Nóng: Fed nâng lãi suất lần đầu tiên kể từ năm 2023, phát tín hiệu sẽ tiếp tục tăng
Sáng ngày 17/09 (giờ Việt Nam), Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) quyết định tăng lãi suất lần đầu tiên trong hơn 3 năm và phát tín hiệu sẽ có thêm một lần tăng nữa, trong nỗ lực kiềm chế lạm phát do giá dầu tăng vọt và các yếu tố khác gây ra.
Chủ tịch Fed Kevin Warsh
|
Đúng như thị trường dự báo, Ủy ban Thị trường Mở Liên bang (FOMC) hoàn toàn nhất trí nâng lãi suất chủ chốt thêm 25 điểm cơ bản. Động thái này đưa lãi suất quỹ liên bang qua đêm lên vùng mục tiêu 3.75%-4.00%.
“Lạm phát vẫn ở mức cao”, ủy ban cho biết trong tuyên bố ngắn gọn sau cuộc họp. “Quyết định chính sách hôm nay sẽ hỗ trợ việc đưa lạm phát trở lại mục tiêu 2% của Ủy ban trong thời gian phù hợp hơn. Ủy ban sẽ đảm bảo ổn định giá cả”.
Dù các quan chức Fed gần đây đưa ra nhiều phát biểu trái chiều, thị trường vẫn cược hơn 90% FOMC sẽ tăng lãi suất, dù xuất hiện những đồn đoán về khả năng một số quan chức bỏ phiếu phản đối.
Các số liệu lạm phát dai dẳng ở mức cao, cùng những phát biểu của Chủ tịch Kevin Warsh vài tuần trước, đã khiến Phố Wall tin rằng Fed sẽ thông qua đợt tăng lãi suất đầu tiên kể từ tháng 7/2023.
|
Diễn biến lãi suất chuẩn của Fed
Nguồn: NYTimes
|
Thêm 1 lần nâng lãi suất trong năm 2026
Các dự báo cập nhật được FOMC trong cuộc họp lần này cho thấy phần lớn quan chức Fed cho rằng một đợt tăng lãi suất nữa có thể diễn ra trong năm nay.
Biểu đồ dot plot - biểu đồ thể hiện kỳ vọng lãi suất của từng quan chức - cho thấy 16 trong số 18 người tham gia dự kiến Fed sẽ tăng lãi suất thêm ít nhất một lần nữa. Chủ tịch Kevin Warsh không gửi dự báo dot plot kể từ khi đảm nhiệm vị trí này. Trong số 16 quan chức dự kiến nâng lãi suất thêm, 4 người cho rằng Fed có thể tăng thêm 2 lần. Hai quan chức còn lại dự kiến FOMC sẽ dừng lại sau một lần tăng.
Tuy nhiên, các quan chức không dự kiến thêm đợt tăng lãi suất nào trong những năm 2027, trong khi dot-plot cho thấy mỗi năm 2028 và 2029 đều có ít nhất một lần giảm lãi suất.
Các quan chức cũng điều chỉnh tăng nhẹ dự báo lạm phát trong năm nay.
Họ dự báo chỉ số giá chi tiêu tiêu dùng cá nhân (PCE) toàn phần ở mức 3.7% và PCE lõi, không bao gồm thực phẩm và năng lượng, ở mức 3.4%. Cả hai đều cao hơn 0.1 điểm phần trăm so với dự báo cập nhật hồi tháng 6.
Fed không kỳ vọng lạm phát sẽ trở lại mục tiêu cho đến năm 2029, dù ngân hàng trung ương này dự báo cả hai chỉ số sẽ giảm mạnh xuống 2.3% đối với PCE toàn phần và 2.5% đối với PCE lõi trong năm 2027.
FOMC đã giữ nguyên lãi suất trong suốt cả năm và ban đầu được kỳ vọng sẽ tiếp tục duy trì chính sách này, cho đến khi xu hướng bắt đầu chuyển sang khả năng tăng lãi suất vào cuối tháng 8.
