Thị trường chứng khoán đứng trước bước ngoặt nâng tầm vị thế

Chia sẻ tại hội thảo “Triển vọng kinh tế vĩ mô và thị trường chứng khoán trước ngưỡng cửa nâng hạng” diễn ra ngày 19/03, các chuyên gia đồng thuận cho rằng thị trường chứng khoán Việt Nam đang đứng trước bước ngoặt rất lớn để vươn tầm và trở thành động lực quan trọng của nền kinh tế.

Bước ngoặt lớn nâng tầm vai trò của thị trường chứng khoán

Theo ông Nguyễn Duy Linh - Tổng Giám đốc Chứng khoán Sài Gòn-Hà Nội (SHS), dù môi trường toàn cầu đang và sẽ còn nhiều bất định, mỗi rủi ro đều đi kèm cơ hội nếu nhìn trong bức tranh dài hạn. Việt Nam đang hướng tới mục tiêu tăng trưởng cao trong giai đoạn 2026 - 2030, đồng thời chuyển dịch từ nhóm thu nhập trung bình lên thu nhập cao.

Để đạt được điều này, nhu cầu vốn của nền kinh tế ước tính lên tới gần 200 tỷ USD. Trong chu kỳ tăng trưởng mới, thị trường chứng khoán sẽ giữ vai trò ngày càng quan trọng.

Cụ thể, dư nợ tín dụng/GDP đã ở mức cao và tăng trưởng tín dụng có xu hướng giảm (năm 2025 tăng trưởng cao 19% nhưng đang được định hướng điều chỉnh xuống 15% trong năm 2026). Điều này khiến dư địa từ kênh ngân hàng thu hẹp, buộc nền kinh tế phải dựa nhiều hơn vào thị trường vốn, bao gồm cổ phiếu và trái phiếu. Mục tiêu đến năm 2030, vốn hóa thị trường cổ phiếu đạt xấp xỉ 120% GDP, thị trường trái phiếu đạt 25% GDP, nhìn chung đều còn dư địa rất lớn.

Ông Linh nhấn mạnh, Việt Nam đang ở thời điểm “vàng” về cơ cấu dân số để thúc đẩy tăng trưởng. Nếu không tận dụng, lợi thế này sẽ suy giảm trong 10 - 15 năm tới khi dân số già hóa. Bên cạnh đó, thu nhập bình quân đầu người tăng nhanh, tầng lớp trung lưu và nhóm thu nhập cao mở rộng, tạo thêm động lực cho thị trường tài chính và chứng khoán.

Dù thị trường đã phát triển trong 20 năm, quy mô thị trường hiện tại khoảng 10 triệu tỷ đồng vẫn cho thấy dư địa tăng trưởng còn lớn, đặc biệt khi nhà đầu tư cá nhân chiếm tỷ trọng chủ đạo, trong khi dư địa cho nhà đầu tư tổ chức còn nhiều.

Về định giá thị trường, theo lãnh đạo SHS hiện đang ở mức thấp, với P/E khoảng 13.5 - 13.7 lần, nếu loại trừ nhóm vốn hóa lớn thì còn khoảng 11 - 12 lần. Đây là vùng thấp so với 5 năm gần đây và thấp hơn nhiều thị trường trong khu vực, trong khi tăng trưởng lợi nhuận doanh nghiệp Việt Nam được dự báo đạt 15 - 20%.

Ông Nguyễn Duy Linh (cầm mic) chia sẻ tại hội thảo - Ảnh: Smart Train Academy

Nâng hạng là mảnh ghép trong hành trình dài hạn

Việc nâng hạng thị trường theo FTSE Russell và xa hơn là tiến tới MSCI, sẽ giúp cải thiện thanh khoản và thu hút dòng vốn ngoại. Tuy nhiên, ông Linh cho rằng yếu tố quyết định vẫn là minh bạch thị trường, chất lượng doanh nghiệp niêm yết, đa dạng sản phẩm và nền tảng kinh tế vĩ mô. Kinh nghiệm từ các thị trường như Hàn Quốc, Saudi Arabia hay Kuwait cho thấy, tăng trưởng mạnh chỉ diễn ra khi các yếu tố nền tảng được củng cố, không chỉ dựa vào nâng hạng.

Trong bối cảnh nền kinh tế phân hóa theo mô hình “chữ K”, một số nhóm ngành sẽ dẫn dắt thị trường là ngân hàng, bất động sản, khu công nghiệp, hạ tầng, chứng khoán, công nghệ và tiêu dùng.

Từ góc nhìn quốc tế, ông Rob Langrick - Giám đốc Phát triển sản phẩm toàn cầu, CFA Institute cho biết, trên thị trường chứng khoán, Việt Nam đang thu hút sự quan tâm lớn từ giới đầu tư.

Dự kiến, FTSE Russell có thể nâng hạng thị trường trong thời gian tới (xác suất khoảng 90%), qua đó có thể thu hút thêm khoảng 1.4 tỷ USD vốn đầu tư từ các nhà đầu tư thụ động trong các quỹ thị trường mới nổi, theo ước tính của Goldman Sachs. Bên cạnh đó, hoạt động IPO dự kiến tiếp tục sôi động với các thương vụ rất đáng chờ đợi đang góp phần nâng cao sức hút của thị trường.

Tuy nhiên, về mặt chính sách vẫn cần thêm các cải cách liên quan đến tỷ lệ sở hữu nước ngoài trong một số lĩnh vực và yêu cầu doanh nghiệp phải có hai năm lợi nhuận trước khi IPO.