Ngành gỗ Việt Nam trước quyết định mới của Mỹ: Tạm ổn nhưng chưa an toàn
Việc Mỹ lùi tăng thuế gỗ tạo dư địa ngắn hạn cho doanh nghiệp, song thuế quan tiếp tục là công cụ thương lượng chiến lược, tiềm ẩn nhiều bất định trong năm 2026.
Theo thông tin từ Vụ Phát triển Thị trường nước ngoài (Bộ Công Thương), ngày 31/12/2025, Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump đã ký Tuyên bố điều chỉnh chính sách thuế nhập khẩu đối với gỗ, gỗ xẻ và các sản phẩm phái sinh từ gỗ theo Mục 232 của Đạo luật Mở rộng Thương mại năm 1962. Theo đó, Hoa Kỳ quyết định lùi thời điểm tăng thuế đối với một số sản phẩm gỗ thành phẩm như ghế bọc nệm, tủ bếp và tủ nhà tắm từ ngày 01/01/2026 sang 01/01/2027.
Hoãn tăng thuế, không phải hoãn áp thuế
Theo Tuyên bố 10976 ban hành tháng 9/2025, các sản phẩm gỗ hiện đang chịu thuế 10% đối với gỗ nguyên liệu và 25% đối với các mặt hàng chế biến sâu, dự kiến tăng mạnh từ đầu năm 2026 lên lần lượt 30% và 50%. Việc lùi thời điểm áp mức thuế cao hơn đồng nghĩa với việc các mức thuế hiện hành tiếp tục được duy trì thêm một năm.
Vụ Phát triển Thị trường nước ngoài nhấn mạnh, về bản chất đây không phải là việc hoãn áp thuế, mà chỉ là hoãn tăng thuế. Các sản phẩm gỗ nhập khẩu vào Hoa Kỳ vẫn chịu thuế theo Mục 232 ở mức 10% và 25%, không có sự nới lỏng hay miễn trừ mới.
Phía Hoa Kỳ cho biết quyết định này nhằm tạo dư địa cho các cuộc đàm phán thương mại đang triển khai, đồng thời phục vụ mục tiêu bảo đảm an ninh kinh tế và ổn định chuỗi cung ứng. Đáng chú ý, mức thuế điều chỉnh trong tương lai sẽ phụ thuộc trực tiếp vào kết quả đàm phán, cho thấy thuế quan tiếp tục được sử dụng như một công cụ thương lượng chiến lược, thay vì thuần túy là biện pháp bảo hộ.
Trong bối cảnh xuất khẩu đồ gỗ Việt Nam sang Hoa Kỳ vẫn duy trì đà tăng tích cực trong năm 2025, quyết định lùi tăng thuế được đánh giá có ý nghĩa thực chất. Việc tránh được cú sốc thuế ngay từ đầu năm 2026 giúp doanh nghiệp duy trì đơn hàng, ổn định giá bán và có thêm thời gian điều chỉnh chiến lược thị trường, đặc biệt với các doanh nghiệp tập trung vào nhóm sản phẩm chế biến sâu.
Tuy nhiên, Vụ Phát triển Thị trường nước ngoài cũng lưu ý, quyết định này hoàn toàn không liên quan đến các phán quyết cuối cùng của Tòa án Tối cao Hoa Kỳ về Sắc lệnh thuế đối ứng. Thuế theo Mục 232 được ban hành trên cơ sở an ninh quốc gia và thuộc thẩm quyền hành pháp, tách biệt về pháp lý và cơ chế vận hành so với các biện pháp thuế đối ứng theo Đạo luật Quyền hạn Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế (IEEPA). Do đó, ngay cả khi có điều chỉnh tư pháp liên quan đến thuế đối ứng, các mức thuế gỗ theo Mục 232 vẫn tiếp tục có hiệu lực độc lập.
"Tạm ổn nhưng chưa an toàn" trong năm 2026
Nhìn trong trung hạn, rủi ro vẫn hiện hữu. Hoa Kỳ đang mở rộng điều tra và áp dụng Mục 232 đối với nhiều nhóm hàng nhập khẩu khác, không loại trừ khả năng các mức thuế sẽ tiếp tục được điều chỉnh để phục vụ mục tiêu đàm phán hoặc giảm áp lực kinh tế - chính trị nội bộ trong năm 2026.
Với ngành gỗ Việt Nam, năm 2026 được đánh giá là giai đoạn "tạm ổn nhưng chưa an toàn". Doanh nghiệp cần theo dõi sát diễn biến chính sách, chủ động đối thoại với phía Hoa Kỳ và chuẩn bị các kịch bản ứng phó dài hạn, trong bối cảnh thuế quan tiếp tục là một biến số khó lường trong thương mại toàn cầu.
Tùng Phong