Fed hiếm khi chỉ tăng lãi suất một lần, bởi các nhà hoạch định chính sách thường tránh những động thái nhỏ giọt khi cho rằng lạm phát quá cao và cần duy trì lãi suất ở mức cao, hoặc khi tăng trưởng quá yếu và Fed muốn kích thích nhu cầu bằng cách hạ lãi suất.
Ký ức về lạm phát "nhất thời"
Dù đợt tăng lãi suất này đã được dự báo, lý do phía sau quyết định của Fed lại khá bất thường.
Thông thường, Fed sẽ không phản ứng quá mạnh với dạng lạm phát mà kinh tế Mỹ đang đối mặt, trong đó giá nhiên liệu tăng do chiến tranh Iran và tác động kéo dài của thuế quan là những nguyên nhân chính. Tuy nhiên, trong những ngày gần đây, các quan chức Fed bắt đầu cân nhắc rủi ro nếu tiếp tục bỏ qua đà tăng của giá cả, đặc biệt khi thị trường lao động vẫn tương đối ổn định.
FOMC đã hạ dự báo tỷ lệ thất nghiệp xuống 4.1%, thấp hơn 0.2 điểm phần trăm so với dự báo đưa ra hồi tháng 6.
Mối lo hiện nay là giá năng lượng duy trì ở mức cao trong thời gian dài có thể làm gia tăng kỳ vọng lạm phát và lan sang các lĩnh vực khác của nền kinh tế. Bên cạnh đó, các nhà kinh tế cho rằng làn sóng đầu tư mở rộng vào trí tuệ nhân tạo (AI) cũng có thể tạo thêm áp lực lên lạm phát.
Ngoài ra, ký ức về giai đoạn lạm phát từng được xem là “nhất thời” (transitory) vài năm trước vẫn còn khá rõ trong giới hoạch định chính sách. Tại thời điểm đó, các quan chức Fed cho rằng những cú sốc cung - cầu do đại dịch Covid-19 gây ra cuối cùng sẽ qua đi. Tuy nhiên, sau đó, lạm phát đã tăng lên mức cao nhất trong 40 năm trước khi Fed quyết định hành động.
Trong tháng 7/2026, cuộc tranh luận về chính sách tiền tệ dẫn đến bất đồng đáng kể, khi 3 thành viên FOMC bỏ phiếu phản đối việc giữ nguyên lãi suất và muốn Fed tăng thêm 0.25 điểm phần trăm.
Tại cuộc họp tuần này, triển vọng chính sách cho năm 2027 khá sít sao: 8 quan chức dự báo thêm một đợt tăng lãi suất, 6 người cho rằng lãi suất quỹ liên bang sẽ được giữ nguyên, trong khi 4 người dự báo giảm lãi suất.
Thị trường cũng đã phản ánh khả năng lãi suất duy trì ở mức cao hơn trên toàn bộ đường cong lợi suất.
Lợi suất trái phiếu Kho bạc Mỹ tăng mạnh. Lợi suất trái phiếu kỳ hạn 10 năm đã tăng khoảng 0.25 điểm phần trăm kể từ phát biểu của ông Warsh tại hội nghị chuyên đề Jackson Hole ở Wyoming ngày 28/08. So với mức thấp hồi tháng 2, lợi suất chuẩn này đã tăng khoảng 1 điểm phần trăm.
Lợi suất trái phiếu kỳ hạn 2 năm, vốn nhạy cảm hơn với kỳ vọng lãi suất, còn tăng mạnh hơn.
Chi phí vay cũng tăng theo. Lãi suất thế chấp cố định 30 năm đã lên 7.19%, cao hơn khoảng 38 điểm cơ bản so với thời điểm trước bài phát biểu tại Jackson Hole và tăng hơn 1 điểm phần trăm so với một năm trước, theo Mortgage News Daily.
Vũ Hạo
