Sức mạnh của Trip.com: Đế chế du lịch đứng sau phần lớn các chuyến đi của người Trung Quốc
Ngay khi du khách Trung Quốc bắt đầu nhận phòng khách sạn và lên máy bay cho những chuyến du lịch hè đã đặt qua Trip.com, công ty du lịch trực tuyến lớn nhất nước này lại đón nhận một tin không mấy dễ chịu.
Cơ quan Quản lý Nhà nước về Điều tiết Thị trường Trung Quốc (SAMR) đã phạt công ty niêm yết tại Mỹ và Hồng Kòoong này 5.18 tỷ Nhân dân tệ (770 triệu USD), sau khi cuộc điều tra chống độc quyền kéo dài 6 tháng kết luận Trip.com đã lạm dụng vị thế thống lĩnh thị trường.
Mức phạt được SAMR công bố vào cuối tháng 7 thấp hơn những gì nhiều nhà đầu tư dự đoán, nhưng đồng thời cho thấy mức độ chi phối sâu rộng của Trip.com đối với ngành du lịch khổng lồ của Trung Quốc.
Dù mức phạt 770 triệu USD thấp hơn nhiều so với những gì thị trường lo ngại, vụ việc đã cho thấy sức ảnh hưởng của Trip.com đối với ngành du lịch khổng lồ của Trung Quốc.
(Ảnh: Cfoto/Future Publishing/Getty Images)
|
Trong năm 2025, công ty đã xử lý lượng đặt dịch vụ trực tuyến trên toàn cầu trị giá hơn 1,000 tỷ Nhân dân tệ. Trip.com chiếm hơn một nửa thị trường đặt phòng khách sạn trực tuyến trong từng năm của giai đoạn 5 năm kết thúc vào năm 2025, trong thời gian đó doanh thu tại Trung Quốc của công ty đã tăng gấp 3 lần, theo SAMR.
Doanh thu toàn cầu của Trip.com, phần lớn đến từ thị trường Trung Quốc đại lục, tăng 17% lên 62.5 tỷ Nhân dân tệ trong năm ngoái. “Trip.com đã cắm rễ sâu vào kết cấu của văn hóa Trung Quốc”, Kai Wang, Chuyên gia phân tích tại công ty nghiên cứu đầu tư Morningstar, nhận xét.
|
Trip.com chiếm hơn 50% thị phần đặt phòng khách sạn trực tuyến của Trung Quốc
 |
Thành lập với tên gọi Ctrip vào năm 1999 và niêm yết trên Nasdaq năm 2003, Trip.com đã trở thành một phần cốt lõi của nền kinh tế trực tuyến rộng lớn và phát triển cao của Trung Quốc. Đây là lựa chọn mặc định cho việc đặt dịch vụ du lịch tại một quốc gia mà số liệu chính thức cho thấy ngành du lịch đang tăng trưởng nhanh.
Lượng đặt dịch vụ trên Trip.com vượt xa các đối thủ như Fliggy, nền tảng được Alibaba hậu thuẫn, và Tongcheng, nền tảng du lịch lớn thứ hai Trung Quốc mà Trip.com cũng sở hữu một phần vốn. Công ty đồng thời đang mở rộng mạnh ra quốc tế thông qua website Trip.com, một nền tảng ban đầu của Mỹ được công ty mua lại vào năm 2017, một năm sau khi thâu tóm công ty tìm kiếm chuyến bay Skyscanner của Anh với giá 1.4 tỷ Bảng.
Hoạt động kinh doanh tổng thể của Trip.com, với lợi nhuận ròng tăng gấp đôi lên 33 tỷ Nhân dân tệ trong năm 2025, phụ thuộc đáng kể vào nguồn thu từ phí hoa hồng. Với các chuyến bay nội địa, Wang của Morningstar cho biết mức phí này tại Trung Quốc chỉ giới hạn ở khoảng 5-10 Nhân dân tệ mỗi vé. Tuy nhiên, cuộc điều tra của SAMR cho thấy hoạt động đặt phòng khách sạn có thể mang lại lợi nhuận lớn hơn nhiều.
Cơ quan quản lý cho biết Trip.com có quyền lực định giá mạnh đến mức các khách sạn “gần như không có dư địa để đàm phán” về những khoản phí dịch vụ như hoa hồng, đồng thời cho rằng “công ty có thể tác động, thậm chí kiểm soát giá khách sạn trên nền tảng”.
Trong một tuyên bố qua email, công ty cho biết cam kết tuân thủ luật pháp và quy định tại mọi thị trường mà mình hoạt động. “Chúng tôi hoàn toàn ghi nhận những kết luận gần đây của SAMR và đang thực hiện các điều chỉnh cần thiết theo hướng dẫn được đưa ra”, công ty cho biết.
