Tăng cường giám sát quản lý đất đai: Các thông tin phản ánh hành vi vi phạm được tiếp nhận
Ngày 13/02/2026, Bộ Nông nghiệp và Môi trường ban hành Quyết định 633/QĐ-BTNMT về việc tổ chức tiếp nhận, xử lý thông tin phản ánh của tổ chức, cá nhân về vi phạm pháp luật trong quản lý và sử dụng đất đai.
Theo đó, Quyết định 633 mở rộng thêm các kênh phản ánh chính thức về vi phạm đất đai, cho phép tổ chức, cá nhân chủ động cung cấp thông tin về các dấu hiệu vi phạm mà họ phát hiện trong thực tiễn quản lý và sử dụng đất đai. Cơ chế này vừa góp phần nâng cao tính minh bạch , vừa tạo điều kiện để cơ quan quản lý kịp thời nắm bắt diễn biến hành vi vi phạm, từ đó có biện pháp xử lý phù hợp, bảo đảm kỷ luật trong toàn hệ thống.
Ảnh minh họa
|
Hình thức và phương thức tiếp nhận thông tin phản ánh
Theo Quyết định 633, Bộ Nông nghiệp và Môi trường thành lập đường dây nóng để tiếp nhận, xử lý thông tin phản ánh của tổ chức, cá nhân về vi phạm pháp luật trong quản lý và sử dụng đất đai.
Thông tin có thể được tiếp nhận qua điện thoại trong giờ hành chính các ngày làm việc trong tuần, hoặc thông qua văn bản gửi trực tiếp, gửi qua đường bưu điện. Việc đa dạng hóa hình thức tiếp nhận cho thấy tính linh hoạt, tạo điều kiện để người dân ở mọi địa phương có thể cung cấp thông tin thuận tiện.
Tại Khoản 2 Điều 1 Quyết định 633 quy định người cung cấp thông tin phản ánh cần nêu rõ tên, địa chỉ, số điện thoại của người phản ánh và yêu cầu bảo mật thông tin về người phản ánh (nếu có) để cơ quan có thẩm quyền giải quyết liên hệ khi cần thiết. Tên và địa chỉ của người hoặc tổ chức có hành vi vi phạm pháp luật đất đai. Địa chỉ của thửa đất nơi quản lý đất hoặc sử dụng đất có vi phạm, nội dung hành vi vi phạm và cung cấp các hồ sơ, tài liệu đã thu thập được về sai phạm đã phản ánh (nếu có).
Việc yêu cầu các thông tin cơ bản này nhằm bảo đảm tính xác thực, tạo điều kiện cho cơ quan tiếp nhận có cơ sở phân loại và xử lý. Đồng thời, Quyết định cũng nhấn mạnh nguyên tắc bảo mật thông tin người phản ánh khi có yêu cầu, qua đó khuyến khích cá nhân, tổ chức cung cấp thông tin về các hành vi vi phạm mà họ phát hiện.
Các thông tin phản ánh hành vi vi phạm được tiếp nhận
Vi phạm quy định về hồ sơ và mốc địa giới đơn vị hành chính; vi phạm về lập, điều chỉnh, phê duyệt, quản lý quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất; vi phạm quy định về thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư; vi phạm quy định về trưng dụng đất; vi phạm quy định về giao đất, cho thuê đất, chuyển mục đích sử dụng đất; vi phạm quy định về đăng ký, cấp giấy chứng nhận về quyền sử dụng đất; vi phạm về tài chính về đất đai; vi phạm quy định về quản lý đất do được Nhà nước giao để quản lý; vi phạm quy định về thực hiện trình tự, thủ tục hành chính về đất đai; vi phạm về việc thu hồi đất đối với các trường hợp quy định tại Điều 81 Luật Đất đai. Cụ thể các hành vi được quy định tại Khoản 1 Điều 2 Quyết định 633.
Ngoài ra, có các hành vi khác bao gồm: Không ngăn chặn, xử lý các hành vi vi phạm pháp luật đất đai để xảy ra hậu quả nghiêm trọng; không thực hiện đúng trách nhiệm trong việc phát hiện, ngăn chặn và xử lý vi phạm pháp luật đất đai; phân biệt đối xử về giới trong hoạt động quản lý, sử dụng đất đai; cản trở, gây khó khăn đối với việc sử dụng đất, việc thực hiện quyền của người sử dụng đất theo quy định của pháp luật; không cung cấp hoặc cung cấp thông tin về đất đai không chính xác theo quy định của pháp luật; không báo cáo hoặc báo cáo không kịp thời trong quản lý đất đai theo quy định; sử dụng quỹ phát triển đất không đúng mục đích; vi phạm chính sách hỗ trợ đất đai đối với đồng bào dân tộc thiểu số.
