Thương hiệu Việt Nam: Làm gì để hội nhập?

Thương hiệu Việt Nam: Làm gì để hội nhập?

Diễn ra sáng nay (10/4) tại Khách sạn Horison (Hà Nội) với sự tham gia của nhiều nhà quản lý, chuyên gia đầu ngành và đông đảo doanh nhân, Diễn đàn mang chủ đề “Thương hiệu Việt Nam:

Diễn ra sáng nay (10/4) tại Khách sạn Horison (Hà Nội) với sự tham gia của nhiều nhà quản lý, chuyên gia đầu ngành và đông đảo doanh nhân, Diễn đàn mang chủ đề “Thương hiệu Việt Nam: Làm gì để hội nhập” đã tập trung vào những thách thức và cơ hội của các thương hiệu, doanh nghiệp cũng như nền kinh tế Việt Nam trong tiến trình hội nhập, đặc biệt khi ngưỡng cửa gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) đã tới rất gần.

Diễn đàn là một hoạt động trong khuôn khổ Chương trình “Tôn vinh Thương hiệu Việt Nam - Lễ trao giải Thương hiệu mạnh 2005” do Thời báo Kinh tế Việt Nam và Cục Xúc tiến Thương mại (Bộ Thương mại) phối hợp tổ chức tại Nhà hát lớn Hà Nội cùng ngày.

Chúng tôi xin giới thiệu một số ý kiến đáng chú ý của các diễn giả tại Diễn đàn.

Thương hiệu đóng vai trò quan trọng trong hội nhập

(Giáo sư Đào Nguyên Cát, Tổng biên tập Thời báo Kinh tế Việt Nam)

Những ngày đầu tháng Tư này đang chứng kiến những nỗ lực nước rút của Việt Nam trong các cuộc đàm phán gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) – tổ chức thương mại lớn nhất hành tinh. Với những diễn biến tích cực trên bàn đàm phán, có thể nói sự lạc quan về triển vọng gia nhập WTO của Việt Nam chúng ta ngay trong năm 2006 này đang lớn hơn bao giờ hết.

Đồng thời, nhân dân cả nước đang vui mừng chờ đón Đại hội 10 của Đảng sẽ khai mạc trong những ngày tới, một đại hội được dự báo sẽ mở ra thời kỳ phát triển mới của đất nước.

Thế nhưng cũng chính vào thời điểm này, khi tấm vé vào WTO đang ở rất gần tầm tay, khi cánh cửa mở lối vào các thị trường trên khắp thế giới đang sắp sửa được mở rộng hơn, thì những lo âu của tất cả chúng ta về khả năng cạnh tranh của các thương hiệu Việt Nam, của các doanh nghiệp cũng như của cả nền kinh tế Việt Nam trên thương trường trong nước và quốc tế trong bối cảnh hội nhập cũng lại đang rõ ràng hơn bao giờ. Đâu là những thách thức mà chúng ta sẽ phải đối mặt? Đâu là những cơ hội mà chúng ta phải tìm cách nắm lấy? Chúng ta cần làm gì để phát huy những nội lực sẵn có của mình thành những điểm mạnh để chiếm ưu thế trong cuộc cạnh tranh?

Những vấn đề đó cũng chính là chủ đề được thảo luận tại Diễn đàn của chúng ta hôm nay: “Thương hiệu Việt Nam: Làm gì để hội nhập?”.

Sau hai mươi năm đổi mới, Việt Nam hiện đang sở hữu một tốc độ tăng trưởng kinh tế ở mức cao và liên tục, bền vững qua nhiều năm. Chất lượng cuộc sống người dân ngày càng được cải thiện. Đất nước hiện có quan hệ ngoại giao với 170 quốc gia, xây dựng quan hệ thương mại với hơn 150 nền kinh tế, có quan hệ đầu tư buôn bán sâu rộng với trên 30 nước và vùng lãnh thổ… Vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài và ODA đổ vào Việt Nam trong những năm qua với số lượng và chất lượng ngày càng lớn đã tác động tích cực đến tăng trưởng kinh tế, xây dựng cơ sở hạ tầng, góp phần chuyển đổi cơ cấu kinh tế Việt Nam ngày càng tập trung vào các ngành hàng có ưu thế trên thương trường quốc tế…

Những thành tựu về kinh tế xã hội mà đất nước chúng ta giành được đã chứng tỏ một điều chắc chắn: hội nhập vào nền kinh tế quốc tế đang và sẽ là một tiến trình không thể tách rời đối với tương lai của Việt Nam, đối với mục tiêu xây dựng một nước Việt Nam giàu đẹp, hùng cường.

