Phải tự cứu mình trước khi nhận viện trợ

Bế mạc Diễn đàn kinh tế Davos mùa hè 2011:

Phải tự cứu mình trước khi nhận viện trợ

Sau 3 ngày nhóm họp (từ 14 đến 16/9) tại thành phố cảng Đại Liên, tỉnh Liêu Ninh, Trung Quốc, Diễn đàn kinh tế thế giới Davos lần thứ 5 (còn gọi là Diễn đàn kinh tế Davos mùa hè 2011) đã bế mạc với việc đưa ra một số thông điệp quan trọng. Diễn đàn kinh tế Davos mùa hè 2012 sẽ được tổ chức tại thành phố Thiên Tân, địa điểm đã diễn ra Diễn đàn kinh tế Davos mùa hè 2010.

Từ cải cách kinh tế, khôi phục lòng tin

Sự tham dự của hơn 1.500 đại biểu đến từ 90 quốc gia và vùng lãnh thổ trên thế giới cho thấy mối quan tâm của dư luận đối với hội nghị thường niên của Diễn đàn kinh tế Davos mùa hè ra đời từ năm 2007. Trong số những thông điệp được đưa ra thảo luận tại diễn đàn, đáng quan tâm nhất là cuộc khủng hoảng nợ công tại châu Âu và những trở ngại đối với sự tăng trưởng của nền kinh tế lớn nhất thế giới.

Nhiều chuyên gia khẳng định, thế giới không rơi vào cuộc suy thoái kép khi tham luận xung quanh chủ đề của diễn đàn năm nay là "Quan tâm và chú trọng chất lượng tăng trưởng, nắm chắc và kiểm soát cơ cấu kinh tế".

Theo nhận định của Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB), tăng trưởng trong năm 2011-2012 của các nền kinh tế đang phát triển ở châu Á sẽ chậm hơn dự kiến bởi các đối tác thương mại chính đã giảm đơn đặt hàng trong bối cảnh những lo ngại về đà phục hồi của nền kinh tế toàn cầu.

Nhưng Giáo sư kinh tế Victor Halberstadt của Trường Đại học Leiden, Hà Lan lại cho rằng, những dấu hiệu tích cực trên các thị trường trong 2009-2010 là lý do để tin tưởng thế giới không rơi vào cuộc suy thoái kép. Giới kinh tế cho rằng, vì những biến động khôn lường của thị trường thế giới nên cần có sự tăng trưởng bền vững. Ngoài ra, cuộc khủng hoảng kinh tế toàn cầu vẫn đang khiến nền kinh tế thế giới phải đối mặt với nhiều nguy cơ mang tính hệ thống và cơ cấu.

Thủ tướng Trung Quốc Ôn Gia Bảo cho rằng, kinh tế thế giới đang dần phục hồi, nhưng những nhân tố bất ổn và không xác định vẫn xuất hiện ngày một nhiều, do đó cộng đồng quốc tế cần tăng cường hợp tác để cùng đối phó với các thách thức. Ông Ôn Gia Bảo cũng khẳng định, dù kinh tế Trung Quốc không bị ảnh hưởng bởi suy thoái kinh tế toàn cầu, nhưng kinh tế nước này không thể phát triển nếu bị cô lập.

Theo phép tính số học, kinh tế Trung Quốc sẽ trở thành nền kinh tế lớn nhất thế giới vào năm 2025 bởi quốc gia đông dân nhất toàn cầu đang đứng trước nhiều thay đổi có lợi để đạt được mục tiêu này. Một số chuyên gia kinh tế cho rằng, hiện xu thế chuyển trọng tâm phát triển của nền kinh tế thế giới sang châu Á vẫn đang tiếp diễn và các nền kinh tế đang phát triển tiếp tục đóng góp vào sự phục hồi của kinh tế toàn cầu.

Sự hiện diện của 6 quốc gia châu Á trong Nhóm các nền kinh tế phát triển và mới nổi (G20) là minh chứng rõ nhất cho nhận định này. Nhiều người lạc quan cho rằng, kinh tế châu Á-Thái Bình Dương sẽ tăng 50% và đến năm 2030, quy mô vượt G7 và trở thành khu vực kinh tế lớn nhất thế giới và Trung Quốc tiếp tục là nền kinh tế dẫn đầu tại khu vực đầy năng động này.

