Sức mạnh của đồng Yên

Sức mạnh của đồng Yên

Trong các phiên giao dịch gần đây, đồng Yên - JPY liên tục lập những kỷ lục mới và duy trì dao động ở mức giá rất cao bất chấp việc chính phủ Nhật tiếp tục nới lỏng chính sách tiền tệ và tuyên bố thiết lập một quỹ trị giá 100 tỷ USD để ứng phó với sự tăng giá của đồng JPY.

Đồng JPY có thể sẽ tiếp tục tăng giá so với VND nếu JPY tăng giá so với USD và tỷ giá USD/VND tăng. (ảnh: diễn biến và dự đoán đồng JPY so với USD từ tháng 6/2009 - 12/2011).

Tại sao đồng JPY tăng giá mạnh mẽ trong bối cảnh nước Nhật đang phải gánh chịu các khoản nợ công khổng lồ và tăng trưởng kinh tế yếu ớt?

Đồng tiền đặc biệt

Có thể thấy đồng JPY mạnh là dấu hiệu đặc trưng của thặng dư thương mại, chính xác hơn nó gắn với thực tế Nhật là một trong những nền kinh tế có mức thặng dư đầu tư quốc tế cao nhất thế giới, có nghĩa là các nhà đầu tư Nhật sở hữu các tài sản ở nước ngoài cao hơn các nhà đầu tư nước ngoài sở hữu các tài sản ở Nhật. Chỉ tính trong năm 2010, Nhật đã trở thành chủ nợ lớn nhất thế giới với mức thặng dư đầu tư hơn 3.000 tỉ USD, xếp trên Trung Quốc với 2.200 tỉ USD và Đức với 1.200 tỉ USD.  Xem xét đồng tiền của năm quốc gia có mức thặng dư đầu tư quốc tế lớn nhất thế giới, dễ thấy rằng đồng JPY và đồng Franc Thụy Sỹ (CHF) có thanh khoản cao nhất do đây là hai trong số năm đồng tiền dự trữ lớn nhất thế giới (đồng USD, Euro, JPY, bảng Anh, CHF), nhưng thanh khoản của đồng JPY cao hơn do Nhật đang là nền kinh tế lớn thứ 3 thế giới, trong khi đồng RMB của Trung Quốc, đồng Riyal của Saudi Arabia định giá cố định và không tự do chuyển đổi, đồng Mác Đức thì không còn lưu hành.

Một điểm chú ý nữa là đồng JPY nằm trong “tầm ngắm” của giới đầu cơ tiền tệ quốc tế có thể xuất phát từ việc đồng USD ngày càng đánh mất dần vị thế đồng tiền dự trữ của thế giới khi nhiều NHTW và nhà đầu tư bán bớt đồng USD để đa dạng hóa khối dự trữ ngoại hối vì lo ngại các chính sách “nới lỏng số lượng” gần đây của Cục dự trữ liên bang Mỹ (Fed), trong khi đồng Euro thì có nguy cơ “sụp đổ” do khủng hoảng nợ công Châu Âu có dấu hiệu lan rộng.

Mặc khác, áp lực tăng giá của đồng JPY một phần còn xuất phát từ sự chênh lệch về lãi suất giữa đồng JPY với các đồng tiền khác trên thế giới. Đồng JPY là một trong những đồng tiền có lãi suất thấp nhất thế giới, hiện lãi suất đồng JPY được BoJ quy định ở mức siêu thấp là 0,1%, trong khi đồng USD là 0,25%, đồng bảng Anh là 0,5%, đồng Euro là 1,5%, đồng AUD là 4,75%.

Theo Trung tâm Dự báo Tài chính (Financial Forecast Center), đồng JPY có thể sẽ giảm về mức 80 JPY/USD trong tháng 9/2011 và dao động trong khoảng 80-86 JPY/USD từ nay cho đến tháng 3/2012.

