Tin tức
Ngành bán lẻ nội địa: cần chính sách hơn vốn

Ngành bán lẻ nội địa: cần chính sách hơn vốn

06/03/2006

Banner PHS

Ngành bán lẻ nội địa: cần chính sách hơn vốn

Theo Bộ Thương mại, hệ thống bán lẻ Việt Nam hiện phát triển còn tự phát, thiếu ổn định và chưa bền vững. Các doanh nghiệp Việt Nam trên lĩnh vực bán lẻ qui mô nhỏ và tăng trưởng chậm; thiếu những doanh nghiệp lớn có phương pháp quản trị tiên tiến...

Theo Bộ Thương mại, hệ thống bán lẻ Việt Nam hiện phát triển còn tự phát, thiếu ổn định và chưa bền vững. Các doanh nghiệp Việt Nam trên lĩnh vực bán lẻ qui mô nhỏ và tăng trưởng chậm; thiếu những doanh nghiệp lớn có phương pháp quản trị tiên tiến.

 

Trong khi đó, Việt Nam đã phải mở cửa cho nhiều tập đoàn bán lẻ lớn nước ngoài vào kinh doanh. Trước một viễn cảnh cạnh tranh không cân sức với nhiều khó khăn nhưng các doanh nghiệp vẫn tin rằng, các nhà bán lẻ Việt Nam vẫn có thể lớn mạnh nếu Nhà nước có chính sách tốt.

 

Việt Nam - thị trường bán lẻ béo bở

 

Hiện nay, Việt Nam đang là thị trường bán lẻ tiềm năng và nhiều tập đoàn nước ngoài đang có kế hoạch chi tiết để thâm nhập thi trường Việt Nam. Tỉ lệ tiêu dùng so với GDP của Việt Nam thuộc loại cao so với các nước trong khu vực; trong giai đoạn 2001–2005, tốc độ tiêu dùng tăng cao hơn nhiều lần so với tốc độ tăng dân số chứng tỏ tiêu dùng bình quân đầu người và mức sống của dân cư đã được nâng cao đáng kể.

 

Trong một công bố mới đây, AT Kearney – một trong những công ty tư vấn quản lý lớn nhất thế giới đã xếp Việt Nam vào hạng thứ 8 trong số 30 thị trường bán lẻ phát triển nhanh nhất trên toàn cầu. Bên cạnh đó, theo kết quả điều tra của Công ty Nghiên cứu nhân lực và Kiểm định kinh tế (Pricewaterhouse Cooper) thì Việt Nam là 1 trong 7 quốc gia hấp dẫn nhất về đầu tư thương mại. 

 

Theo các chuyên gia thuộc Bộ Thương mại, đây chính là lý do dù Việt Nam chưa mở cửa thị trường nhưng nhiều tập đoàn đang xây dựng kế hoạch để thâm nhập khi thời cơ đến. Trong số đó phải kể đến 3 tập đoàn bán lẻ hàng đầu thế giới là Wal-Mart (Mỹ), Carrefour (Pháp), Tesco (Anh) và các tập đoàn bán lẻ hàng đầu của châu Á như Dairy Farm (Hồng Kông), South Asia Investment Pte (Singapore)...

 

Ở trong nước, những tập đoàn được cấp phép như: Metro, Big C đang làm ăm rất thành công. Các tập đoàn này liên tục mở rộng các chuỗi siêu thị, trung tâm buôn bán vượt trước kế hoạch ban đầu. Thậm chí, các nhà đầu tư đến trước đang vận động để được cho phép mở thêm các trung tâm mới.

 

Rõ ràng, các nhà tập đoàn bán lẻ nuớc ngoài đang nhìn thấy một thị trường bán lẻ béo bở ở Việt Nam. Một đất nước có hơn 50% dân số độ tuổi dưới 30 ngày càng có thu nhập cao và đang chuyển hướng tiêu dùng chuyển dịch từ "ăn no, mặc ấm" sang yêu cầu "ăn ngon, mặc đẹp".

 

Sức ép không chỉ từ các tập đoàn nước ngoài

 

Doanh nghiệp Việt Nam đa phần là doanh nghiệp nhỏ và vừa. Trong đó, các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực thương mại có quy mô nhỏ nhất. Theo Bộ Thương mại, năm 2004 bình quân 1 doanh nghiệp Việt Nam có 72 lao động và 24 tỷ đồng vốn. Các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực công nghiệp có qui mô lớn nhất: 154 lao động và 32 tỷ đồng vốn, ngành thương mại có qui mô nhỏ nhất: 18 lao động và 6 tỷ đồng vốn. Con số này sẽ còn nhỏ hơn nếu tính cả hộ kinh doanh cá thể.

