Ngành hàng không chuẩn bị cho nhiều năm sóng gió
Các hãng hàng không đang chuẩn bị cho nhiều năm đầy thách thức khi chi phí nhiên liệu leo thang, trong khi dư địa tăng giá vé ngày càng thu hẹp. Lãnh đạo ngành lo ngại hành khách sẽ không còn chấp nhận những đợt tăng giá tiếp theo cần thiết để bù đắp chi phí vận hành.
Nguồn: FT
|
Theo các lãnh đạo doanh nghiệp trao đổi với Financial Times, giá nhiên liệu máy bay tăng mạnh sau chiến tranh tại Iran có thể trở thành “bình thường mới”, buộc các hãng tiếp tục tăng giá vé, thu hẹp kế hoạch tăng trưởng dài hạn và cắt giảm đội bay.
Triển vọng ngày càng ảm đạm khi nhiều hãng từng kỳ vọng chi phí năng lượng sẽ hạ nhiệt sau cú sốc ban đầu do eo biển Hormuz bị đóng cửa. Tuy nhiên, hiện các lãnh đạo ngành cho rằng giá nhiên liệu có thể duy trì ở mức cao lâu hơn dự kiến, tạo sức ép kép nếu sức mua của người tiêu dùng bắt đầu suy yếu.
“Tôi nghĩ chúng ta sẽ trải qua 3-5 năm khó khăn”, Luís Rodrigues, Giám đốc điều hành TAP Air Portugal, nhận định. “Nhu cầu vẫn còn đó, nhưng khả năng tăng giá của chúng tôi có giới hạn”.
Nhiều lãnh đạo hãng hàng không cho biết họ có thể phải điều chỉnh giảm các kế hoạch tăng trưởng dài hạn. Lạm phát gia tăng do bất ổn địa chính trị có nguy cơ bào mòn ngân sách hộ gia đình, làm suy yếu nhu cầu đi lại vốn đang nâng đỡ ngành.
Dù vậy, dữ liệu hiện tại chưa cho thấy hành khách quay lưng với việc đi máy bay. Lượng đặt chỗ vẫn tăng bất chấp tình trạng đóng cửa không phận tại vùng Vịnh gây gián đoạn hoạt động đi lại trong nhiều tháng. OAG, công ty cung cấp dữ liệu hàng không, ước tính có 2.3 tỷ lượt đặt chỗ trong nửa đầu năm, tăng 1% so với cùng kỳ năm trước. Con số này được ghi nhận ngay cả khi giá vé tăng hai chữ số so với cùng kỳ trong gần như mọi tháng của năm 2026.
“May mắn là chúng tôi vẫn có khách hàng”, Rodrigues nói tại Lễ hội Hàng không Thế giới ở Lisbon trong tuần này.
|
Giá vé máy bay toàn cầu tăng mạnh trong năm 2026
 |
Các lãnh đạo ngành bất ngờ trước sức chống chịu của nhu cầu tiêu dùng. Trong tháng này, Delta Air Lines cho biết hãng gần như không ghi nhận sự sụt giảm nhu cầu nào, dù đã tăng giá vé trung bình 20% trong năm nay.
Tuy nhiên, phần lớn hãng đang chuẩn bị tăng giá vé hơn nữa khi các hợp đồng phòng hộ nhiên liệu từng giúp họ tránh được phần lớn cú sốc năng lượng trong năm nay dần hết hạn.
Hãng hàng không ITA Airways của Italy đã mua trước khoảng 80% nhu cầu nhiên liệu trước khi khủng hoảng Iran bùng phát, nhưng chưa ký thêm hợp đồng phòng hộ nào. Theo Giám đốc điều hành Joerg Eberhart, điều này khiến hãng dễ chịu tác động từ biến động giá nhiên liệu toàn cầu trong năm tới.
“Cũng như mọi hãng hàng không khác, chúng tôi sẽ cố gắng tăng giá vé”, ông nói.
Roberto Alvo, Giám đốc điều hành Latam Airlines, hãng hàng không lớn nhất Nam Mỹ, cho rằng ngành hàng không hiện không gặp vấn đề về nhu cầu mà chủ yếu chịu sức ép từ chi phí. “Chúng tôi không gặp vấn đề về nhu cầu. Chúng tôi gặp vấn đề về chi phí, và vấn đề đó có lẽ dễ kiểm soát hơn”, ông nhận định.
