Tập đoàn Sojitz và “dấu ấn" tại Việt Nam
Việt Nam tiếp tục là thị trường trọng điểm của Tập đoàn Nhật Bản Sojitz với những dấu ấn trải dài nhiều lĩnh vực từ thực phẩm, bán lẻ, sản xuất đến gần đây nhất là thương vụ thâm nhập mảng dịch vụ hàng không.
Ông lớn đa ngành đến từ Nhật Bản
Tập đoàn Sojitz của Nhật Bản thành lập vào năm 2004, sau khi hợp nhất tập đoàn Nichimen và Nissho Iwai. Đến cuối tháng 6/2026, Tập đoàn có hơn 27 ngàn nhân viên cùng hơn 500 công ty con và liên kết trên thế giới, hoạt động từ ô tô, hạ tầng giao thông, năng lượng đến hàng tiêu dùng và bán lẻ.
Theo Báo cáo Tích hợp năm 2026 của Tập đoàn Sojitz (cho năm tài chính đến ngày 31/03/2026), Tập đoàn lãi ròng 103.6 tỷ yên. Trong đó, mảng năng lượng và hạ tầng công cộng dẫn đầu với lợi nhuận 32.3 tỷ yên. Mảng hóa chất lãi ròng 21 tỷ yên trong khi mảng hàng không và hạ tầng giao thông đạt 15.5 tỷ yên.
Mảng bán lẻ và dịch vụ tiêu dùng mang về 11.2 tỷ yên. Mảng tiêu dùng và nông nghiệp đóng góp 8.5 tỷ yên. Mảng kim loại, tài nguyên khoáng sản và tái chế đạt lợi nhuận 3.8 tỷ yên. Ngược lại, ô tô lỗ 5.3 tỷ yên trong kỳ.
Trong dài hạn, Sojitz đặt mục tiêu lợi nhuận 200 tỷ yên, ROE đạt 15% và vốn hóa thị trường vươn lên mốc 2,000 tỷ yên.
Kết quả kinh doanh và tham vọng của Sojitz
Nguồn: Sojitz
|
Để thực hiện mục tiêu, Sojitz tập trung tạo ra các cụm kinh doanh sinh lời thay vì chỉ phát triển các dự án đơn lẻ. Trọng tâm đầu tư mới được hướng vào các lĩnh vực hạ tầng thiết yếu (như giải pháp năng lượng tại Mỹ và Úc), chuỗi giá trị thực phẩm, cùng các dự án chuyển đổi xanh như sản xuất khí sinh học và quỹ đất rừng. Giám đốc Độc lập Kazuhiko Takeda cho biết, định hướng chung của Tập đoàn là chuyển dịch nguồn lực từ các lĩnh vực tài nguyên sang các mảng phi tài nguyên.
Trong bối cảnh Trung Quốc kiểm soát gần 70% sản lượng toàn cầu và các lệnh hạn chế xuất khẩu từ tháng 4/2025, Sojitz xác định đất hiếm và uranium là những nguồn tài nguyên mang tính chiến lược. Từ đó, Tập đoàn đẩy mạnh tìm kiếm nguồn cung vật liệu chiến lược mới, đón đầu nhu cầu đất hiếm toàn cầu được dự báo sẽ tăng gấp 3 lần vào năm 2040.
Từ tháng 10/2025, Sojitz nhập khẩu nhóm đất hiếm nặng khai thác tại mỏ Mount Weld (Tây Úc). Lượng quặng này được xử lý tại Malaysia trước khi vận chuyển sang Nhật Bản, đánh dấu lần đầu tiên quốc gia này đảm bảo được nguồn cung đất hiếm từ một thị trường khác ngoài Trung Quốc.
Ngoài ra, Sojitz sẽ phát triển các mỏ đất hiếm tại Việt Nam, Malaysia và các nơi khác cùng công ty tài nguyên lớn của Australia - Lynas Rare Earths. Hai bên đã đạt thỏa thuận vào tháng 3/2026 thông qua một liên doanh giữa Sojitz và Tổ chức An ninh Kim loại và Năng lượng Nhật Bản (JOGMEC).
Bên cạnh đó, Sojitz đẩy mạnh tái cấu trúc và thoái vốn khỏi các tài sản kém hiệu quả. Tập đoàn đã đưa mảng bán xe cũ tại Úc và đại lý phân phối ô tô tại Nhật Bản vào danh sách đánh giá ưu tiên để tiến hành các biện pháp khắc phục. Sojitz cũng thoái vốn khỏi mảng than luyện kim tại Úc do không còn phù hợp với chiến lược dài hạn.
Toan tính gì tại Việt Nam?
Theo báo cáo, Tập đoàn tiếp tục xác định Việt Nam là điểm đến của các khoản đầu tư trong các lĩnh vực nông nghiệp, thực phẩm và sản xuất giấy.
Hình ảnh trong truyện tranh Sojitz sử dụng để miêu tả mối quan hệ cùng Việt Nam. Nguồn: Sojitz
|
Sojitz có định hướng rõ ràng đối với mảng nông nghiệp, thực phẩm và hàng tiêu dùng. Tập đoàn đang gia tăng đầu tư vào mảng bán lẻ tại Việt Nam và cung cấp phần mềm dạng dịch vụ cho chuỗi giá trị thực phẩm.
