Thị trường - Doanh nghiệp - Nhà nước
Mỗi câu chuyện về giá xăng dầu, giá điện, giá vàng và lãi suất tiền gửi, tiền vay có sắc thái riêng, nhưng đều liên quan đến vấn đề cơ bản của kinh tế thị trường: mối quan hệ giữa thị trường và chủ thể của thị trường - doanh nghiệp với Nhà nước.
Thị trường chuyển động theo cơ chế tự điều chỉnh của “bàn tay vô hình” thông qua quan hệ cung - cầu và biến động giá cả. Chủ thể của thị trường - doanh nghiệp (trừ doanh nghiệp công ích, phi lợi nhuận) theo đuổi mục đích lợi nhuận thông qua cạnh tranh bằng cải tiến công nghệ, quản trị doanh nghiệp, đổi mới mẫu mã, kiểu dáng hàng hóa; nhưng cũng bằng các biện pháp gắn với “lòng tham không bao giờ là đủ” gây thiệt hại cho người tiêu dùng, trốn thuế lậu thuế. Nhà nước tạo môi trường đầu tư, kinh doanh hấp dẫn để mở rộng thị trường và bằng cơ chế điều chỉnh để sửa chữa khiếm khuyết, khắc phục tình trạng “méo mó” của thị trường.
Trong thời đại ngày nay, khi thị trường đã thâm nhập sâu vào đời sống của con người, tình cảm, nhận thức của cá nhân, cũng như sự phân bố nguồn lực và các lợi ích của mỗi quốc gia, thì không còn câu chuyện thị trường yếu nhà nước mạnh, hoặc ngược lại, bởi vì, mỗi nước muốn trở nên hùng mạnh thì cần có thị trường phát triển với các doanh nghiệp ngày càng đủ sức vươn ra khu vực và thế giới, được quản lý bằng nhà nước có hiệu năng với thể chế ngày càng hoàn thiện, công khai, minh bạch, khuyến khích cạnh tranh, chống độc quyền.
Câu chuyện về ngành viễn thông nước ta là điển hình thành công về mối quan hệ giữa Thị trường - Doanh nghiệp - Nhà nước.
Ngày 22/9/2010, Thủ tướng Chính phủ phê duyệt đề án “Đưa Việt Nam trở thành nước mạnh về Công nghệ thông tin và truyền thông”. Đề án đề ra giải pháp đồng bộ về đào tạo nguồn nhân lực, du nhập, ứng dụng, nghiên cứu công nghệ hiện đại, xây dựng các trung tâm nghiên cứu, sản xuất dịch vụ, khuyến khích phát triển các doanh nghiệp và thực hiện cơ chế cạnh tranh.
Chỉ trong vòng một thập niên, đến cuối tháng 7/2011, vùng phủ sóng 3G tương ứng với mật độ dân số và lãnh thổ Việt Nam đã tăng từ 54,71% lên 93,68%. Năm 2000, công nghệ thông tin đóng góp 8 - 10% GDP. Việt Nam là một trong 10 nước hàng đầu phát triển phần mềm trên thế giới.
Trong chuyến thăm nước ta vào tháng 7/2011, Tổng thư ký Liên minh viễn thông quốc tế (ITU) Hamadoun Touré đánh giá cao những thành tựu của ngành công nghệ thông tin nước ta, coi Việt Nam là một trong những điểm sáng của ITU. Ông nhận định: Đề án “Đưa Việt Nam sớm trở thành quốc gia mạnh về công nghệ thông tin-truyền thông” là hướng đi đúng và hoàn toàn khả thi bởi tầm nhìn rõ ràng, tạo được môi trường pháp lý thu hút nguồn lực trong nước và quốc tế, một số tập đoàn viễn thông - công nghệ thông tin lớn của Việt Nam đang dần khẳng định được vị thế, cập nhật và ứng dụng kịp thời những công nghệ tiên tiến trên thế giới cùng chiến dịch marketing hiệu quả, đưa ra thị trường các sản phẩm chất lượng cao. Mối quan hệ giữa Thị trường - Doanh nghiệp – Nhà nước trong ngành công nghệ thông tin - truyền thông cần được coi là hình mẫu để áp dụng đối với các ngành khác thích ứng với đặc thù từng ngành.
Hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia, doanh nghiệp và sản phẩm, tạo lập môi trường kinh doanh và đầu tư hấp dẫn là các định hướng lớn của đất nước. Trên cơ sở định hướng đó, Chính phủ đang được triển khai thực hiện Nghị quyết 11/NQ - CP nhằm kiềm chế lạm phát, ổn định kinh tế vĩ mô bằng một số giải pháp mới do đòi hỏi của tình hình kinh tế- xã hội hiện nay.
Một số vị bộ trưởng đã dám chịu trách nhiệm cá nhân với tư cách là “tư lệnh từng mặt trận”, không né tránh khi tranh luận công khai, đề ra những chủ trương mới và tăng cường giám sát, kiểm tra để xử lý tình huống.
Bộ trưởng Tài chính nêu rõ quan điểm của ông về giá xăng dầu, tiến hành kiểm tra để bảo đảm công khai, minh bạch, không đồng tình tăng giá điện.
Thống đốc NHNN ban hành chủ trương và giải pháp theo hướng tín dụng chặt chẽ để kiềm chế lạm phát, kiên quyết thực hiện nghiêm trần lãi suất, công khai ý định về việc ổn định tiền tệ và tỷ giá.
Bộ trưởng Bộ Giao thông- Vận tải đến tận hiện trường tìm hiểu nguyên nhân chậm trễ, đề ra các giải pháp xử lý như cấp vốn, thay thế cán bộ không đủ năng lực điều hành.
Những tín hiệu tích cực của Chính phủ và một số Bộ trưởng đang nhận được sự đồng tình của số đông người dân với hy vọng tạo ra một phong cách mới trong quản lý nhà nước để vượt qua khó khăn hiện tại, khôi phục tốc độ tăng trưởng kinh tế nhằm thực hiện mục tiêu “dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh”.
GS - TSKH Nguyễn Mại
đầu tư
