vào năm 2010, theo BCG.

Câu chuyện về các RM không dừng lại ở đó. Khi muốn thành lập một bộ phận ngân hàng cá nhân mới hoặc mở rộng bộ phận hiện có, các ngân hàng thường chiêu dụ RM từ các đối thủ. Đó là cách để họ lấy khách hàng (thông qua mối quan hệ của RM). Thế nhưng ý đồ này không dễ thực hiện vì RM, khi về đầu quân cho ngân hàng khác, không còn giữ chân được khách hàng. Jimmy Lee, Giám đốc Điều hành khu vực châu Á tại Ngân hàng Clariden Leu, cho biết cách đây 20 năm một RM khi về đầu quân cho ngân hàng khác có thể mang theo 80% giá trị tài sản do mình quản lý ở ngân hàng cũ. Con số này đã giảm xuống còn 30% do khách hàng đã quá ngán với việc chuyển tài sản của mình đi lòng vòng từ ngân hàng này sang ngân hàng khác.

Chi phí chiêu mộ RM ngày càng cao trong khi lợi nhuận do họ mang lại ngày càng giảm. Đó là tình cảnh của các ngân hàng cá nhân hiện nay tại châu Á.

Đối tượng chịu sức ép nhiều nhất trên thị trường là ngân hàng độc lập có quy mô nhỏ, chỉ hoạt động trong lĩnh vực ngân hàng cá nhân. Bởi lẽ các ngân hàng này không có “anh em” để cùng chia sẻ khó khăn như chi nhánh ngân hàng cá nhân của các tập đoàn lớn. Đó là lý do khiến các ngân hàng độc lập thường phải chạy đôn chạy đáo để tìm kiếm khách hàng mới.

Nhắm vào người siêu giàu

Mặc cho những lo ngại trên, hầu hết các ngân hàng cá nhân vẫn lạc quan với triển vọng của ngành này. Một số cho rằng sẽ diễn ra một cuộc sàng lọc lớn. Nhưng đa phần đều lạc quan cho rằng số tài sản cá nhân do họ quản lý sẽ tăng trưởng hằng năm ở mức 2 con số. “Tôi không nghĩ rằng đó là một thị trường khó cạnh tranh”, Shayne Nelson, Trưởng Bộ phận Ngân hàng Cá nhân Toàn cầu của Standard Chartered, nhận định.

Quả vậy, không phải ngân hàng nào cũng gặp khó như nhau. Chi nhánh ngân hàng cá nhân của các tổ chức tài chính lớn như Credit Suisse, UBS, Deutsche Bank, HSBC, Standard Chartered và Citigroup có thể chia sẻ chi phí của bộ phận kiểm soát các vấn đề luật pháp với chi nhánh ngân hàng đầu tư và ngân hàng bán buôn trực thuộc. Họ cũng có thể dựa vào mối quan hệ khách hàng của các chi nhánh phục vụ cho đối tượng doanh nghiệp để tìm kiếm khách hàng tiềm năng.

Một số ngân hàng cá nhân độc lập thì cho biết việc tập trung cung cấp các dịch vụ tư vấn đầu tư đã giúp họ giữ chân được khách hàng giàu có, đặc biệt là khách hàng siêu giàu, có thể đầu tư từ 30 triệu USD trở lên. Đối tượng này sẵn sàng trả mức phí cao để nhận được các dịch vụ đặc biệt dành riêng cho họ.

Đàm Hoa (Theo FT)

nhịp cầu đầu tư