Đối với mảng bán lẻ hiện tại, Sojitz nhận thấy phương thức tự vận hành trực tiếp chưa giúp đạt tiềm năng tối đa, do đó đang hợp tác với một nhà bán lẻ và phân phối lớn trong nước, báo cáo không nói chi tiết thêm.
Sojitz tham gia vận hành chuỗi cửa hàng tiện lợi Ministop từ năm 2015 và hợp tác thành lập Japan Best Foods vào năm 2017, đặt trụ sở trong khu công nghiệp Long Đức cũng do Sojitz quản lý, nhằm sản xuất và cung cấp thực phẩm cho các chuỗi bán lẻ và nhà hàng, bao gồm cả Ministop và các siêu thị lớn nhỏ.
Trong khi đó, mảng chăn nuôi tại Việt Nam đang trong giai đoạn ươm mầm và dự kiến sẽ bắt đầu đóng góp vào lợi nhuận trong khoảng hai năm tới.
Được biết, năm 2021, Sojitz đã hợp tác với Vinamilk (HOSE: VNM xây dựng tổ hợp chăn nuôi và chế biến bò thịt Vinabeef Tam Đảo tại Vĩnh Phúc (nay là tỉnh Phú Thọ) trị giá 500 triệu USD.
Dự án tổ hợp Vinabeef Tam Đảo
|
Tuy nhiên, một số mảng như bán buôn thực phẩm thương mại và sản xuất giấy tại Việt Nam đang có tiến độ chậm hơn so với dự kiến. Hiện Sojitz có một chuỗi thực phẩm gồm một trong những doanh nghiệp bán buôn thực phẩm lớn nhất Việt Nam là Tập đoàn Hương Thủy, với sự hiện diện của Sojitz từ năm 2008. Năm 2023, Tập đoàn thâu tóm Đại Tân Việt, đơn vị nắm giữ 40% thị phần bán buôn thực phẩm thương mại, chuyên nhập khẩu và phân phối thực phẩm, nguyên liệu sữa, mạnh ở kênh khách sạn và nhà hàng.
Cùng với đó năm 2018, Tập đoàn chi 91 triệu USD thâu tóm Giấy Sài Gòn nhằm đón đầu nhu cầu sử dụng giấy tại Đông Nam Á. Tính đến tháng 08/2023, Giấy Sài Gòn có vốn điều lệ 2,082 tỷ đồng, trong đó Sojitz sở hữu 97.74%.
Bên cạnh các thương vụ lớn kể trên, dấu ấn của Sojitz tại Việt Nam đã được hình thành từ năm 1982 khi doanh nhân Shimizu thành lập công ty Nissho Iwai trong lĩnh vực dầu mỏ và than đá. Năm 1995, đơn vị này thành lập công ty Phân bón Nhật - Việt với tỷ lệ sở hữu 75%; đầu tư vào hàng loạt công ty lắp ráp xe máy, ô tô và dệt may.
Năm 2007, Tập đoàn đã đầu tư vào một doanh nghiệp xay xát lớn là Công ty TNHH Interflour Việt Nam.
Đến cuối tháng 09/2018, Sojitz chi 817 tỷ đồng mua 13.4 triệu cổ phiếu của PAN Group (HOSE: PAN), qua đó nắm giữ 10% tỷ lệ sở hữu và tham gia tư vấn logistics, phân phối sản phẩm. Tuy nhiên đến năm 2021, Sojitz đã thoái toàn bộ số cổ phần tại PAN.
Sojitz đã liên danh cùng Royal Holdings lập ra Công ty TNHH Royal Sojitz Vietnam vào năm 2024, đặt trụ sở tại TPHCM với vốn điều lệ 64 tỷ đồng và khai trương nhà hàng mang tên The Royal với diện tích 183m2 vào năm 2025.
Lấn sân mảng dịch vụ hàng không qua thương vụ Taseco Airs
Song song với tiêu dùng và bán lẻ, Sojitz cũng vừa trở thành cổ đông lớn tại CTCP Dịch vụ Hàng không Taseco (HOSE: AST) sau khi chi hơn 1,000 tỷ đồng mua 14.93 triệu cổ phiếu AST, tương ứng 27.64% vốn điều lệ từ hai quỹ PENM IV Germany GmbH & Co. KG và STIC Pan-Asia 4th Industry Growth Private Equity Fund. Qua đó, Sojitz đã trở thành cổ đông lớn thứ hai tại AST, xếp sau Taseco Group hiện đang nắm 51% tỷ lệ sở hữu.
AST hoạt động trong mảng dịch vụ hàng không phi vận tải, với các lĩnh vực như bán lẻ tại sân bay, dịch vụ phòng chờ, quảng cáo, suất ăn hàng không, dịch vụ phục vụ hành khách và các hoạt động thương mại liên quan.
Trước thương vụ, Sojitz đã có liên hệ với Taseco Airs thông qua JALUX Inc. - doanh nghiệp Nhật Bản đang vận hành 83 cửa hàng tại 24 sân bay tính đến tháng 04/2026. Tại Việt Nam, JALUX là đối tác trong Công ty TNHH Hàng miễn thuế Jalux Taseco, liên doanh đóng góp 22% doanh thu năm 2025 của Taseco Airs.
Thanh Trúc