Và trong tiến trình hội nhập này, các thương hiệu của doanh nghiệp chắc chắn sẽ đóng một vai trò hết sức quan trọng. Quốc gia càng lớn mạnh thì càng sở hữu nhiều thương hiệu mạnh và ngược lại. Trong bối cảnh tòan cầu hóa ngày nay, các thương hiệu mạnh chính là những dấu chỉ cho sức mạnh đất nước, chúng có khả năng “mở rộng” đường biên của mỗi quốc gia trên tấm bản đồ thế giới.

Xuất phát từ những nhận thức như trên, việc phải làm gì để các thương hiệu Việt Nam ngày càng “tỏa sáng” đã và đang trở thành một nhiệm vụ có tính thời sự cao và cấp thiết đối với tất cả chúng ta, đặc biệt là đối với đội ngũ doanh nhân – những người ở tuyến đầu trong trận chiến chống lại đói nghèo lạc hậu. Bạn bè quốc tế của chúng ta đã biết đến một Việt Nam bất khuất trong lịch sử, anh hùng trong chiến tranh, nhưng rất nhiều người còn chưa biết đến một Việt Nam giàu mạnh trong thời bình.

Việt Nam cần tận dụng những thế mạnh của mình

(Ông Martin Gainsborough và ông Scott Cheshier, chuyên gia UNDP)

Việt Nam đã được chuẩn bị tốt để gia nhập WTO với nhiều ngành và lĩnh vực xuất khẩu có khả năng cạnh tranh toàn cầu. WTO và các điều kiện gia nhập là quan trọng và địa vị thành viên sẽ đem đến sự thay đổi cho Việt Nam.

Tuy nhiên, thành công của Việt Nam sau khi gia nhập tổ chức này phụ thuộc vào khả năng của Việt Nam trong việc phản ứng và thích nghi với những thử thách mà nước này phải đối mặt. Điều này phụ thuộc rất nhiều vào chính sách của Chính phủ và các doanh nghiệp trong nước cũng như cách mà họ đối diện với những thách thức này.

Hiện nay Việt Nam đã có khả năng cạnh tranh tương đối tốt ở các sản phẩm truyền thống và những lĩnh vực có giá trị gia tăng thấp như dệt may, da giày, dầu thô và thủy sản. Điều này có ý nghĩa quan trọng và việc duy trì khả năng cạnh tranh trong những ngành này là cần thiết vì đây là những lĩnh vực tạo nhiều việc làm và đem lại nguồn thu ngoại tệ.

Tuy nhiên, đa dạng hóa các mặt hàng với giá trị gia tăng cao là hết sức cần thiết đối với sự phát triển và nhiệm vụ này sẽ càng trở nên khó khăn hơn sau khi Việt Nam gia nhập WTO. Sự thật đơn giản là đa dạng hóa sản xuất và nâng cấp công nghệ đòi hỏi sự hỗ trợ của Chính phủ. Các doanh nghiệp khó có thể tự mình làm việc đó.

Điều này không có nghĩa là Việt Nam nên dừng sản xuất và xuất khẩu các mặt hàng như dệt may, giày da và thủy sản. Những ngành này vẫn giữ vị trí quan trọng nhưng để trở thành một nước có thu nhập tầm trung, Việt Nam cần phải sản xuất thêm nhiều những mặt hàng có giá trị gia tăng. Điều này không đồng nghĩa với việc sản xuất tàu vũ trụ, không đòi hỏi vốn lớn mặc dù đây cũng là một vấn đề. Việc cần làm đơn giản chỉ là xuất khẩu hoa quả đóng hộp thay vì hoa quả chưa qua chế biến. Đó là các vấn đề về tăng thêm giá trị, bao bì, chất lượng, vv.

Việt Nam cần tận dụng những thế mạnh của mình. Việt Nam có nhiều nguồn tài nguyên phong phú và đang khai thác một cách hiệu quả nhưng thu được giá trị gia tăng thấp. Ví dụ, với cao su, Việt Nam vừa xuất khẩu cao su thô vừa sản xuất và xuất khẩu găng tay cao su.

