NHNN đề xuất chuẩn hóa an toàn hệ thống theo Basel III
Ngân hàng Nhà nước (NHNN) đang lấy ý kiến rộng rãi đối với dự thảo Thông tư quy định về các giới hạn, tỷ lệ bảo đảm an toàn trong hoạt động của ngân hàng và chi nhánh ngân hàng nước ngoài.
Đây được xem là bước đi quan trọng nhằm thay thế Thông tư 22/2019/TT-NHNN, hướng tới việc áp dụng các chuẩn mực quốc tế khắt khe hơn để bảo vệ hệ thống trước các rủi ro thanh khoản và đòn bẩy.
Tiệm cận chuẩn mực Basel III với các tỷ lệ mới
Điểm nhấn quan trọng nhất trong dự thảo lần này là việc bổ sung các tỷ lệ quản lý thanh khoản và vốn theo chuẩn mực Basel III. Cụ thể:
Tỷ lệ khả năng chi trả (LCR): Dự thảo giới thiệu tỷ lệ LCR nhằm đảm bảo ngân hàng có đủ tài sản thanh khoản cao để đáp ứng nhu cầu chi trả trong kịch bản căng thẳng kéo dài 30 ngày.
Tỷ lệ nguồn vốn ổn định ròng (NSFR): Thay thế cho tỷ lệ tối đa vốn ngắn hạn cho vay trung và dài hạn, NSFR yêu cầu ngân hàng duy trì cơ cấu nguồn vốn bền vững hơn để tài trợ cho các tài sản dài hạn.
Tỷ lệ đòn bẩy (LEV): Đây là công cụ bổ sung cho các yêu cầu về vốn dựa trên rủi ro, giúp hạn chế việc tích tụ vay nợ quá mức trong hệ thống. Ngân hàng sẽ phải duy trì tỷ lệ LEV tối thiểu là 3%.
Thay đổi cách đo lường dư nợ cho vay
Dự thảo đề xuất thay thế Tỷ lệ dư nợ cho vay so với tổng tiền gửi (LDR) bằng Tỷ lệ dư nợ cấp tín dụng so với huy động vốn (CDR). Sự thay đổi này nhằm phản ánh đúng bản chất của hoạt động huy động và cấp tín dụng trên thị trường 1 (thị trường giữa tổ chức tài chính với dân cư và doanh nghiệp), đồng thời nâng cao hiệu quả quản lý. Theo quy định mới, tỷ lệ CDR tối đa được đề xuất duy trì ở mức 85%.
Cập nhật khái niệm và phạm vi theo luật mới
Để đồng bộ với Luật Các tổ chức tín dụng 2024 và Luật Kinh doanh bất động sản mới, dự thảo đã chỉnh sửa nhiều định nghĩa then chốt:
- Mở rộng khái niệm “Khách hàng”: Đối tượng khách hàng giờ đây không chỉ giới hạn trong quan hệ cấp tín dụng mà bao gồm cả quan hệ tiền gửi và sử dụng các sản phẩm dịch vụ khác.
- Cấp tín dụng: Khái niệm này được định nghĩa lại theo hướng phục vụ riêng cho việc tính toán các giới hạn an toàn, bao gồm cả đầu tư trái phiếu doanh nghiệp và các khoản mua nợ chưa thanh toán hết.
- Giấy tờ có giá: Loại bỏ “tín phiếu” và “kỳ phiếu” ra khỏi danh mục này để phù hợp với quy định pháp luật hiện hành.
Lộ trình triển khai thận trọng
NHNN đề xuất một lộ trình áp dụng khá dài hơi để các ngân hàng có thời gian chuẩn bị và điều chỉnh cơ cấu tài sản. Cụ thể:
Việc áp dụng tỷ lệ LCR và NSFR dự kiến bắt đầu từ ngày 01/01/2028.
- Tỷ lệ LCR: Ngưỡng tối thiểu bắt đầu từ 70% vào năm 2028 và tăng dần lên 100% từ năm 2031.
- Tỷ lệ NSFR: Bắt đầu ở mức 90% vào năm 2028 và đạt 100% từ năm 2030 trở đi.
Tăng cường quyền giám sát của cơ quan quản lý
Dự thảo cũng tăng thêm tính linh hoạt cho công tác thanh tra, giám sát. NHNN có quyền yêu cầu các ngân hàng áp dụng hệ số rủi ro cao hơn hoặc duy trì các tỷ lệ an toàn chặt chẽ hơn nếu phát hiện các nhóm tài sản tiềm ẩn rủi ro lớn trong quá trình thanh tra.
Khang Di
