Phí qua kênh đào Panama tăng gấp 16 lần, lập kỷ lục
Phí quá cảnh trên một trong những tuyến vận tải nhộn nhịp nhất qua kênh đào Panama đã lập kỷ lục, khi mực nước sụt giảm do El Niño và nhu cầu vận tải tăng mạnh trong bối cảnh chiến sự tại Iran gây gián đoạn hoạt động hàng hải.
Các phiên đấu giá suất quá cảnh qua những âu tàu được sử dụng phổ biến nhất của kênh đào Panama đạt trung bình khoảng 1,1 triệu USD trong tháng này, cao hơn 16 lần so với mức trung bình cùng kỳ năm ngoái. Ảnh: Martin Bernetti/AFP/Getty Images.
|
Mức đấu giá mỗi suất quá cảnh trong tháng 8 qua các âu tàu được sử dụng phổ biến nhất của kênh đào đạt trung bình khoảng 1.1 triệu USD từ đầu tháng, cao gấp hơn 16 lần so với mức trung bình cùng kỳ năm ngoái.
Giá bắt đầu tăng mạnh sau khi Mỹ và Israel tiến hành chiến dịch không kích nhằm vào Iran từ ngày 28/02, khiến hoạt động qua eo biển Hormuz bị gián đoạn. Trong khi đó, hiện tượng El Niño đang mạnh lên, làm gia tăng nguy cơ hạn hán và khiến mực nước tại kênh đào Panama tiếp tục giảm.
Mực nước thấp buộc các tàu phải hạn chế lượng hàng mang theo khi đi qua kênh đào, đồng thời làm dấy lên lo ngại số lượng suất quá cảnh có thể giảm vào cuối năm. Điều này càng đẩy chi phí đấu giá lên cao trong bối cảnh nhu cầu vận tải đang tăng.
“Vấn đề hiện nay là mực nước đang giảm đều, trong khi đáng lẽ nó không giảm trong giai đoạn từ tháng 5 đến tháng 12”, Ross Griffith, Trưởng bộ phận định giá cước vận tải khu vực châu Mỹ tại Argus, cho biết.
El Niño năm nay đã gây gián đoạn giao thông đường thủy tại các con sông ở châu Âu như Rhine và Danube, khiến nhiều chuyến du lịch đường sông bị hủy và các tuyến vận chuyển hàng hóa phải thay đổi.
Trong khi đó, việc đóng cửa eo biển Hormuz, tuyến hàng hải huyết mạch vận chuyển khoảng 20% lượng dầu toàn cầu, buộc các khách hàng châu Á tăng mua dầu thô và các sản phẩm dầu mỏ từ Bờ Vịnh Mỹ, qua đó đẩy nhu cầu và giá quyền quá cảnh qua kênh đào Panama lên cao.
Trong những tuần gần đây, giá trung bình để sử dụng các âu tàu lớn hơn của kênh đào, có khả năng tiếp nhận những tàu có kích thước lớn hơn, đã lên tới 2.5 triệu USD, mức cao nhất từng được ghi nhận đối với cả hai phiên đấu giá, theo dữ liệu do Argus tổng hợp.
Giá của một số phiên đấu giá riêng lẻ đối với âu tàu Neopanamax và Panamax kể từ ngày 28/07 lần lượt lên tới 3.78 triệu USD và 2.63 triệu USD. Tên gọi các âu tàu này phản ánh kích thước tàu dựa trên sức chứa hàng hóa.
Giá qua kênh đào Panama tăng lên mức kỷ lục
Giá đấu giá trung bình cho một suất quá cảnh qua kênh đào Panama
theo kích thước âu tàu (triệu USD)
Các chủ tàu lớn thường xuyên sử dụng kênh đào Panama, chẳng hạn các hãng vận hành tàu container cỡ lớn và doanh nghiệp vận chuyển khí dầu mỏ hóa lỏng (LPG), thường đặt trước suất quá cảnh với mức phí cố định, thấp hơn đáng kể so với giá đấu giá trung bình, thay vì cạnh tranh trong các phiên đấu giá hằng ngày.
Tuy nhiên, có tới 30% lưu lượng tàu qua kênh đào có thể cạnh tranh suất quá cảnh thông qua các phiên đấu giá hằng ngày thay vì đặt trước.
Đợt tăng giá gần đây diễn ra sau khi Cơ quan Quản lý Kênh đào Panama ban hành các quy định hạn chế vào tháng 7 về độ chìm của tàu, tức độ sâu phần thân tàu nằm dưới mặt nước.
Các hạn chế về độ chìm buộc tàu phải chở ít hàng hơn để thân tàu nổi cao hơn trên mặt nước. Điều này làm tăng chi phí đối với các công ty vận tải và khách hàng của họ, đồng thời có thể tạo ra những hàng dài tàu chờ ở lối vào tuyến đường thủy dài 50 dặm này.
Ba lần điều chỉnh độ chìm được công bố trong tháng qua đối với các âu tàu Panamax sẽ khiến độ sâu tối đa mà tàu được phép hoạt động giảm xuống còn 47.5 feet vào ngày 3/9, so với mức thông thường 50 feet.
Có khoảng 113 tàu đang chờ quá cảnh kênh đào vào ngày 3/8, bao gồm cả những tàu đã đặt trước suất và những tàu tham gia đấu giá suất hằng ngày, tăng mạnh so với 40 tàu vào ngày 2/1.
Mực nước tại hồ Gatun, hồ nhân tạo cung cấp nước cho kênh đào Panama, hiện thấp hơn mức trung bình giai đoạn 1965-2022 và được dự báo còn giảm thêm trong vài tháng tới, theo ước tính của Argus.
Dù mực nước hiện vẫn cao hơn so với năm 2023, một năm đặc biệt khô hạn, tốc độ giảm dự kiến lần này lại nhanh hơn đáng kể và diễn ra trước khi mùa khô bắt đầu vào tháng 12.
“Vì vậy, về lý thuyết, chúng ta có thể rơi vào một tình huống còn tồi tệ hơn năm 2023”, Griffith nói.
Cơ quan Quản lý Kênh đào Panama nói với Financial Times rằng một số tàu vừa quá cảnh đã trả hơn 1 triệu USD trong các phiên đấu giá để đáp ứng nhu cầu cụ thể của họ, nhưng đây là kết quả của “những biến động tạm thời của thị trường”, chứ không phải mức phí do kênh đào Panama quy định.
Một người phát ngôn của cơ quan này cho biết các điều chỉnh về độ chìm đã được công bố “sẽ không làm giảm số lượng tàu được phép quá cảnh mỗi ngày”. Tuy nhiên, tùy thuộc vào diễn biến của điều kiện thực tế, cơ quan quản lý vẫn có thể áp dụng thêm các biện pháp hạn chế.
Vũ Hạo