Tuy nhiên, Tsuyoshi Ueno - nhà kinh tế cấp cao thuộc Học viện Nghiên cứu NLI tại Tokyo nhận định, “Áp lực tăng giá đối với đồng JPY có khả năng tiếp tục trong thời gian tới, và thậm chí giá trị đồng JPY dù có yếu đi tạm thời, thì cũng không thay đổi được một thực tế mỗi khi nền kinh tế thế giới khó khăn, đồng JPY sẽ trở nên mạnh lên”. Đó là một thực tế nghịch lý mà chỉ xảy ra đối với nước Nhật và đồng JPY.

Xu hướng tỷ giá VND/JPY

Việc đồng JPY đang tăng giá mạnh mẽ trên thị trường quốc tế cũng tác động không nhỏ đến tỷ giá VND/JPY. Theo đó, đồng JPY đã tăng giá 5,79% so với đồng VND trong vòng 3 tháng gần đây. Nếu tính từ đầu năm đến nay, đồng JPY đã tăng 13,7% so với đồng VND, riêng trong tháng 8 là 1,62%. Trong thời gian tới, tỷ giá VND/JPY sẽ phụ thuộc vào các yếu tố như:

Thứ nhất, biến động của cặp tỷ giá JPY/USD và tỷ giá USD/VND. Đồng VND hiện đang được định giá cao khoảng 17 - 23% trong tương quan với 19 đồng tiền có quan hệ thương mại với VN. Những biến động trên thị trường vàng vừa qua, mà hệ quả là NHNN buộc phải điều chỉnh tăng tỷ giá USD/VND liên ngân hàng lên 10 VND/USD, cũng như tín dụng USD sắp tới kỳ đáo hạn có thể gây căng thẳng tỷ giá USD/VND và tạo áp lực giảm giá trị lên đồng VND. Trong khi đó, đồng JPY đang có xu hướng tăng giá so với đồng USD trên thị trường thế giới. Vì vậy, có thể thấy đồng VND đang phải chịu tình trạng mất giá kép so với đồng JPY.

Thứ hai, cán cân thương mại giữa VN và Nhật. Chỉ tính riêng trong 6 tháng đầu năm này, cán cân thương mại của VN đối với Nhật thâm hụt 283 triệu USD, bằng 6,4% tổng kim ngạch xuất khẩu giữa VN và Nhật. Nhật vẫn đang là đối tác thương mại lớn thứ 3 của VN, sau TQ và Hoa Kỳ, vì vậy khả năng nhập siêu từ Nhật sẽ tiếp tục duy trì khi mà nhu cầu của người dân tăng cao vào dịp cuối năm.

Thứ ba, mức lạm phát đối với nền kinh tế. Theo số liệu từ Tổng cục Thống kê, lạm phát đã lên đến 23% trong 08 tháng đầu năm 2011. Như vậy, tốc độ trượt giá của đồng VND so với đồng JPY (13,7%) không theo kịp tốc độ tăng lạm phát (23%), và chênh lệch này là khá lớn. Hơn nữa, sức mua của đồng VNĐ giảm sẽ thúc đẩy người dân chuyển sang nắm giữ các loại ngoại tệ mạnh (trong đó có đồng JPY). Điều này cũng có thể gây áp lực lên tỷ giá JPY/VND.

Những yếu tố ở trên cho thấy đồng JPY sẽ tiếp tục tăng giá so với đồng VND trong thời gian tới. Tuy nhiên, với tình trạng “đôla hóa” nền kinh tế như hiện nay, người dân giao dịch hàng hóa, dịch vụ, sở hữu tài sản bằng ngoại tệ ngày càng gia tăng, thì mức độ tăng giá có căng thẳng hay không chủ yếu xuất phát từ diễn biến của đồng JPY trên thị trường thế giới, cũng như xu hướng sắp tới của tỷ giá USD/VND. Nếu đồng JPY tiếp tục tăng giá so với đồng USD, và tỷ giá USD/VND có xu hướng tăng (đồng USD tăng giá) thì áp lực tăng giá của đồng JPY sẽ trở nên nghiêm trọng hơn, ngược lại tỷ giá USD/VND có xu hướng giảm hoặc ổn định (đồng USD giảm giá) thì mức độ này sẽ nhỏ hơn nhiều.

Trần Quốc Phương Duy

Diễn đàn doanh nghiệp