Thực hiện Nghị quyết 11: Vẫn cần... nhìn xa

Thực hiện Nghị quyết 11: Vẫn cần... nhìn xa

Tuy còn quá sớm để đánh giá đầy đủ hiệu quả mà Nghị quyết 11 (NQ 11) mang lại sau 4 tháng thực hiện, nhưng những tín hiệu như: lạm phát theo tháng đã giảm tốc khá nhiều trong tháng 5 và tháng 6; thị trường ngoại hối ổn định; dự trữ ngoại hối tăng... là những kết quả tích cực. Bên cạnh đó, cũng nảy sinh các vấn đề cần tiếp tục giải quyết. Vậy các chuyên gia và đại diện các tổ chức nước ngoài nhìn nhận tình hình kinh tế vĩ mô (KTVM) và hiệu quả của việc triển khai NQ 11 như thế nào?

Thành quả bước đầu

"Đã có những dấu hiệu tích cực". Đó là khẳng định của hầu hết các chuyên gia khi đánh giá về tác động của NQ 11 đối với nền kinh tế Việt Nam trong thời gian qua. Tại một hội thảo về tình hình KTVM của Việt Nam gần đây, TS. Kwakwa - Giám đốc quốc gia Ngân hàng Thế giới (WB) tại Việt Nam cho rằng, NQ 11 là một gói chính sách quan trọng để khôi phục ổn định KTVM cho Việt Nam, trong đó nhấn vào thắt chặt chính sách tiền tệ (CSTT), củng cố chính sách tài khóa (CSTK) và các biện pháp cải cách cơ cấu. "NQ này đã mang lại những thành quả bước đầu nhưng để có được thành công trọn vẹn còn phụ thuộc vào hiệu quả của việc triển khai tất cả các chính sách đã công bố" - TS. Kwakwa nhận định.

Đồng tình với nhận định trên, ông Benedict Bingham - đại diện thường trú cao cấp của Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF) tại Việt Nam cho rằng, NQ 11 đã giúp đưa các chính sách KTVM của Việt Nam đi đúng hướng. "Chúng ta đã nhìn thấy những kết quả bước đầu của việc triển khai NQ 11: Thị trường ngoại hối ổn định trở lại trong khi dự trữ ngoại hối cũng bắt đầu tăng lên" - ông Benedict Bingham nhìn nhận. Còn ông Alain Cany - Chủ tịch Phòng Thương mại châu Âu tại Việt Nam (Eurocham) tỏ ra ấn tượng về cách thức thực thi NQ 11 khi cho rằng: Chính phủ rất nghiêm khắc và NHNN cũng rất nghiêm túc trong triển khai các giải pháp được đề ra trong nghị quyết. "Điểm tích cực mà chúng ta có thể nhìn thấy là tín dụng chỉ tăng nhẹ sau khi NQ 11 được đưa ra. Đây là tín hiệu tốt vì điều Việt Nam cần làm là phải giảm đáng kể tốc độ tăng trưởng tín dụng".

Trong nửa đầu năm 2011, các biện pháp nhằm ổn định KTVM đã được Chính phủ triển khai đồng bộ với một tinh thần quyết liệt hiếm thấy.   Trưởng Nhóm công tác ngân hàng (BWG) - ông Brett Krause, Tổng giám đốc Citi Bank Việt Nam phát biểu: "Chúng tôi hoan nghênh việc Chính phủ tập trung vào bình ổn vĩ mô. BWG cũng xin được nhấn mạnh tầm quan trọng của việc đưa lạm phát vào tầm kiểm soát, ổn định thị trường ngoại hối và củng cố dự trữ ngoại tệ… Đây là những vấn đề then chốt để gây dựng lại độ tín nhiệm đối với các nhà đầu tư toàn cầu và tiếp tục thu hút dòng vốn đầu tư vào Việt Nam".

Chính sách cần nhất quán

Mặc dù khẳng định NQ 11 là cần thiết và đúng hướng nhưng các chuyên gia và đại diện các tổ chức tài chính nước ngoài khẳng định: Các tác động tiêu cực cũng không phải không có, như việc các DNNVV gặp nhiều khó khăn trong tiếp cận tín dụng và "tín dụng đắt đỏ"; thị trường chứng khoán, bất động sản… lâm vào cảnh trầm lắng. Cái giá phải trả cho những biện pháp khắc nghiệt nhằm ổn định KTVM đã và đang hiện lên ngày một rõ, những tín hiệu tích cực xuất hiện mỗi ngày một nhiều. "Nhưng cần đảm bảo chiến lược hiện nay được tiếp tục thực thi cho đến khi lạm phát cũng như lạm phát kỳ vọng giảm xuống. Vấn đề lãi suất cao sẽ chưa thể được giải quyết nếu những nhân tố này chưa được xử lý" - ông Benedict Bingham nhìn nhận. Và quan điểm này rõ ràng là cần được các nhà hoạch định chính sách đặc biệt lưu tâm khi lạm phát tính theo năm tại thời điểm tháng 6/2011 đã lên tới con số 20,82%.

