Thủ tướng muốn phim, game Việt phát triển thành thương hiệu riêng
Thủ tướng Lê Minh Hưng cho rằng các sản phẩm văn hóa có thể tạo thêm giá trị qua bản quyền, sản phẩm phái sinh và nhiều thị trường, thay vì chỉ dừng ở sản phẩm ban đầu.
Một bộ phim, tác phẩm hoạt hình hay trò chơi điện tử có thể tiếp tục tạo ra giá trị sau khi phát hành, từ các sản phẩm ăn theo, chuyển giao quyền sở hữu trí tuệ đến khai thác trên nhiều nền tảng và thị trường. Đây là hướng phát triển được Thủ tướng Lê Minh Hưng nhấn mạnh khi Quốc hội thảo luận dự án Luật Phát triển công nghiệp văn hóa chiều 24/10.
Theo người đứng đầu Chính phủ, văn hóa cần được nhìn nhận cả ở giá trị bảo tồn lẫn tiềm năng kinh tế. Một sản phẩm sáng tạo có sức cạnh tranh không chỉ mang lại lợi ích cho đơn vị sản xuất mà còn có thể kéo theo sự phát triển của du lịch, thương mại, dịch vụ và công nghệ số.
"Giá trị của sản phẩm công nghiệp văn hóa không chỉ nằm ở sản phẩm ban đầu", Thủ tướng nhấn mạnh, đồng thời đề nghị có chính sách lựa chọn những sản phẩm trọng điểm, đủ sức cạnh tranh để phát triển thành thương hiệu riêng của công nghiệp văn hóa Việt Nam.
Hướng tiếp cận này cũng được thể hiện trong dự thảo luật đang trình Quốc hội. Thay vì chỉ tập trung vào khâu sáng tạo và sản xuất, chính sách được thiết kế theo cả chuỗi giá trị, từ hình thành tác phẩm, bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ đến phân phối, kinh doanh và mở rộng thị trường.
Thủ tướng Lê Minh Hưng phát biểu tại thảo luận tổ - Ảnh: chinhphu.vn/Nhật Bắc
|
Một trong những đề xuất là hình thành sàn giao dịch công nghiệp văn hóa, nơi kết nối người sáng tạo, chủ sở hữu quyền, doanh nghiệp và nhà đầu tư. Dự thảo còn đặt ra các cơ chế hỗ trợ phát triển thương hiệu, đưa sản phẩm văn hóa Việt Nam tiếp cận thị trường rộng hơn.
Để người làm sáng tạo có thêm công cụ, Thủ tướng ủng hộ việc Nhà nước đầu tư, hỗ trợ xây dựng phần mềm và nền tảng số phục vụ sáng tạo, xác lập, định giá và khai thác quyền sở hữu trí tuệ. Các công cụ này đặc biệt có ý nghĩa với cá nhân, doanh nghiệp nhỏ và vừa, những chủ thể có thể gặp khó khăn về chi phí và khả năng tiếp cận công nghệ.
Tuy nhiên, việc xây dựng các nền tảng phải đi kèm quy định rõ ai quản lý, vận hành, dữ liệu được kết nối và chia sẻ ra sao, những dịch vụ nào được cung cấp miễn phí và nguồn tiền thực hiện lấy từ đâu. Đây là các vấn đề Chính phủ sẽ tiếp tục nghiên cứu trước khi hoàn thiện dự luật.
Cơ chế cho phép thử nghiệm có kiểm soát đối với những sản phẩm, công nghệ hoặc mô hình kinh doanh văn hóa mới cũng được đưa ra. Thủ tướng lưu ý cơ chế này phải tập trung vào đặc thù của ngành, tránh lặp lại những quy định đã có trong Luật Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo.
Với nhân lực, dự thảo hướng đến chính sách thu hút nghệ sĩ, nghệ nhân, chuyên gia và nhà giáo tham gia đào tạo, phát triển ngành. Các ưu đãi tài chính và đầu tư cũng được tính đến, song phải xác định đúng đối tượng, bảo đảm tương thích với chính sách dành cho lĩnh vực công nghệ số, khoa học và đổi mới sáng tạo.
Không gian phát triển văn hóa cũng không nhất thiết phải gói gọn trong một khu đất hay công trình. Theo Thủ tướng, các di sản, làng nghề, cộng đồng, không gian sáng tạo và nền tảng số có thể liên kết thành mạng lưới, dù nằm ở những địa điểm khác nhau.
Điều kiện đi kèm là bảo vệ di sản, cảnh quan và môi trường, không khai thác vượt sức chịu tải của từng địa điểm. Người dân địa phương, nghệ nhân và các chủ thể sáng tạo phải có cơ hội tham gia, được hưởng lợi chính đáng từ hoạt động kinh doanh dựa trên tài nguyên văn hóa.
An toàn thực phẩm: Một việc chỉ một cơ quan chủ trì
Cùng phiên thảo luận, Thủ tướng Lê Minh Hưng đề cập việc sửa Luật An toàn thực phẩm với yêu cầu vừa bảo vệ người tiêu dùng, vừa tạo thuận lợi cho doanh nghiệp sản xuất, kinh doanh chân chính.