Giới kinh tế nói rằng, vì Trung Quốc là thành viên của BRICS đã và đang "thể hiện bản thân" nên từng thành viên của tổ chức này cũng muốn nhân cơ hội ngàn năm có một để chứng tỏ vị thế và vai trò của mình. Bộ trưởng Tài chính Brazil Guido Mantega cho biết, BRICS (gồm Brazil, Nga, Ấn Độ, Trung Quốc và Nam Phi) sẽ thương đàm để cứu khu vực đồng tiền chung châu Âu (Eurozone).

Được biết, cuộc họp của BRICS diễn ra (22/9) trước cuộc họp của Quỹ tiền tệ quốc tế (24/9). Không ít chuyên gia kinh tế thẳng thắn tuyên bố, BRICS cứu châu Âu cũng là tự cứu mình bởi trong những năm qua, các thị trường mới nổi đã thu hút một lượng vốn đầu tư khổng lồ từ các nước phát triển ở phương Tây nên "giậu đổ bìm leo". Giới truyền thông đưa tin, các ngân hàng hàng đầu thế giới đang thuyết phục BRICS chi 20 tỷ euro hỗ trợ Hy Lạp.

Giới chuyên môn quan tâm tới thương vụ bán 13,1 tỷ cổ phiếu trị giá 8,3 tỷ USD của Ngân hàng Xây dựng Trung Quốc (CCB) cho một nhóm nhà đầu tư tư nhân trong quý 3/2011. Vì CCB là ngân hàng có giá trị lớn thứ 2 trên thế giới và là đối tác quan trọng của Bank of America trong kế hoạch phát triển lâu dài nên động thái kể trên thực sự thu hút sự quan tâm của dư luận.

Điều đáng nói là trước khi CCB phát hành cổ phiếu ra công chúng lần đầu (IPO) năm 2005, Bank of America đã trả 3 tỷ USD để sở hữu 9,9% cổ phần ngân hàng này. Một số nhà quan sát cho rằng, việc Trung Quốc rải tiền khắp thế giới cho thấy nước này muốn gia tăng ràng buộc kinh tế và phụ thuộc chính trị đối với các đối tác.

Nền kinh tế Mỹ và châu Âu sẽ được cứu, nếu…

Với khoản dự trữ ngoại tệ hơn 3.100 tỷ USD đang khiến Trung Quốc trở thành đối tượng săn đón của nhiều quốc gia châu Âu, nhất là những nước đang đứng trước nguy cơ vỡ nợ công. Nhiều nhà kinh tế cho rằng, Trung Quốc sẽ thay thế vị trí số một về kinh tế của Mỹ để lãnh đạo nền kinh tế thế giới vào năm 2025.

Nhận định này được đưa ra sau tuyên bố của Thủ tướng Trung Quốc Ôn Gia Bảo - Trung Quốc sẵn sàng làm nhiều hơn nữa để lấy lại sự cân bằng đối với tốc độ tăng trưởng của nền kinh tế thế giới. Nhưng để tiếp tục đầu tư vào châu Âu, ông Ôn Gia Bảo yêu cầu lãnh đạo Liên minh châu Âu phải công nhận Trung Quốc là nền kinh tế thị trường đầy đủ trước lịch trình đề ra.

Theo lịch trình của Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO), đến năm 2016 nền kinh tế Trung Quốc mới được xem xét để được hưởng quy chế đầy đủ của một nền kinh tế thị trường. Nếu được hưởng quy chế này, Trung Quốc sẽ gỡ bỏ được những hạn chế về đầu tư và xuất khẩu sang châu Âu.

Giới truyền thông cho rằng, nếu yêu cầu kể trên của Trung Quốc được thông qua vào hạ tuần tháng 10 (tại cuộc họp thượng đỉnh EU-Trung Quốc) thì đôi bên cùng có lợi - EU nhận tiền sau khi công nhận Trung Quốc có nền kinh tế thị trường sớm hơn quy định của WTO 5 năm bởi đây là cách bạn bè đối xử với nhau trong lúc khó khăn! Tuy nhiên, điều này không đồng nghĩa với việc Trung Quốc sẽ cứu tất cả các nước có nhu cầu bởi lực của nền kinh tế thứ hai thế giới có hạn, hơn nữa, những vấn đề trong nước buộc Bắc Kinh phải thận trọng trước khi rút hầu bao.