 

Khảo sát mới đây của Bộ Thương mại cũng cho biết, hầu hết các cửa hàng truyền thống đều có diện tích nhỏ, trung bình chỉ 11,8 m2/cửa hàng với trang thiết bị thô sơ, lao động chân tay là chủ yếu. Các siêu thị hiện đại mới xuất hiện ở 30/64 tỉnh thành chủ yếu là các thành phố lớn nhưng qui mô chưa lớn, trình độ quản lý, công nghệ, thiết bị kỹ thuật và phương thức kinh doanh chưa theo được chuẩn mực quốc tế. Hàng bán lẻ qua siêu thị mới chiếm 10% so với 40% qua hệ thống chợ và  khoảng 44% qua các cửa hàng truyền thống.

 

Cơ sở hậu cần bán lẻ như cảng, kho, vận chuyển, CNTT… ít lại thiếu đồng bộ. Trong khi xu hướng của thế giới là sử các loại xe có tải trọng lớn 10-14 tấn, thậm chí 32 tấn hoặc xe kéo container thì ở Việt Nam phổ biến vẫn là các loại xe dưới 7 tấn. Nếu như 1 doanh nghiệp chuyên vận tải lớn nhất ở VN có khoảng 200 đầu xe, thì 1 doanh nghiệp hạng vừa của các nước trong khu vực cũng đã có tới 2.000 đầu xe...

 

Theo ông Nguyễn Ngọc Hoà - Tổng giám đốc Sài Gòn Coop cho rằng, doanh nghiệp bán lẻ Việt Nam chủ yếu vẫn tồn tại tự phát dựa trên nền tảng thương mại cũ. Trong năm năm gần đây, một số doanh ngiệp có đầu tư phát triển nhưng tốc độ rất chậm. Mỗi năm, Sài Gòn Coop cố gắng lắm cũng chỉ có thểm 1 - 2 trung tâm, 10 năm qua có thêm 14 trung tâm... Với tốc độ này chúng ta không chỉ tụt hậu so với thế giới mà còn chậm so với nhu cầu xã hội.

 

Ông Hoàng Thọ Xuân - Vụ trưởng - Vụ Chính sách thị trường trong nước cho biết, thông qua các cam kết về mở cửa thị trường mà nhất là khi Việt Nam là thành viên WTO thì Việt Nam bắt buộc phải mở cửa thị trường bán lẻ. Vào WTO chúng ta chỉ có thể hưởng lợi trong thu hút nguồn vốn FDI nhưng lại phải đối mặt với việc bị các tập đoàn bán lẻ nước ngoài thao túng thị trường nội địa.

 

Ông Xuân cảnh báo, sự hiện diện của các nhà bán lẻ chuyên nghiệp nước ngoài sẽ tạo ra áp lực cạnh tranh rất lớn đối với các nhà bán lẻ nội địa, nhất là với hơn 1 triệu hộ kinh doanh cá thể và các doanh nghiệp có qui mô kinh doanh nhỏ, nguồn lực yếu của Việt Nam.

 

Trong khi đó, bằng thực tế kinh doanh, ông Hoà cho rằng, thách thức đối với doanh ngiệp Việt Nam là chúng ta không chỉ có nguy cơ bị loại bỏ bởi các tập đoàn nước ngoài mà nếu doanh nghiệp Việt Nam không phát triển nhanh thì sẽ bị chính người tiêu dùng loại bỏ.

 

Thiếu vốn không lo bằng thiếu chính sách

 

Theo ông Hoà, trong những năm gần đây, các doanh ngiệp Việt Nam đã có ý thức về bán lẻ và dành đầu tư cho công đoạn này nhưng thực sự vẫn còn nhiều trở ngại. Về chủ quan doanh nghiệp Việt Nam còn thiếu nguồn lực tài chính, thiếu nhân lực quản lý;  trong khi đó vẫn còn nhiều vướng mắc do cơ chế chính sách chưa đẩy dủ, thiếu các chính sách hỗ trợ doanh nghiệp phát triển...