Có những dấu hiệu cho thấy Trip.com theo đuổi một cách tiếp cận đặc biệt quyết liệt để bảo đảm các khách sạn tham gia nền tảng của mình. Manoj Mehta từng là CEO của tập đoàn sở hữu khu nghỉ dưỡng cưỡi ngựa hạng sang Naked Stables gần Thượng Hải, nơi ban đầu không muốn sử dụng các nền tảng trực tuyến để nhận đặt phòng từ khách hàng. “Chúng tôi xem loại lưu lượng khách này như một loại ma túy”, Mehta nói, đồng thời cho biết muốn “tự sở hữu khách hàng của mình”.
Năm 2019, Trip.com liên hệ và đề nghị một cuộc gặp. Điều khiến Mehta bất ngờ là người trực tiếp tham dự lại là CEO Jane Sun. “Tôi cứ như phải tự véo mình để xem có thật không”, ông nói. “Tôi đang ngồi cùng CEO của một công ty... niêm yết trên Nasdaq và bà ấy đang cố thuyết phục chúng tôi đưa hai khu nghỉ dưỡng nhỏ bé của mình lên nền tảng”.
Hai bên sau đó đồng ý hợp tác, với các điều khoản mà theo Mehta, “giá cả hoàn toàn do chúng tôi kiểm soát”. Trip.com sau đó mua một phần vốn tại các khu nghỉ dưỡng Naked, rồi nâng lên sở hữu chi phối vào năm 2025, theo lời Mehta.
Bà Jane Sun, CEO của Trip.com, cho biết công ty đang “thực hiện các điều chỉnh theo yêu cầu” sau khi nhận án phạt.
(Ảnh: Ore Huiying/Reuters)
|
Phán quyết của SAMR cho thấy trong những trường hợp khác, cách Trip.com hợp tác với các khách sạn có thể quyết liệt hơn nhiều. Cơ quan quản lý phát hiện Trip.com yêu cầu các khách sạn muốn được gắn trạng thái “thương hiệu đặc biệt” trên nền tảng phải ký thỏa thuận hợp tác độc quyền.
Nếu sau đó các khách sạn này đăng thông tin trên nền tảng khác, họ có thể phải đối mặt với các “biện pháp trừng phạt” như bị hạn chế số lượng người dùng Trip.com nhìn thấy thông tin về khách sạn.
Hoạt động vận tải của Trip.com cũng từng bị cơ quan quản lý chú ý. Năm 2017, công ty bị phạt vì gộp bảo hiểm vào các giao dịch đặt vé máy bay mà không công bố đầy đủ các điều khoản.
Wang của Morningstar cho rằng Trip.com đang ở vị thế thuận lợi để hưởng lợi từ nhu cầu ngày càng tăng đối với các chuyến du lịch nước ngoài có biên lợi nhuận cao hơn của người Trung Quốc. Trong những năm gần đây, Bắc Kinh cũng đẩy mạnh phát triển du lịch nội địa nhằm thúc đẩy chi tiêu cho dịch vụ trong bối cảnh niềm tin của người tiêu dùng vẫn yếu sau cú sụt giảm của thị trường bất động sản.
Theo số liệu của chính phủ, chi tiêu du lịch của người dân đạt 6.3 ngàn tỷ Nhân dân tệ trong năm 2025, tăng 9.5% so với năm trước. Tại một số khu vực, sự hỗ trợ của chính quyền đã dẫn tới dòng vốn đầu tư lớn vào nguồn cung dịch vụ du lịch.
Khu nghỉ dưỡng cưỡi ngựa cao cấp Naked Stables, gần Thượng Hải, ban đầu không muốn sử dụng các nền tảng trực tuyến để nhận đặt phòng, nhưng sau đó đã thay đổi quyết định nhờ Trip.com.
(Ảnh: Trip.com)
|
Mehta cho biết tại một số khu vực gần khu nghỉ dưỡng Naked Stables, “không có căn nhà nào không được chuyển đổi thành nhà nghỉ phục vụ du khách”. Các cơ sở lưu trú nhỏ sẽ rất khó tiếp thị trực tiếp tới người tiêu dùng, ngay cả tại những đô thị gần đó như Thượng Hải và Hàng Châu, nếu không dựa vào một nền tảng trực tuyến bên ngoài.
“Tôi nghĩ các khách sạn sẽ tiếp tục quay lại với Trip.com... đơn giản vì họ tiếp cận được nhiều người nhất tại Trung Quốc”, Wang nói.
SAMR yêu cầu Trip.com “ngay lập tức chấm dứt” việc lạm dụng vị thế thống lĩnh thị trường bằng cách áp đặt “các điều kiện giao dịch bất hợp lý” hoặc hạn chế khách sạn hoạt động trên những nền tảng khác. “Đây là lần cảnh cáo thứ hai, lần đầu tiên là vào năm 2017”, Wang nói. “Tôi không nghĩ họ sẽ lại vi phạm quy định của Chính phủ".
Vũ Hạo