Mặc dù đã gia nhập WTO 10 năm, nhưng nhiều công ty của Trung Quốc vẫn bị các nước thành viên EU phân biệt đối xử bởi họ chưa coi Trung Quốc là nền kinh tế thị trường. Ngoài ra, Trung Quốc cũng đang cần đa dạng hóa nguồn dự trữ bằng USD bởi Mỹ đang bị "mất giá" sau một loạt bê bối vừa qua.

Bắc Kinh cũng sẽ cứu Mỹ nếu nền kinh tế số một thế giới mở cửa thị trường hơn nữa cho đầu tư và hàng hóa Trung Quốc tràn vào. Với tư cách là người lãnh đạo kinh tế thế giới, Mỹ đang tìm mọi cách để khắc phục vấn nạn nợ công và không loại trừ khả năng bơm tiền lần thứ ba vào thị trường. Nếu điều này diễn ra thì Mỹ không những chưa có trách nhiệm với cuộc khủng hoảng nợ tại EU, mà còn đẩy thêm khó khăn cho các nước khi "ném rác ra đường".

Giới truyền thông đưa tin, Thủ tướng Tây Ban Nha Jose Luis Zapatero đã sai lầm khi vội vã thông báo, Trung Quốc sẽ mua số lượng lớn trái phiếu nợ Tây Ban Nha bởi con số này sau đó được tiết lộ là khá khiêm tốn. Bộ trưởng Tài chính Italia Giulio Tremonti cũng đã hội đàm với các quan chức của Trung Quốc để thuyết phục Bắc Kinh mua một lượng lớn trái phiếu chính phủ và đầu tư vào các công ty chiến lược của Italia. Nhiều người nói rằng, với 1.900 tỉ euro (khoảng 2.600 tỉ USD) nợ công, nhiều hơn số nợ của Tây Ban Nha, Hy Lạp, Ireland và Bồ Đào Nha cộng lại, Italia hiện là con nợ không nhỏ đối với cuộc giải cứu của các nước trong khu vực đồng Euro.

Có tin nói rằng, Ngân hàng trung ương Trung Quốc cũng đã nhắm tới trái phiếu Đức và chứng khoán nợ của Nhật Bản, nhưng mọi việc vẫn chưa có hồi kết. Trước thềm Diễn đàn kinh tế thế giới 2011, Phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Trung Quốc Khương Du khẳng định, Bắc Kinh ủng hộ Liên minh châu Âu trong nỗ lực giải quyết cuộc khủng hoảng nợ, nhưng từ chối bình luận về khả năng Trung Quốc tiếp tục mua chứng khoán của bất cứ quốc gia châu Âu.

Đến từng bước cải cách chính trị

Giới phân tích chính trị đặc biệt quan tâm tới bài phát biểu hôm 14/9 của Thủ tướng Trung Quốc Ôn Gia Bảo khi ông nhấn mạnh tới việc cần tăng cường cải cách chính trị và phân tách rõ quyền lực giữa Đảng và chính phủ.

Đây không phải là lần đầu Thủ tướng Trung Quốc Ôn Gia Bảo đề cập tới sự cần thiết của việc cải cách chính trị tại quốc gia hơn 1,34 tỷ người, bởi cách đây hơn 1 năm (tháng 8/2010), ông từng nhắc tới vấn đề này khi có chuyến làm việc tại đặc khu kinh tế Thâm Quyến.

Điểm được coi là quan trọng trong bài phát biểu hôm 14/9 của ông Ôn Gia Bảo là phải cải cách hệ thống lãnh đạo, mở rộng dân chủ trong nội bộ Đảng. "Đảng không được đại diện cho chính phủ và phải thay đổi hiện tượng quyền lực tuyệt đối và tập trung quá nhiều quyền lực", Tân Hoa xã dẫn lời của Thủ tướng Trung Quốc Ôn Gia Bảo.

