Nghi bị lừa đảo trực tuyến cần làm gì trong 15 phút đầu?
Chuyên gia an ninh mạng khuyến nghị người nghi bị lừa đảo cần ngừng bấm vào các đường link, ngắt kết nối mạng và báo ngân hàng khóa tài khoản ngay trong 15 phút đầu. Sau đó, người dùng nên đổi mật khẩu và giữ lại tin nhắn, bằng chứng để trình báo.
Các bước xử lý được ông Ngô Minh Hiếu, thành viên Hiệp hội An ninh mạng quốc gia, chia sẻ tại hội thảo “Kiến tạo niềm tin số - Doanh nghiệp Việt chung tay bảo vệ người tiêu dùng” ngày 14/08.
Theo ông Hiếu, khi nhận thấy dấu hiệu bất thường hoặc nghi mình đang rơi vào một vụ lừa đảo trực tuyến, việc đầu tiên là bình tĩnh và không tiếp tục bấm vào đường link hay thực hiện thêm yêu cầu từ đối tượng.
Người dùng nên ngắt kết nối mạng ngay, sau đó gọi ngân hàng để thông báo và khóa tài khoản nếu có nguy cơ thông tin tài chính đã bị lộ. Các mật khẩu trên ứng dụng và thiết bị liên quan cũng cần được thay đổi.
Tin nhắn, nội dung trao đổi và những bằng chứng liên quan không nên xóa. Ông Hiếu khuyến nghị người bị lừa hoặc nghi bị lừa lưu lại để báo cáo, bất kể số tiền thiệt hại nhiều hay ít.
“Những người nghi ngờ bị lừa đảo hoặc đã bị lừa đảo dù bất kỳ là ai, bị lừa ít hay nhiều, hãy nên báo cáo”, chuyên gia cho rằng việc cung cấp thông tin về vụ việc còn có thể giúp cảnh báo và hạn chế thiệt hại cho những người khác.
Ông Ngô Minh Hiếu chia sẻ cách xử lý khi nghi bị lừa đảo trực tuyến tại hội thảo ngày 14/08 - Ảnh: Thông tin Chính phủ
|
Ông Hiếu cho biết mới đây nhận được thông tin về một người thành đạt bị lừa tới 7 tỷ đồng. Trường hợp này được ông dẫn ra để lưu ý rằng kiến thức, trình độ hay mức độ am hiểu công nghệ không đồng nghĩa một người sẽ tránh được mọi thủ đoạn trên không gian mạng.
Một vụ lừa đảo có thể bắt đầu từ dữ liệu cá nhân mà đối tượng thu thập được. Theo cách ông Hiếu mô tả, kẻ gian sau đó có thể mạo danh công an hoặc cơ quan quản lý, tạo sức ép để nạn nhân làm theo hướng dẫn, rồi tìm cách chiếm quyền kiểm soát hoặc lấy OTP, mật khẩu và tài khoản.
“Một cuộc lừa đảo đều bắt nguồn từ dữ liệu”, ông Hiếu nói. Chuyên gia này khuyến nghị người dùng hạn chế công khai hình ảnh cá nhân, gia đình trên mạng xã hội, khóa danh sách bạn bè và tránh để người lạ dễ dàng xác định các mối quan hệ của mình.
Ở góc độ quản lý, Thượng tá Triệu Mạnh Tùng, Phó Cục trưởng Cục An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao (A05), Bộ Công an, cho rằng an ninh mạng hiện không còn là câu chuyện của riêng từng hệ thống hay từng doanh nghiệp.
Một vụ việc có thể bắt đầu từ tài khoản giả mạo trên mạng xã hội, đi qua khâu khai thác dữ liệu cá nhân và hạ tầng viễn thông rồi kết thúc bằng giao dịch tài chính. Một lỗ hổng tại doanh nghiệp cũng có thể trở thành điểm khởi đầu cho chuỗi rủi ro ảnh hưởng tới nhiều tổ chức và người sử dụng.
Doanh nghiệp được đề nghị chủ động chặn nguy cơ từ sớm
Theo Thượng tá Triệu Mạnh Tùng, cách tiếp cận cần chuyển từ “bảo vệ từng hệ thống” sang bảo vệ cả hệ sinh thái số và toàn bộ hành trình số của người dùng.
Lãnh đạo A05 đề nghị doanh nghiệp đưa yêu cầu an ninh mạng vào ngay quá trình phát triển sản phẩm, dịch vụ, thay vì chỉ xử lý sau khi sự cố xảy ra. Các đơn vị cũng cần chủ động phát hiện và cảnh báo nguy cơ, tăng chia sẻ thông tin và phối hợp giữa các bên, đồng thời gắn an ninh mạng với bảo vệ dữ liệu và người sử dụng.
Khi các cuộc tấn công ngày càng được tự động hóa, ông Tùng cho rằng “tốc độ phòng thủ phải nhanh hơn tốc độ tấn công”. Doanh nghiệp vì vậy được khuyến nghị tăng ứng dụng AI, phân tích dữ liệu và công nghệ chống gian lận để nhận diện, cảnh báo hoặc ngăn chặn nguy cơ trước khi gây thiệt hại.
Tại hội thảo, Tạp chí điện tử An ninh mạng Việt Nam và Dự án Chống lừa đảo cũng giới thiệu “Bộ nguyên tắc nhận diện phòng, chống lừa đảo trực tuyến”. Ban tổ chức cùng các doanh nghiệp số ký kết chương trình “Chung tay xây dựng Lá chắn số cho mọi nhà - Vì một tương lai số an toàn”, hướng tới phổ cập kỹ năng số và phát triển công nghệ an ninh mạng trong nước.
Tử Kính (Theo Thông tin Chính phủ)