Tuy nhiên, để duy trì tăng trưởng kinh tế, cộng đồng doanh nghiệp cần phải sản xuất các mặt hàng có hàm lượng công nghệ cao. Việc này đòi hỏi phải có chính sách công nghệ quốc gia. Tuy nhiên, Chính phủ chưa có một chính sách cụ thể về công nghệ mặc dù vẫn luôn kêu gọi các doanh nghiệp trong nước cải tiến công nghệ. Một vài yếu tố đã sẵn sàng nhưng vẫn chưa được kết hợp một cách hiệu quả.

Người ta vẫn còn nhấn mạnh nhiều về đầu tư nước ngoài cũng như công nghệ mà khu vực này sẽ đem lại cho Việt Nam. Vấn đề ở đây là liệu các doanh nghiệp Việt Nam sẽ tận dụng cơ hội này như thế nào và sẽ tự mình nâng cao công nghệ và sản xuất các sản phẩm giá trị gia tăng ra sao.

Việt Nam trước ngưỡng cửa WTO với vị thế một nước đang phát triển

(Ông Mattias Forsberg, Bí thư thứ nhất Đại sứ quán Thụy Điển tại Việt Nam)

Ba phần tư trong số thành viên của WTO là các nước đang phát triển. Lý do chính để các nước đang phát triển trở thành một thành viên của tổ chức này chính là bởi kỳ vọng tăng trưởng xuất khẩu nhờ vào khả năng tiếp cận với các thị trường ngoài nước một cách cao hơn.

Trong các vòng đàm phán trước đây, các nước đang phát triển vấp phải nhiều vấn đề trong việc duy trì liên minh giữa họ. Tuy nhiên, sự hợp tác giữa các quốc gia này đã thực sự nâng cao vị trí của họ trong các cuộc đàm phán cũng như khả năng để họ tham gia một cách thực sự vào các ủy ban khác nhau. Nếu so sánh với các cuộc đàm phán trước đây, các nước phát triển hiện nay đã thực sự có tổ chức tốt hơn rất nhiều. Trong đó, Việt Nam rất có tiềm năng trong việc gây ảnh hưởng đối với các chính sách thương mại toàn cầu nếu liên kết với các quốc gia khác.

Thỏa thuận mới đây ở Hồng Kông về việc bãi bỏ trợ cấp xuất khẩu trước năm 2013 cho thấy vai trò tăng lên của các nước đang phát triển trong các cuộc đàm phán của WTO. Điều này có một giá trị tượng trưng to lớn và đã góp phần nâng cao nhận thức của các quốc gia đang phát triển về những gì mà họ có thể đạt được trong khuôn khổ WTO.

Là một nước đang phát triển, việc gia nhập WTO có thể sẽ đem lại cho Việt Nam lượng đầu tư nước ngoài lớn hơn. Ngoài ra, những lợi ích của cơ chế giải quyết tranh chấp trong khuôn khổ WTO là rõ ràng và vị trí thành viên sẽ cho phép Việt Nam có ảnh hưởng nhất định trong việc xây dựng các quy chế thương mại.

Sự tăng trưởng của Việt Nam trong những thập kỷ vừa qua phần nhiều nhờ vào sự tăng lên nhanh chóng của kim ngạch xuất khẩu. Việc gia nhập WTO sẽ thúc đẩy Việt Nam mở cửa hơn nữa nền kinh tế cho cạnh tranh quốc tế. Bằng cách gia nhập WTO, Việt Nam có thể đạt được các lợi ích từ việc hội nhập kinh tế. Tuy nhiên, cần phải nhìn nhận việc hội nhập này từ trên phương diện rộng hơn và áp dụng các chính sách đảm bảo rằng các lợi ích sẽ được phân bổ một cách công bằng giữa các bộ phận dân chúng.

Một thử thách khó khăn nữa và cũng là một cơ hội cho Việt Nam trong công tác này là hợp tác với các quốc gia khác để không những thúc đẩy tự do hóa thương mại khiến các nước phát triển giảm các hàng rào bảo hộ mà còn tăng cường hợp tác trong phạm vi khu vực với các đối tác thương mại láng giềng.

Tôi tin tưởng rằng Việt Nam có thể và sẽ có lợi từ việc gia nhập WTO.  Đồng thời Việt Nam sẽ được chào đón và tăng cường lợi ích cũng như vị trí trong đàm phán của các quốc gia đang phát triển trong tổ chức này và bằng cách đó sẽ đóng góp vào việc thúc đẩy sự phát triển toàn cầu và nâng cao điều kiện sống cho người nghèo tại nhiều quốc gia.

TBKTVN