Vẫn theo ông Ôn Gia Bảo, nhu cầu cải cách không đến từ áp lực bên ngoài, mà xuất phát từ quá trình phát triển nội tại khi quản lý nhà nước và xã hội chưa song hành với tăng trưởng kinh tế, do đó việc làm đầu tiên là nghiêm chỉnh tuân theo luật pháp, hành xử nghiêm theo pháp luật, sau đó mới tới việc thúc đẩy công bằng xã hội, bảo đảm công chính tư pháp, bảo vệ quyền lợi dân chủ của nhân dân và kiên quyết chống tham nhũng.

Theo đánh giá của Diễn đàn kinh tế thế giới (WEF), trong tốp 10 nước năng lực cạnh tranh hàng đầu thế giới 2011-2012, châu Á chỉ có 2 đại diện, còn lại chủ yếu thuộc về châu Âu. Thụy Sĩ được xếp đứng đầu bảng, tiếp đến là Singapore, Thụy Điển, Phần Lan, Mỹ, Đức, Hà Lan, Đan Mạch, Nhật Bản và Anh. Nền kinh tế Trung Quốc tuy vẫn tiếp tục cải cách, mở cửa hơn nữa nhưng hiện phải đối mặt với một số vấn đề như mất cân đối trong cơ cấu kinh tế, kết cấu kinh tế chưa hợp lý, khả năng đổi mới công nghệ còn thấp, nhu cầu về tài nguyên ngày một tăng cao, sự phát triển quá chênh lệch giữa khu vực thành thị và nông thôn, thiếu sự phối hợp hiệu quả giữa phát triển kinh tế và xã hội. Vẫn có khả năng kinh tế Mỹ lại rơi vào suy thoái, đây là nhận định của giới kinh tế sau khi số người nộp đơn xin trợ cấp thất nghiệp trong tuần qua tăng mạnh nhất kể từ tháng 6, hơn nữa thị trường nhà đất vẫn đóng băng, hàng tồn kho nhiều, người tiêu dùng vẫn thắt chặt hầu bao...  Một số chuyên gia thậm chí còn khẳng định, cho dù tại cuộc họp thường kỳ diễn ra giữa tuần tới, Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (FED) có hành động gì cũng không thể đảo ngược được tình thế hiện nay. Trung Quốc sẽ tiếp tục tăng dự trữ bắt buộc kể từ 5/9 và đây là lần thứ 6 nước này nâng tỷ lệ dự trữ bắt buộc kể từ đầu năm 2011. Trung Quốc cũng đã tăng dự trữ thêm khoảng 900 tỷ NDT (140 tỷ USD) để kiềm chế lạm phát. Thủ tướng Trung Quốc Ôn Gia Bảo cho biết, nước này không có kế hoạch thay đổi chính sách kinh tế, bình ổn giá vẫn là ưu tiên hàng đầu. Nhưng theo Chủ tịch Phòng Thương mại Liên minh châu Âu tại Trung Quốc Davide Cucino cho biết, Bắc Kinh muốn NDT trở thành đồng tiền tự do chuyển đổi hoàn toàn vào năm 2015. Ngày 16/9, tại Hội nghị các Bộ trưởng Tài chính châu Âu ở Wroclaw, Ba Lan, Bộ trưởng Tài chính Mỹ Timothy Geithner đã hối thúc EU sử dụng Quỹ cứu trợ 440 tỷ euro để mua nợ của các quốc gia đang gặp khó khăn nhằm giải cứu Hy Lạp và tránh cho khu vực đồng tiền chung châu Âu euro bị tan rã. Bộ trưởng Tài chính Pháp Francois Baroin đồng tình với ý kiến của ông Timothy Geithner. Trước đó, Anh, Pháp và Đức đã phản đối dự thảo ngân sách giai đoạn 2014-2020 của EC bởi cho rằng, EU cần chi tiêu có hiệu quả hơn, chứ không phải mạnh tay chi tiêu. Việc này diễn ra khi IMF khẳng định, cần giải quyết nhanh những căng thẳng tài chính trong nền kinh tế Mỹ và khu vực đồng euro.

Tuấn Cường - Quỳnh Trang tổng hợp

Công an nhân dân