Tại Khoản 2 Điều 1 Quyết định 633 quy định các thông tin phản ánh còn bao gồm vi phạm pháp luật về đất đai của người sử dụng đất, người được giao đất để quản lý (các hành vi quy định tại Luật Đất đai năm 2024 và Nghị định 123/2024/NĐ-CP):
- Lấn, chiếm đất;
- Hủy hoại đất;
- Sử dụng đất không đúng mục đích đã được Nhà nước giao, cho thuê, công nhận quyền sử dụng đất, nhận chuyển nhượng quyền sử dụng đất;
- Cản trở, gây khó khăn cho việc sử dụng đất, việc thực hiện quyền của người sử dụng đất theo quy định của pháp luật;
- Không thực hiện đăng ký đất đai (đăng ký lần đầu và đăng ký biến động);
- Chuyển quyền, cho thuê, cho thuê lại, thế chấp bằng quyền sử dụng đất mà không đủ điều kiện theo quy định;
- Chuyển quyền, cho thuê, cho thuê lại, thế chấp đối với đất không thuộc trường hợp được chuyển quyền, cho thuê, cho thuê lại, thế chấp theo quy định;
- Tổ chức kinh tế nhận chuyển nhượng quyền sử dụng đất nông nghiệp mà không có phương án sử dụng đất; cá nhân nhận chuyển nhượng quyền sử dụng đất lúa vượt hạn mức mà không thành lập tổ chức kinh tế theo quy định;
- Nhận chuyển nhượng, nhận tặng cho quyền sử dụng đất không đủ điều kiện theo quy định của pháp luật đất đai;
- Bán tài sản gắn liền với đất, quyền thuê trong hợp đồng thuê đất được Nhà nước cho thuê đất thu tiền thuê đất hằng năm mà không đủ điều kiện theo quy định của pháp luật đất đai;
- Nhận quyền sử dụng đất để thực hiện dự án phát triển kinh tế - xã hội mà không có văn bản chấp thuận của người hoặc cơ quan có thẩm quyền theo quy định của pháp luật đất đai;
- Không sử dụng đất trồng cây hằng năm, đất nuôi trồng thủy sản trong thời hạn 12 tháng liên tục, đất trồng cây lâu năm trong thời hạn 18 tháng liên tục, đất trồng rừng trong thời hạn 24 tháng liên tục;
- Không làm thủ tục chuyển sang thuê đất đối với trường hợp quy định tại khoản 3 Điều 255 Luật Đất đai;
- Không đưa đất vào sử dụng hoặc tiến độ sử dụng đất theo quy định tại khoản 8 Điều 81 Luật Đất đai năm 2024;
- Các vi phạm khác theo quy định của pháp luật về đất đai.
Xử lý thông tin phản ánh
Việc xử lý thông tin vi phạm phải tuân thủ theo các quy định của Luật Tiếp công dân, Luật Khiếu nại, Luật Tố cáo, Luật Thanh tra, Luật Đất đai và các Luật khác có liên quan.
Trường hợp thông tin phản ánh thuộc thẩm quyền xử lý giải quyết của địa phương thì trong thời gian không quá 5 ngày làm việc (kể từ thời điểm tiếp nhận thông tin) Cục Quản lý đất đai gửi văn bản yêu cầu UBND tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương, Sở Nông nghiệp và Môi trường hoặc UBND cấp xã tại nơi có vụ việc phản ánh để kiểm tra xác minh, thanh tra, xem xét giải quyết theo quy định và thông báo kết quả cho Cục Quản lý đất đai và người phản ánh biết.
Trường hợp cần thiết Cục Quản lý đất đai tiến hành xác minh thông tin, quyết định hoặc đề xuất cơ quan có thẩm quyền quyết định kiểm tra, thanh tra để giải quyết theo quy định của pháp luật. Trường hợp thông tin phản ánh không đúng theo quy định tại Điều 1 và Điều 2 của Quyết định này thì từ chối việc tiếp nhận.
Qua đó, Quyết định 633 đã thiết lập một cơ chế tiếp nhận và xử lý thông tin phản ánh vi phạm pháp luật trong quản lý và sử dụng đất đai có tính hệ thống, minh bạch và tập trung. Việc xác định rõ các nhóm hành vi được tiếp nhận giúp bảo đảm cơ chế hoạt động hiệu quả, góp phần tăng cường kỷ cương và nâng cao chất lượng quản lý nhà nước về đất đai.
ThS. LS. Huỳnh Thị Mỹ Hằng (Công ty Luật Anh Sĩ)
