Quản lý rủi ro trong lĩnh vực hải quan: Bất ngờ vì luồng xanh hóa đỏ
Thay cho những kết quả mong đợi, ở một số nơi, quản lý rủi ro đã mang lại hiệu quả ngược trong việc giảm tỷ lệ kiểm tra trực tiếp hàng hóa, đẩy nhanh thông quan, giảm tải cho cán bộ hải quan.
Nhiều lô hàng xuất nhập khẩu từ trước đến nay vẫn được hải quan xếp vào luồng xanh, vận hành trơn tru, nay bỗng dưng bị xếp vào luồng đỏ, khiến cả doanh nghiệp và hải quan đều lúng túng. Đây là một trong những vướng mắc của ngành hải quan sau nửa năm áp dụng hệ thống thông tin quản lý rủi ro trong toàn ngành.
Quản lý rủi ro được doanh nghiệp, hải quan kỳ vọng sẽ đáp ứng yêu cầu cải cách thủ tục, hiện đại hóa hải quan, mở rộng hải quan điện tử. Từ tháng 3/2011, Tổng cục Hải quan đưa vào vận dụng hệ thống thông tin quản lý rủi ro trong toàn ngành. Ông Quách Đăng Hòa, Phó trưởng ban Quản lý rủi ro hải quan cho rằng, công tác quản lý rủi ro của ngành hải quan 8 tháng đầu năm rất khả quan. Cụ thể, so cùng kỳ năm trước, tổng số tờ khai hải quan xuất nhập khẩu 8 tháng đầu năm tăng trên 7%, kim ngạch tăng trên 31%, tỷ lệ kiểm tra hồ sơ giảm 21,62%, tỷ lệ kiểm tra thực tế hàng hóa giảm 3,34%.
Thống kê là vậy, nhưng trong thực tế, kể từ khi ứng dụng hệ thống này, cả hải quan các địa phương lẫn doanh nghiệp xuất nhập khẩu đều gặp rất nhiều vướng mắc trong tiến hành thủ tục hải quan.
Theo phản ánh của Cục Hải quan Tây Ninh, thời gian qua, Chi cục Hải quan cửa khẩu Mộc Bài đã tiếp nhận, làm thủ tục xuất khẩu cho lô hàng thẻ cào điện thoại Smart mobile card của Công ty TNHH Hợp tác phát triển Đàn Việt. Khi nhập thông tin tờ khai vào hệ thống thì phần chỉ dẫn rủi ro hiển thị: “Hàng hóa xuất khẩu thuộc danh mục cấm xuất khẩu”. Tuy nhiên, qua kiểm tra các văn bản thì mặt hàng trên không thuộc danh mục hàng cấm xuất khẩu.
Một ttình trạng nữa hay xảy ra tại hải quan các địa phương là Cần Thơ, Bình Dương, Tây Ninh. Đó là từ khi thực hiện hệ thống thông tin quản lý rủi ro, số tờ khai bị chuyển luồng không đúng yêu cầu của đơn vị rất lớn. Cụ thể, Cục Hải quan Cần Thơ cho biết, từ khi thực hiện quy trình quản lý rủi ro, số tờ khai phân luồng vàng của Công ty TNHH Tỷ Xuân tăng lên rất lớn, dù trước đây hầu hết các tờ khai này chủ yếu thuộc luồng xanh (chủ yếu là giày thể thao các loại xuất khẩu).
Trường hợp tương tự xảy ra tại Hải quan Bình Dương khi tờ khai của các doanh nghiệp như Công ty TNHH Phát Triển, Công ty TNHH Đạt Thành… bị hệ thống phân luồng trái với yêu cầu của hải quan, từ luồng xanh sang luồng đỏ hoặc từ luồng đỏ sang luồng xanh, luồng vàng.
Chung vướng mắc, mới đây, Cục Hải quan Quảng Ninh cũng gửi công văn lên Tổng cục Hải quan vì từ khi áp dụng hệ thống thông tin quản lý rủi ro, lượng tờ khai luồng đỏ (phải kiểm tra thực tế) tăng đột biến. Cụ thể, năm 2010, tỷ lệ tờ khai phải kiểm tra thực tế tại hải quan Quảng Ninh là gần 14%. Thế nhưng, qua kiểm tra, hải quan chỉ phát hiện 1 vụ vi phạm, chiếm 1,118% số tờ khai phân luồng đỏ. Điều đáng nói là, qua kiểm tra, không vi phạm nào được phát hiện. Theo ông Nguyễn Văn Hường, Phó cục trưởng Cục Hải quan Quảng Ninh nói: “Nguyên nhân của tờ khai luồng đỏ tăng đột biến, một phần do tiêu chí quy định của Tổng cục Hải quan về quản lý rủi ro. Bên cạnh nguyên nhân đó, số tờ khai bị phân luồng đỏ tăng còn do các chính sách mới nhằm kiềm chế lạm phát, đảm bảo an toàn vệ sinh thực phẩm...”
Để khắc phục những tồn tại trên, từ nay đến năm 2012, ngành Hải quan sẽ trình Bộ Tài chính ban hành Thông tư về quy định, hướng dẫn thực hiện quản lý rủi ro trong hoạt động nghiệp vụ hải quan; xây dựng các quy định về thu thập, xử lý thông tin nghiệp vụ và quản lý rủi ro; nâng cấp một số hệ thống cơ sở dữ liệu như hệ thống thông tin hồ sơ rủi ro, thông tin quản lý doanh nghiệp…
Dự kiến, từ nay đến năm 2015, ngành sẽ từng bước hoàn thiện bộ máy, tổ chức, cơ sở dữ liệu quản lý rủi ro. Cụ thể, sẽ xây dựng và triển khai đề án thành lập Cục Quản lý rủi ro (triển khai từ năm 2013- 2015). Xây dựng, nâng cấp và đưa vào ứng dụng 6 hệ thống thông tin, dữ liệu phục vụ yêu cầu quản lý rủi ro. Đến năm 2013, nâng cấp kết cấu hạ tầng mạng, khắc phục căn bản tình trạng thiếu dữ liệu, tắc nghẽn đường truyền; hoàn thành nâng cấp, phát triển hệ thống thông tin quản lý doanh nghiệp… Từ năm 2013- 2015, ngành sẽ xây dựng, hoàn thiện và đưa vào ứng dụng hệ thống thông tin tình báo về hải quan.
Thùy Liên
Đầu tư