Dù vậy, các lãnh đạo ngành lo ngại sức mua dành cho du lịch có thể sớm suy yếu khi giá nhiên liệu cao kéo theo lạm phát và bào mòn thu nhập thực tế của người dân.
“Đến một thời điểm nào đó, nhu cầu sẽ suy giảm. Đến một thời điểm nào đó, toàn bộ lạm phát này sẽ khiến người dân nghèo đi”, lãnh đạo một hãng hàng không lớn nhận định.
Alvo cũng cảnh báo rủi ro đối với nền kinh tế nói chung: “Câu hỏi quan trọng là liệu giá năng lượng cao hơn có gây tổn hại cho toàn bộ nền kinh tế hay không. Nếu có, nhu cầu có thể chậm lại”.
Nếu sức mua suy yếu trong khi giá nhiên liệu vẫn neo cao, “bài toán sẽ thay đổi đối với tất cả các hãng hàng không”.
Thông thường, các hãng ứng phó với nhu cầu suy yếu bằng cách giảm giá vé để kích cầu. Tuy nhiên, khi chi phí vận hành tiếp tục tăng và biên lợi nhuận vốn đã chịu sức ép, chiến lược này có thể khiến các hãng rơi vào vòng xoáy suy giảm lợi nhuận.
“Điều này ảnh hưởng đến các kế hoạch tăng trưởng”, Adrian Neuhauser, Giám đốc điều hành Abra - tập đoàn hàng không Nam Mỹ hình thành từ sự hợp nhất giữa Gol và Avianca, cho biết.
“Tôi nghĩ quy mô ngành hàng không sẽ nhỏ hơn so với mức lẽ ra có thể đạt được nếu không xảy ra những diễn biến này”, ông nói với Financial Times.
Ông Neuhauser nói thêm rằng ngành hàng không luôn vận động theo chu kỳ: khi hoạt động kinh doanh thuận lợi, các hãng có xu hướng mở rộng bộ máy và gia tăng chi phí, trước khi phải quay lại kỷ luật tài chính. “Chúng ta đang bước vào một giai đoạn như vậy”, ông nhận định.
Trong nỗ lực kiểm soát chi phí trước mắt, một số hãng phải cân nhắc giữa việc đầu tư máy bay mới và phát triển các ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) - công nghệ được khuyến nghị là cần thiết để duy trì lợi thế trong ngành cạnh tranh khốc liệt.
“Bạn phải quyết định nên phân bổ vốn đầu tư vào đâu”, Marcus Schnabel, đại diện SunExpress - hãng hàng không có trụ sở tại Thổ Nhĩ Kỳ, thuộc sở hữu một phần của Lufthansa và Turkish Airlines, cho biết. Ông nhấn mạnh AI “không phải là thứ miễn phí”.
Những hãng từng lên kế hoạch mở rộng đội bay nhờ các máy bay mới được chờ đợi từ lâu của Boeing và Airbus có thể phải điều chỉnh chiến lược. Thay vì tăng số lượng máy bay, họ có thể ưu tiên loại bỏ những chiếc cũ tiêu hao nhiều nhiên liệu hơn để tiết kiệm chi phí vận hành.
SunExpress sẽ đánh giá “từng năm một” việc có tiếp tục khai thác các dòng máy bay cũ sau khi nhận bàn giao máy bay mới hay không, Schnabel cho biết.
Latam Airlines, hiện vận hành gần 400 máy bay, đã chuyển một số máy bay cũ sang các đường bay có tần suất khai thác thấp hơn nhằm tiết kiệm nhiên liệu. Tuy nhiên, hãng chưa quyết định thực hiện bước đi tốn kém hơn là chính thức đưa những máy bay này ra khỏi đội bay, theo Giám đốc điều hành Roberto Alvo.
Dù vậy, giống nhiều lãnh đạo khác trong ngành, Alvo vẫn “lạc quan một cách thận trọng” về khả năng thích ứng của các hãng hàng không.
“Các hãng hàng không phải linh hoạt hơn”, ông nói. “Chúng ta cần nhanh nhạy hơn, thay đổi nhanh hơn và thích nghi tốt hơn. Cần tìm cách điều chuyển nguồn lực nhanh chóng hơn, bởi thế giới đang vận động với tốc độ ngày càng cao”.
Vũ Hạo