 

Tuy nhiên, ông Phạm Đình Đoàn - Giám đốc tập đoàn bán lẻ Phú Thái lại cho rằng, thiếu vốn không lo bằng thiếu các chính sách phát triển. Thậm chí ông Đoàn có khẳng định:

doanh nghiệp rất cần vốn nhưng cái doanh nghiệp cần nhất hiện nay là chính sách". Theo ông Đoàn, Phú Thái đang có dự định xây dựng 10 tổng kho bán lẻ cần đến hàng trăm tỷ đồng. "Ngân hàng sẵn sàng cho chúng tôi vay nhưng Nhà nước phải có các chính sách rõ ràng và thuận lợi cho doanh nghiệp. Đơn giản, xây 10 tổng kho phải cần rất nhiều đất nhưng với chính sách đất đai như hiện nay có khi doanh nghiệp phải chờ 3 - 4 năm trời thì cơ hội đã không còn."

 

Doanh nghiệp Việt Nam còn yếu chưa thể cạnh tranh với nước ngoài nhưng nếu có chính sách tốt thì doanh nghiệp trong nước vẫn có thể lớn lên - Ông Đoàn khẳng định.

 

Trong hội nhập, bắt buộc chúng ta phải mở cửa cho các nhà bán lẻ nước ngoài vào Việt Nam. Nhưng sau khi tham khảo kinh nghiệm các nước trong khu vực ông Đoàn cho biết, cho các tập đoàn nước ngoài vào nhưng vào ở đâu mức độ và qui mô bao nhiêu lại phụ thuộc vào chúng ta và điều đó đòi hỏi các nhà quản lý phải có những chính sách hợp lý như một "bác sỹ kê đơn bốc thuốc".

 

Ông Đoàn ví dụ, ở các nước như Ấn Độ họ mở cửa nhưng không cho các tập đoàn vào phát triển từng chuỗi siêu thị như Việt Nam mà chỉ cho vào từng cái đơn lẻ. Hay như một số nước, cho các tập đoàn nước ngoài vào xây dựng các đại siêu thị nhưng không được ở trung tâm mà phải ra các vùng ngoại vi. Đơn giản vì nếu chỉ cần một nhà bán lẻ xây dựng siêu thị lớn ở trung tâm thì chắc chắn các siêu thị bán lẻ nhỏ trong nước sẽ bị bóp chết. 

 

Hiện nay, các tập đoàn đa quốc gia nắm giữ tới 80% hệ thông bán lẻ ở Thái Lan và nước này đang phải tính lại việc mở cửa thị trường bán lẻ khi không cấp phép cho các tập đoàn nước ngoài vào xây dựng các chuỗi siêu thị lớn và không cho đầu tư vào trung tâm. Và đây cũng là cách nhiều nước đang áp dụng và là điều Việt Nam cần tham khảo.

 

Việc hỗ trợ cho doanh nghiệp về vốn được cho là bị cấm trong điều kiện hội nhập, nhưng nếu nhà nước có chính sách thì vẫn có cách làm hợp lý. Ông Hoà cho biết, ở Trung Quốc, người ta thành lập hẳn một quỹ phát triển thị trường nội địa với sự tham gia của nhiều nguồn vốn để hỗ trợ các doanh nghiệp mà không vi phạm các quy định thế giới. 

 

Đây chính là những mô hình Việt Nam có thể tham khảo để xây dựng những chính sách phù hợp với điều kiện của mình. Một chính sách hợp lý sẽ mở ra nhiều cơ hội cho doanh nghiệp tự vận động để lớn lên. Doanh nghiệp Việt Nam còn nhỏ và yếu nhưng thiếu vốn không lo bằng thiếu các chính sách hợp lý.

VNN

Banner PHS
Logo PHS

Trụ sở: Tầng 21, Phú Mỹ Hưng Tower, 08 Hoàng Văn Thái, Phường Tân Mỹ, Thành phố Hồ Chí Minh
(cũ: Phường Tân Phú, Quận 7)

(Giờ làm việc: 8h00 - 17h00 hàng ngày - trừ thứ 7, chủ nhật và các ngày lễ) 

1900 25 23 58
support@phs.vn
Kết nối với chúng tôi:

Đăng ký nhận tin

Tải app PHS-Mobile Trading

Công ty Cổ phần Chứng khoán Phú HưngCông ty Cổ phần Chứng khoán Phú Hưng