Quý 4: Diễn biến giá khó lường
Trong 3 quý đầu năm, nền kinh tế có nhiều điểm nhấn: Chỉ số CPI tăng cao bất thường nhưng lại đảo chiều nhanh vào tháng 8 và tháng 9. Tuy nhiên, kịch bản lạm phát quý 4 tăng mạnh rất dễ lặp lại. TS Nguyễn Minh Phong cảnh báo: "cùng với hiệu ứng tâm lý, diễn biến giá vẫn còn nhiều vấn đề để bàn”.
2 khuynh hướng CPI
Chỉ số giá tiêu dùng (CPI) cả nước tháng 9 đã tiếp tục hạ nhiệt, tăng 0,82% so với tháng 8. CPI bình quân 9 tháng qua đã tăng 18,16% so với bình quân cùng kỳ năm 2010.
CPI tháng 9 tăng ở 9/11 nhóm trong Rổ hàng hóa chung. Trong đó, ấn tượng nhất với mức tăng của nhóm hàng giáo dục, đột ngột từ mức 1,13% tháng 8 lên mức 8,62% tháng 9. Mặc dù, việc nhóm hàng hóa này tăng giá vào tháng 9 hàng năm không là hiện tượng cá biệt nhưng vẫn được coi là một trong những nguyên nhân chính đẩy CPI tăng cao.
Tuy nhiên, điều đáng mừng là nhóm hàng ăn và dịch vụ ăn uống - nhóm chiếm tỷ trọng cao nhất và có ảnh hưởng lớn nhất tới CPI đã từ mức 1,35% (tháng 8) xuống còn 0,28% do có sự giảm giá đột ngột của nhóm thực phẩm.
TS Nguyễn Minh Phong cho rằng, lạm phát tuy có xu hướng giảm nhưng vẫn ở mức cao. Đặc biệt, trong quý 4 sẽ có 2 giai đoạn về xu hướng CPI. Mức tăng CPI thấp sẽ duy trì tiếp tục trong giai đoạn các tháng 10, 11-2011, trước khi bước vào giai đoạn tăng cao nhanh trở lại vào dịp sát Tết cổ truyền.
Xu thế giá mới
Bình luận về diễn biến giá trong thời gian tới, TS Nguyễn Minh Phong cho rằng, cấp quản lý nhà nước cần tiến hành rà soát, và xử lý kịp thời các hiện tượng độc quyền, liên minh độc quyền, cạnh tranh không đúng pháp luật về giá tại một số mặt hàng trọng điểm, có sức lan tỏa như xăng dầu, vàng, điện...
Nói riêng thị trường kim loại quý, ông Nguyễn Minh Phong nhấn mạnh: Thời gian tới giá vàng trên thị trường tự do tiếp tục biến động khó lường theo nhịp biến động mạnh của giá vàng thế giới. "Nếu như trong tháng tháng 9 giá vàng đã tăng 41,09% so với cùng kỳ năm ngoái thì trong quý còn lại của năm, mặt hàng này sẽ bị hạn chế bớt lực đẩy, không còn tăng nóng”. Với cảnh báo của IMF, tình hình kinh tế thế giới trong các tháng cuối năm 2011sẽ gặp nhiều khó khăn hơn đầu năm, chịu thêm áp lực mới từ khủng hoảng nợ công ở Mỹ và các nước trong khối EU...; tình hình kinh tế trong nước cũng có nhiều áp lực nặng nề khó cải thiện nhanh từ lạm phát, đặc biệt trong bối cảnh thị trường bất động sản và chứng khoán tiếp tục trầm lắng thì vàng vẫn là kênh đầu tư hấp dẫn.
Tại sao NHNN vừa mới cấp quota cho doanh nghiệp nhập vàng nhưng giá vàng trong nước vẫn vênh cao với giá vàng thế giới? Ông Phong khẳng định, do các biện pháp hành chính NHNN áp dụng bổ sung đã phần nào nhờn thuốc. Phần khác, thị trường vàng Việt Nam chủ yếu do một nhóm người thâu tóm.
TS Vũ Đình Ánh, Viện phó Viện Nghiên cứu thị trường giá cả cho rằng, lạm phát của Việt Nam mang đầy đủ các yếu tố nhưng nặng về tâm lý. Giá vàng là câu chuyện tương tự, ảnh hưởng mạnh của tâm lý. Còn các mặt hàng khác, do giá ở nước ngoài đang tăng cộng hưởng với câu chuyện tỷ giá tăng mạnh cuối năm đẩy chi phí sản xuất tăng. Trong quý 4 là thời điểm sôi động nhất của thời kỳ kinh doanh, nếu không có những biện pháp điều tiết thì lạm phát bùng rất lên nhanh. Lạm phát không chỉ tác động quý 4 mà còn tác động vào quý 1 của 2012.
Rõ ràng câu chuyện giá trong tháng 10, và trong toàn quý 4 sẽ biến động khó lường. Chứng minh bằng việc hàng loạt các dịch vụ đang "dọa” tăng. Ngành điện với kiến nghị "tăng càng nhanh càng tốt”, ngành y tế dự kiến thay đổi giá hơn 350 hạng mục. Chính tất cả những điều này đang tạo nên một xu thế giá mới.
Theo TS Nguyễn Minh Phong, các hành động cụ thể cần thực hiện là điều hành tăng trưởng tín dụng ở mức hợp lý theo tháng...; tiếp tục tăng cường quản lý thị trường ngoại hối, chống đầu cơ, lũng đoạn thị trường. Đặc biệt tăng giám sát công tác cắt giảm và điều chỉnh đầu tư công, chủ động giành một phần vốn cắt giảm này cho hỗ trợ bình ổn giá và phát triển nông nghiệp, nông thôn, làng nghề và doanh nghiệp vừa và nhỏ...
Thúy Hằng
đại đoàn kết
