Sống chung với giá dầu tăng
Giá dầu giao dịch tại thị trường New York ngày 7-3 giảm nhẹ nhưng vẫn đứng ở mức cao, đạt 53,62 USD/thùng, cao hơn 18% so với cách đây một tháng. Giá dầu biến động liên tục đã tác động không ít đến hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp VN và sự tăng trưởng của nền kinh tế...
Giá dầu giao dịch tại thị trường
Có cách nào giảm thiểu những rủi ro từ giá dầu tăng?
Vẫn loay hoay tìm lối ra
Gần nửa tháng qua kể từ khi giá dầu tăng trở lại, hầu hết các doanh nghiệp (DN) trong ngành nhựa vẫn chưa ký được hợp đồng bán hàng mới. “Giá PP tăng cao quá khiến khách hàng ngại ngần” - ông H., chủ tịch HĐQT một công ty chuyên sản xuất đồ chơi trẻ em xuất khẩu, nói.
So với cách đây một tuần, giá PP tăng thêm 30-40 USD/tấn, giữ mức xấp xỉ 1.200 USD/tấn. Còn các nguyên liệu khác như PE, PVC... cũng nhích nhẹ 5-10 USD/tấn. “Giá tăng nhưng bi kịch là không thể điều chỉnh giá được với khách hàng vì hợp đồng đã ký cách đây vài tháng. Lỗ là điều không thể tránh khỏi” - ông Võ Văn Đức Bảy, phó giám đốc Công ty Nhựa Chợ Lớn, lo lắng nói.
Để giảm rủi ro giá nguyên liệu nhựa tăng, Công ty Nhựa Sài Gòn quyết định bỏ ra một khoản tiền rất lớn để mua trước PE và PP cách đây sáu tháng, lúc ở mức dưới 1.000 USD/tấn. “Xài hết khoản dự trữ này mà giá không xuống cũng mệt” - giám đốc Phan Văn Thanh lo âu.
Vì sao DN trong các ngành nhựa, thép... không mua bảo hiểm rủi ro (hedging) cho nguyên liệu nhằm chủ động được kế hoạch sản xuất, bất chấp giá nguyên liệu có biến động ra sao theo giá dầu? Theo lãnh đạo các DN, đây là một việc rất khó thực hiện trong thời điểm còn thiếu thông tin như hiện nay. “Đâu ai biết được giá nguyên liệu sẽ biến động như thế nào.
Ngộ nhỡ khi chúng tôi ký hợp đồng hedging xong, giá dầu xuống kéo theo giá nguyên liệu xuống, công ty phải chịu lỗ nặng thì sao?”, lãnh đạo một DN nhựa lập luận. Cũng theo ông này, do đặc điểm của DN ngành này đa số là nhỏ và vừa nên việc tốn thêm một khoản phí cho bảo hiểm mua nguyên liệu cũng phải cân nhắc rất thận trọng.
Một công ty nhập khẩu xăng dầu cho biết năm 2005 quota nhập khẩu tối thiểu của công ty là 900.000 tấn. “Trong hai tháng đầu năm chúng tôi đã nhập 140.000 tấn, với mức lỗ cứ tăng dần, tính theo giá hiện nay kinh doanh xăng đã lỗ gần 1.000 đồng/lít, các mặt hàng dầu 2.000 đồng/lít”, lãnh đạo DN này cho biết. Theo ông, giá cao thế nào cũng phải nhập theo đúng tiến độ. Đầu tháng ba công ty đã ký hợp đồng mua cho cả quí hai. “Vấn đề là lúc giá giảm đến mức 42-43 USD/thùng chúng tôi cũng không thể mua nhiều vì vốn có hạn mà kho cũng có hạn” - ông nói.
Bắt tay ngân hàng, được không?