Lý giải cho việc phải tập trung giảm cả lạm phát và lạm phát kỳ vọng, ông Benedict Bingham chỉ ra rằng: Năm 2008, mặc dù lạm phát đã giảm nhưng lạm phát kỳ vọng chưa giảm xuống tương ứng nên khiến cho các bất ổn vĩ mô không được giải quyết căn bản. "Điều không nên làm là cứ cố đưa lãi suất xuống trước khi giảm được lạm phát kỳ vọng. Thực tiễn 2 năm qua cho thấy, cứ mỗi khi lãi suất giảm thì chỉ 3 đến 6 tháng sau đó, nền kinh tế  lại phải gánh chịu các áp lực đối với vấn đề tỷ giá và lạm phát" - ông Benedict Bingham cảnh báo. Tuy nhiên, ông cũng bày tỏ tin tưởng lần này Chính phủ đã nhìn rõ vấn đề và sẽ quyết tâm đưa lạm phát về tầm kiểm soát. Đồng thời, đại diện IMF cũng đề xuất nâng dần dự trữ ngoại hối của Việt Nam đạt mức tương đương 3 tháng nhập khẩu.

Đồng quan điểm này, đại diện nhóm BWG, ông Brett Krause cũng khuyến nghị: Việc duy trì thực thi những chính sách thắt chặt một cách lâu dài và nhất quán là rất quan trọng. Và phải đảm bảo rằng những áp lực lạm phát hoàn toàn nằm trong tầm kiểm soát trước khi xem xét quay trở lại quan điểm ưu tiên tăng trưởng".

Và tận dụng cơ hội cải cách

Bên cạnh các khuyến nghị chính sách ngắn hạn là Chính phủ cần tiếp tục quyết liệt thực hiện thành công NQ 11, các chuyên gia cũng cho rằng thời điểm hiện nay là cơ hội tốt để Việt Nam tiến hành các bước chuyển đổi và tái cấu trúc nền kinh tế của mình. "BWG mong muốn Chính phủ thực hiện một số cải cách cơ cấu cứng rắn với mục tiêu tăng cường tính cạnh tranh theo định hướng thị trường nhằm nâng cao hiệu quả của nền kinh tế Việt Nam" - ông Brett Krause nói.

Đại diện của IMF thì cho rằng, cùng với việc gửi đi thông điệp quyết tâm thực hiện các cam kết trong ngắn hạn, Chính phủ Việt Nam nên đưa ra một tầm nhìn rõ ràng hơn cho các mục tiêu trung hạn, chẳng hạn sau 5 năm tới thì lạm phát dự kiến sẽ giữ ở mức bao nhiêu, dự trữ ngoại hối sẽ ở mức nào. Ví dụ nếu Chính phủ đặt ra mục tiêu 5 năm tới cần đưa lạm phát về mức bình quân của các nước ASEAN và dự trữ ngoại hối ở mức tương đương ít nhất 3 tháng nhập khẩu thì đây sẽ là một định hướng và NHNN Việt Nam có thể căn cứ vào đó mà đưa ra những mục tiêu rõ ràng trong quá trình thực hiện. Cùng với đó, đại diện IMF cũng khuyên Việt Nam cần coi thời điểm hiện nay là cơ hội đẩy mạnh việc cải tổ các DNNN để khu vực này hoạt động hiệu quả hơn.

Cùng quan điểm trên, ông Ayumi Konishi - nguyên Giám đốc quốc gia Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB) tại Việt Nam cho rằng, về lâu dài thì vấn đề quan trọng hàng đầu là cần tạo ra một cơ chế để huy động và phân bổ các nguồn vốn hiệu quả hơn. Đặc biệt là cần cắt giảm vốn cấp cho các DNNN làm ăn kém hiệu quả. Rất tâm đắc với nội dung này, Chủ tịch EuroCham Alain Cany cho rằng, đây là vấn đề mà Chính phủ cần xử lý vì nếu không thì trong tương lai, vấn đề lạm phát như hiện nay sẽ lại tái diễn. "Đó cũng là lý do vì sao Chính phủ cần phải tiến hành cải cách các DNNN cũng như cải cách cả hệ thống kinh tế nhanh và nhiều hơn nữa" - ông Alain Cany khuyến nghị.

Đỗ Lê

thời báo ngân hàng