Petrovietnam có thể được giao thêm quyền trong hoạt động dầu khí
Dự thảo Luật Dầu khí (sửa đổi) thiết kế lại việc quản lý theo 3 cấp, giao Petrovietnam thêm quyền ký kết, quản lý và phê duyệt một số nội dung kỹ thuật. Các đại biểu Quốc hội cho rằng quyền càng lớn thì cơ chế kiểm soát, hậu kiểm càng phải rõ.
Chiều 08/08, Quốc hội thảo luận tại hội trường về dự án Luật Dầu khí (sửa đổi). Một trong những nội dung được bàn nhiều nhất là cách phân lại thẩm quyền giữa Chính phủ, Bộ Công Thương và Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam (Petrovietnam), với mục tiêu rút bớt thủ tục nhưng không làm lỏng khâu kiểm soát.
Theo phần giải trình của Bộ Công Thương, dự thảo thiết kế mô hình quản lý dầu khí theo 3 cấp. Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ quyết định những vấn đề lớn như phân lô dầu khí, chính sách ưu đãi đầu tư cùng các nội dung liên quan quốc phòng, an ninh và đối ngoại. Bộ Công Thương làm đầu mối quản lý chuyên ngành, xử lý hợp đồng dầu khí, giấy chứng nhận đăng ký đầu tư, tài nguyên và trữ lượng.
Petrovietnam ở cấp còn lại, với vai trò đại diện nước chủ nhà, có thể được giao quyền ký kết, quản lý, theo dõi và giám sát hoạt động dầu khí, đồng thời phê duyệt một số nội dung cụ thể về kỹ thuật thuộc thẩm quyền. Cách phân quyền này được cơ quan soạn thảo kỳ vọng giúp những việc mà doanh nghiệp và cơ quan chuyên ngành nắm rõ có thể được xử lý ngay ở cấp đó, thay vì phải đưa toàn bộ lên cấp cao hơn.
Bộ trưởng Bộ Công Thương Lê Mạnh Hùng giải trình các vấn đề đại biểu Quốc hội quan tâm - Ảnh: chinhphu.vn/Nhật Bắc
|
Điểm các đại biểu đặt ra là sau khi quyền được đẩy xuống, ai sẽ kiểm soát và xử lý thế nào nếu quyết định không phù hợp.
Đại biểu Nguyễn Thị Sửu, Đoàn ĐBQH TP. Huế, cho rằng càng giao quyền lớn cho Petrovietnam càng cần cơ chế kiểm soát tương xứng. Những quyết định có thể tác động lớn đến trữ lượng, tổng mức đầu tư, chi phí được thu hồi, nghĩa vụ tài chính hay lợi ích của Nhà nước cần có cơ chế thẩm định, chấp thuận hoặc kiểm tra trước.
Đại biểu Dương Khắc Mai, Đoàn ĐBQH tỉnh Lâm Đồng, cũng đề nghị quy định cụ thể kỳ báo cáo, nội dung phải báo cáo và cách xử lý nếu phát hiện một quyết định chấp thuận hoặc phê duyệt chưa phù hợp. Nếu chỉ quy định nghĩa vụ báo cáo mà thiếu những bước tiếp theo, hậu kiểm dễ trở thành thủ tục hơn là công cụ kiểm soát rủi ro.
Một vấn đề khác là các quy trình phải đủ rõ để cơ quan thực thi không hiểu khác nhau. Đại biểu Lê Thanh Hoàn, Đoàn ĐBQH tỉnh Thanh Hóa, lấy ví dụ quy định yêu cầu “báo cáo cấp có thẩm quyền” nhưng không nói rõ ai báo cáo, báo cáo cho ai và ở từng hoạt động phải thực hiện theo trình tự nào.
“Một nguyên tắc chủ đạo như vậy mà không giao Chính phủ quy định chi tiết thì trên thực tế mỗi cơ quan sẽ hiểu một kiểu. Và với đoạn nội dung này, hiểu hẹp thì việc xong, mà hiểu rộng thì việc tắc”, đại biểu cảnh báo.
Cơ quan soạn thảo cho biết việc giao thêm quyền sẽ đi cùng hệ thống kiểm tra dựa trên dữ liệu Petrovietnam và các nhà thầu báo cáo, kết hợp kiểm toán theo định hướng rủi ro. Cơ quan đại diện chủ sở hữu vốn nhà nước cũng chịu trách nhiệm giám sát hoạt động đầu tư, bảo toàn và phát triển vốn tại doanh nghiệp.
Không chỉ Petrovietnam, dự thảo còn tìm cách rút ngắn một số thủ tục với các dự án dầu khí theo chuỗi. Đại biểu Dương Khắc Mai đồng tình việc cho phép khảo sát, đo đạc diễn ra song song với thủ tục thu hồi hoặc chuyển mục đích sử dụng đất, rừng, nhưng đề nghị phải có cơ chế phối hợp rõ giữa Bộ Công Thương, các bộ, ngành và địa phương để tránh mỗi nơi chạy một quy trình và một tiến độ khác nhau.
Mở thêm ưu đãi cho những mỏ khó khai thác
Một thay đổi khác được đưa vào dự thảo là chính sách dành cho các mỏ nhỏ, mỏ cận biên hoặc nằm ở khu vực nước sâu, xa bờ. Bộ trưởng Bộ Công Thương Lê Mạnh Hùng cho biết các dự án dầu khí ngày càng phải đi xa hơn, xuống vùng nước sâu hơn, trong khi điều kiện địa chất phức tạp, vốn bỏ ra lớn và thời gian thu hồi kéo dài. Với nhiều mỏ nhỏ, nếu giữ cơ chế đầu tư thông thường thì dự án khó đủ điều kiện để triển khai.
Dự thảo vì vậy bổ sung nhóm ưu đãi nhằm khuyến khích khai thác các mỏ nhỏ, cận biên ở vùng nước sâu, xa bờ; tăng hệ số thu hồi dầu và thúc đẩy nghiên cứu khoa học - kỹ thuật, khai thác tận thu tại các cụm mỏ và lô dầu khí.
Các đại biểu đồng tình cần có ưu đãi cho những khu vực khó khai thác nhưng đề nghị đặt rõ giới hạn và thời điểm kết thúc. Phần rủi ro được Nhà nước chia sẻ cũng phải tách bạch giữa rủi ro địa chất, kỹ thuật, thương mại với thiệt hại đến từ quyết định đầu tư sai, vi phạm quy trình hoặc lỗi chủ quan.
Dự thảo lần này còn mở khung pháp lý cho những hoạt động trước đây chưa nằm đầy đủ trong Luật Dầu khí, gồm thu giữ, xử lý, vận chuyển, bơm ép và lưu trữ CO2, cũng như các công trình năng lượng ngoài khơi gắn với hoạt động dầu khí. Hướng đi này tận dụng hạ tầng, tài nguyên và dữ liệu mà ngành dầu khí đã có trong quá trình chuyển dịch năng lượng và giảm phát thải.
Phần dịch vụ kỹ thuật cũng được bổ sung chính sách khuyến khích phát triển và ứng dụng công nghệ cao, hướng tới nâng khả năng làm chủ công nghệ, tăng tỷ lệ nội địa hóa và sức cạnh tranh của doanh nghiệp trong nước.
Riêng về hoạt động trên biển, dự thảo đặt an toàn dầu khí trong mối liên hệ với quốc phòng và an ninh. Các vấn đề lớn thuộc lĩnh vực này vẫn nằm ở cấp Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ trong mô hình phân quyền 3 tầng mà cơ quan soạn thảo đề xuất.
Tử Kính (Theo Thông tin Chính phủ)
