Nhiều doanh nghiệp FDI lỗ?

Nhiều doanh nghiệp FDI lỗ?

Lợi dụng sự bất cập trong quản lý Nhà nước về tài chính, nhiều doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài liên tiếp báo lỗ, chuyển lợi nhuận ra nước ngoài, không phải nộp thuế

Kết quả nghiên cứu về hiệu quả hoạt động các doanh nghiệp (DN) có vốn đầu tư nước ngoài (FDI) vừa được Bộ Tài chính và Chương trình Phát triển của Liên Hiệp Quốc (UNDP) công bố. Đây được xem là nghiên cứu có tính đại diện nhất về thực trạng của các DN FDI trong 3 năm 2008-2010 thông qua điều tra, nghiên cứu tại 147 DN FDI.

Thiếu khả năng tự chủ tài chính

Một cán bộ tham gia nghiên cứu cho hay điểm cần quan tâm là trong số 147 DN được điều tra, có tới 42 DN có khả năng sinh lời trên vốn chủ sở hữu (ROE) âm. Trong đó, có 22 DN có ROE âm trong 3 năm liên tiếp. Còn nhóm công ty cổ phần được xem là hoạt động hiệu quả thì tỉ suất ROE chỉ đạt có 2,7%, tức là 1 đồng vốn chủ sở hữu nhưng chỉ tạo ra được 0,027 đồng lợi nhuận. Với mức này, DN không bảo đảm hiệu quả kinh doanh và vênh rất lớn nếu so với lãi suất ngân hàng.

Cũng theo kết quả nghiên cứu, “toàn cảnh” DN FDI còn xám xịt hơn trong năm 2010 khi có 38 DN trong số 147 DN được điều tra làm ăn thua lỗ. Trong đó, có 10 DN từ khi cấp chứng nhận đầu tư đến nay chưa phát sinh thu nhập chịu thuế và vẫn trong tình trạng thua lỗ kéo dài. Tổng số lỗ lũy kế của các DN FDI được điều tra đến nay là 11.614 tỉ đồng.

Tổng vốn đầu tư của 147 DN tính đến ngày 31-12-2010 là gần 8 tỉ USD, gấp 1,9 lần so với vốn đăng ký ban đầu. Tổng nợ phải trả là 133.206 tỉ đồng, chiếm 55% trong cơ cấu tổng vốn. Báo cáo nghiên cứu cũng cho biết hệ số tự tài trợ (thể hiện khả năng tự chủ tài chính và tính ổn định dài hạn của DN trong kinh doanh) của các DN FDI trong các năm 2008, 2009, 2010 lần lượt là 0,50%; 0,43%; 0,46%. Tỉ lệ này là quá thấp. Như vậy, các DN phải phụ thuộc rất lớn vào nguồn vốn vay và vốn chiếm dụng.

Thất thu do cơ chế quản lý

Bộ Tài chính cho hay việc DN FDI lỗ mà vẫn mở rộng sản xuất, lỗ liên tiếp trong nhiều năm cho thấy có dấu hiệu chuyển giá. Tức là bằng những thủ thuật tinh vi, DN chuyển lợi nhuận trong nước ra nước ngoài để không phải nộp thuế. Thực tế này đã xảy ra nhiều năm qua và gây bất bình đẳng với những DN FDI làm ăn chân chính. Do vậy, Bộ Tài chính đã chỉ đạo Tổng cục Thuế tập trung thanh tra, kiểm tra những DN lỗ lớn, lỗ liên tiếp trong nhiều năm.

Bà Vũ Thị Mai, Thứ trưởng Bộ Tài chính, cho biết theo kế hoạch từ nay đến cuối năm, Tổng cục Thuế sẽ thanh tra, kiểm tra khoảng 700 DN FDI. Cụ thể, ngành thuế sẽ tập trung vào những DN có dấu hiệu chuyển giá, lỗ liên tục 2 năm trở lên, số lỗ vượt vốn chủ sở hữu hoặc lỗ nhưng vẫn mở rộng kinh doanh. Trong 9 tháng đầu năm nay, theo kết quả thanh tra, kiểm tra bước đầu tại 500 DN FDI báo lỗ, đến nay các DN này đã giảm lỗ được 3.754 tỉ đồng, tăng thu ngân sách khoảng 1.200 tỉ đồng.

Tuy nhiên, Bộ Tài chính cũng nhận định việc giám sát tài chính của các DN FDI hiện rất hạn chế. Các quy định hiện hành chưa có giải pháp kiểm soát các dự án về tiến độ giải ngân, kiểm soát chuyển giá. Vẫn chưa có cơ chế giám sát tài chính đối với các dự án đầu tư nước ngoài. Đây cũng là một trong những lý do mà có tới 10.861 tỉ đồng của các DN được điều tra chuyển về nước dù hiệu quả hoạt động của những DN này không cao.

Cần có quy định bổ sung vốn nếu thua lỗ Bộ Tài chính cho rằng việc các DN FDI có thể báo cáo hoạt động không hiệu quả là do khuôn khổ pháp lý hiện hành còn nhiều bất cập. Hiện chưa có quy định về việc phải bổ sung vốn để duy trì sự tồn tại và khả năng thanh toán của những DN thua lỗ để bù đắp vốn điều lệ trong trường hợp thua lỗ đến mức âm vốn chủ sở hữu. Trong trường hợp này, nếu DN không bổ sung vốn thì phải bị buộc phá sản.

Tâm Uyên

Người lao động