Một công ty khác cho biết gần đây đã nhận được lời mời từ các ngân hàng (NH) nước ngoài sử dụng dịch vụ giao dịch hoán đổi giá cả hàng hóa (commodity swap). Theo đó, để hạn chế rủi ro công ty ký hợp đồng hoán đổi giá dầu trong thời hạn một năm với mức giá cố định là 50 USD/thùng. Nếu giá vượt lên 55 USD/thùng, NH sẽ bù phần chênh lệch (5 USD/thùng), còn nếu giá giảm, chẳng hạn đến 44 USD/thùng, sẽ phải trả cho NH phần chênh lệch (6 USD/thùng).
“Chơi với NH nước ngoài đằng nào cũng... thua vì họ có nhiều kênh thông tin hơn, e rằng mức giá chốt của hợp đồng sẽ có lợi cho họ hơn là chúng tôi”, lãnh đạo DN này nói. Hơn nữa, ngành kinh doanh xăng dầu vẫn đang chịu sự chi phối rất lớn của Nhà nước, tức muốn Nhà nước bù lỗ thì phải kê khai giá mua đúng thực tế theo từng thời điểm.
Tuy nhiên, các đầu mối xăng dầu cũng khẳng định nếu loại bỏ yếu tố trợ giá của Nhà nước, tức kinh doanh hoàn toàn theo cơ chế thị trường, họ sẽ chọn lựa sử dụng nghiệp vụ swap nhằm giảm thiểu rủi ro trước những biến động khôn lường của thị trường vàng đen.
Một NH nước ngoài cho biết DN xăng dầu ngại sử dụng swap, nhưng rất nhiều công ty nước ngoài có nhu cầu sử dụng nhiên liệu cao như sản xuất ximăng lại rất "ưa chuộng" phương thức này vì muốn ổn định chi phí đầu vào.
Tại sao không bảo hiểm giá xăng dầu?
Chung quanh chuyện giá xăng dầu leo thang, ông Nguyễn Phước Thanh - giám đốc Vietcombank TP.HCM - cho rằng:
Hiện các nghiệp vụ bảo hiểm giá cả hàng hóa, xăng dầu đang được rất nhiều ngân hàng trên thế giới thực hiện. Giả sử mỗi năm VN bỏ ra 2 tỉ USD để nhập khẩu xăng dầu, nếu chúng ta mua những hợp đồng quyền lựa chọn hoặc thực hiện các hợp đồng mua bán xăng dầu giao sau với một mức giá đã được chốt trước sẽ hạn chế được các rủi ro về giá. Giả sử chi phí để mua quyền lựa chọn là 2%.
Trường hợp giá biến động 5%, chúng ta có lợi trực tiếp là 3%, lợi gián tiếp là giá cả ổn định, doanh nghiệp tính toán được chi phí sản xuất của mình. Ngược lại, giá giảm thấp hơn giá đã mua bảo hiểm thì chúng ta cũng chỉ thiệt có 2% nhưng đó là thiệt hại chủ động, là chi phí bỏ ra để ngăn ngừa các rủi ro lớn hơn và các chi phí này đã được dự trù từ trước.
Hiện nay cả nền kinh tế VN đều áp dụng phương thức “mua bán giao ngay”, tức mua theo thời giá. Ngành dầu khí cũng có áp dụng “mua bán giao sau” nhưng chỉ áp dụng trong bán dầu thô cho nước ngoài vì bên mua yêu cầu thế, còn ta đi mua xăng dầu vẫn mua “theo thời giá”.
Vì vậy người tiêu dùng trong nước luôn phải chịu cảnh “nóng, lạnh” do biến động giá. Cái khó là chúng ta vẫn chưa quen bỏ ra những khoản chi phí để bảo hiểm giá. Mua bán theo các phương thức này đơn thuần là giải những bài toán kinh tế trên cơ sở đánh giá, nhận định. Có thể giải đúng, có thể không đúng.
Đúng thì không nói, còn không đúng thì sẽ có người đặt vấn đề vì sao lại bỏ tiền để đi bảo hiểm giá, hoặc hợp đồng mua giá cao trong khi sau này giá lại không ở mức như thế. Vì chưa có cơ chế nên chúng ta vẫn phải mua bán theo thời giá và chấp nhận chịu biến động giá!
TT
