Thanh khoản - Chuyện xưa chưa cũ
Nhiều ngân hàng nhỏ vẫn chưa có sự chuẩn bị tốt để ứng phó với khó khăn
Mỹ bị hạ bậc tín nhiệm, châu Âu chìm trong khủng hoảng nợ công, giá vàng tăng vọt... Tất cả đang cho thấy một chỉ báo về nguy cơ khủng hoảng bị lặp lại. Đối với các ngân hàng (NH) Việt Nam, bài học về quản lý thanh khoản năm 2008 vẫn còn nguyên giá trị.
Chuyện cũ
Cuối năm 2008, trong cuộc họp tổng kết của NH cổ phần V., tổng giám đốc NH đã phải nhấn mạnh với lãnh đạo cấp chi nhánh, phòng giao dịch của NH này về bài học của những “người bạn lớn” và công tác chăm sóc khách hàng.
“Người bạn” trong bài học mà ông đề cập là những doanh nghiệp (DN) lớn, duy trì những khoản tiền gửi tới vài trăm tỉ đồng tại NH. “Vài trăm tỉ đồng so với tổng tài sản của NH hàng chục ngàn tỉ đồng là không lớn nhưng trong bối cảnh khủng hoảng, họ vẫn duy trì những khoản tiền gửi này là giúp cho NH tồn tại” - vị tổng giám đốc này nói.
Thời điểm năm 2008, chịu ảnh hưởng của khủng hoảng tài chính toàn cầu, lãi suất tại Việt Nam tăng vọt, có thời điểm lên tới hơn 20%. Nhiều khách hàng khó khăn về tài chính đã rút một lượng tiền lớn tại NH.
Có những NH thương mại Nhà nước lớn ghi nhận mức sụt giảm tiền gửi hàng chục ngàn tỉ đồng trong vòng một tháng và cần tới sự hỗ trợ của NH Nhà nước. Nhiều NH nhỏ phải chấp nhận vay lại trên thị trường liên NH để duy trì thanh khoản. Kết quả là toàn bộ công sức kiếm lời cả năm của toàn hệ thống đã mất đi mà nguyên nhân chỉ vì một tháng phải “vay nóng” từ các NH khác trên thị trường liên NH.
Nhưng năm 2008 không phải “tất cả đều buồn”, nhiều NH với lợi thế nguồn vốn tốt đã không những không bị ảnh hưởng mà còn tận dụng cơ hội bứt phá. NH TMCP Ngoại Thương Việt Nam (Vietcombank) đạt trên 3.100 tỉ đồng lợi nhuận. NH TMCP Kỹ Thương Việt Nam (Techcombank), nguồn thu từ dịch vụ tăng vọt 180%, đóng góp tới 567 tỉ đồng lợi nhuận, giúp tổng lợi nhuận NH đạt 1.600 tỉ đồng, tăng 125% so với năm 2007…
Chuyện mới
Theo ông Lê Xuân Nghĩa, Phó Chủ tịch Ủy ban Giám sát Tài chính quốc gia, nếu nhìn vào tổng thể, trình độ quản trị rủi ro của các NH tại Việt Nam có cải thiện nhưng vẫn còn thấp, đặc biệt là NH nhỏ. Các NH đã đáp ứng được các chỉ tiêu an toàn của NH Nhà nước như tỉ lệ an toàn vốn CAR trên 9%, chỉ còn một vài NH có vốn điều lệ chưa đạt được mốc 3.000 tỉ đồng và trong năm nay sẽ phải tăng đủ số vốn này.
Trên thực tế, một số NH cổ phần lớn đã vượt xa các yêu cầu tối thiểu nên rủi ro thanh khoản không còn đáng ngại như trước. Cụ thể, tỉ lệ cho vay/tổng huy động đang giảm đi, điều đó có nghĩa khả năng sẵn sàng thanh toán được cải thiện tốt hơn. Một số NH lớn như Vietcombank, NH TMCP Á Châu (ACB), Techcombank… hầu hết duy trì tỉ lệ này không quá 60%. Việc kiểm soát dư nợ song song với chất lượng tín dụng nên hầu hết nợ xấu đều duy trì ở mức an toàn theo chuẩn quốc tế dưới 3% tổng dư nợ, tỉ lệ an toàn vốn đạt mức 10% - 12% (mức yêu cầu là 9%).
“Đây là các chỉ tiêu quan trọng để đánh giá một NH có bảo đảm khả năng thanh khoản hay không” - ông Nghĩa nói. “Tuy nhiên, câu chuyện của một số NH nhỏ vẫn chưa được xử lý dứt điểm. Ngay đầu năm 2011 này, khi NH Nhà nước siết mạnh chính sách tiền tệ, lãi suất thị trường liên NH tăng vọt, thậm chí có thời điểm vượt 30%/năm, cho thấy nhiều NH nhỏ vẫn chưa có sự chuẩn bị tốt để ứng phó với khó khăn”.
|
Vấn đề thanh khoản của NH liên quan tới khả năng chi trả, máy ATM hết tiền hoặc người dân rút một số tiền lớn tại các phòng giao dịch nhỏ phải chờ đợi..., không phải là NH mất thanh khoản như một số người suy luận. Đây có thể là do lượng tiền rút nhiều trong thời gian ngắn, công tác tiếp quỹ (nạp tiền) cho ATM của NH chậm hơn so với tốc độ rút tiền. Nếu khách hàng có nhu cầu rút một số tiền lớn, nên thông báo trước cho NH để chuẩn bị công tác kho quỹ, khách hàng cũng không phải chờ đợi. Bà Nguyễn Thu Hà, Phó Tổng Giám đốc Vietcombank |
Hoàng Minh
NGƯỜI LAO ĐỘNG