Một thay đổi lớn được Chính phủ đề xuất là quản lý thực phẩm theo mức độ nguy cơ, rủi ro và theo cả chuỗi cung ứng, thay vì áp dụng cách kiểm soát tương đối đồng đều. Những sản phẩm có nguy cơ cao cần được kiểm tra chặt hơn, trong khi việc hậu kiểm và tần suất thanh tra phải gắn với mức độ rủi ro, lịch sử chấp hành của cơ sở.
Cách quản lý này cũng đòi hỏi hệ thống dữ liệu có thể kết nối, truy xuất thông tin sản phẩm và phát hiện sớm dấu hiệu vi phạm. Dự thảo bổ sung trách nhiệm của các nền tảng thương mại điện tử, mạng xã hội có hoạt động bán thực phẩm, trong đó có việc kiểm soát hồ sơ pháp lý do người bán cung cấp.
Về phân công trách nhiệm, nguyên tắc được Thủ tướng nhấn mạnh là "một việc chỉ có một cơ quan chủ trì". Bộ Y tế được xác định là đầu mối quản lý nhà nước về an toàn thực phẩm ở Trung ương, cấp tỉnh là Sở Y tế, còn cấp xã có Phòng Văn hóa - Xã hội với nhân sự chuyên môn. Các bộ khác vẫn thực hiện những nhiệm vụ quản lý chuyên ngành theo phạm vi được phân công.
Một vấn đề khác là xử lý phản ánh của người dân khi phát hiện thực phẩm có dấu hiệu không an toàn. Thủ tướng yêu cầu nghiên cứu cơ chế tiếp nhận, giải quyết nhanh và có biện pháp đủ mạnh trong tình huống cấp bách, kể cả đình chỉ hoặc tạm dừng sản xuất khi cần thiết.
Trách nhiệm phát hiện và đấu tranh với vi phạm không thể chỉ đặt lên Bộ Y tế hay các sở chuyên ngành. Theo người đứng đầu Chính phủ, việc bảo đảm an toàn thực phẩm cần có sự tham gia của hiệp hội bảo vệ người tiêu dùng, các doanh nghiệp làm ăn chân chính, người dân và cả hệ thống chính trị.
Dự luật cũng phải quy định rõ quyền lợi, nghĩa vụ và điều kiện bảo đảm an toàn đối với các cơ sở sản xuất, kinh doanh. Những nội dung đã được điều chỉnh trong pháp luật về chất lượng hàng hóa, thú y, trồng trọt, chăn nuôi, thương mại điện tử hay quảng cáo cần được rà soát để tránh chồng chéo.
Bỏ bớt thủ tục sở hữu trí tuệ nhưng phải giữ chất lượng giám định
Với dự án sửa Luật Sở hữu trí tuệ, Chính phủ đề xuất luật hóa việc bãi bỏ 18 thủ tục hành chính và cắt giảm 5 điều kiện kinh doanh. Mục tiêu là đơn giản hóa hoạt động đăng ký, chuyển nhượng quyền và giảm gánh nặng thủ tục cho người dân, doanh nghiệp.
Một trong những thay đổi liên quan đến dịch vụ giám định sở hữu trí tuệ. Dự thảo chuyển từ cơ chế quy định điều kiện kinh doanh sang yêu cầu tổ chức, cá nhân thông báo thông tin hoạt động để cơ quan quản lý công bố và giám sát.
Trước lo ngại việc bỏ điều kiện có thể ảnh hưởng chất lượng giám định, Thủ tướng cho rằng vẫn phải có cơ chế kiểm tra, giám sát hoạt động này, nhất là phòng ngừa xung đột lợi ích. Các nghĩa vụ và nguyên tắc giám định cần được quy định đủ rõ trong luật và văn bản hướng dẫn, bảo đảm việc cắt giảm thủ tục không làm giảm độ tin cậy của kết luận chuyên môn.
Dự thảo còn đề xuất chuyển trách nhiệm quản lý nhà nước về quyền đối với giống cây trồng từ Bộ Nông nghiệp và Môi trường sang Bộ Khoa học và Công nghệ. Thủ tướng đánh giá đây là hướng cần thiết để thống nhất đầu mối quản lý sở hữu trí tuệ, song yêu cầu đặc biệt lưu ý quy định chuyển tiếp.
Các hồ sơ đang được xử lý phải tiếp tục thông suốt khi chuyển giao nhiệm vụ, không để người dân, doanh nghiệp gặp ách tắc vì thay đổi cơ quan phụ trách. Nguồn lực và nhân sự hiện có cũng cần được kế thừa, sử dụng hiệu quả.
Ba dự án luật đã được trình Quốc hội và thảo luận tại tổ trong ngày 24/10. Chính phủ sẽ tiếp tục chỉ đạo cơ quan soạn thảo tiếp thu ý kiến đại biểu, kết quả thẩm tra và rà soát những quy định còn giao thoa trước khi hoàn thiện hồ sơ trình Quốc hội xem xét.
Tử Kính (Theo Thông tin Chính phủ)
