Thủy sản cuối 2025: Niềm vui không trọn vẹn
Đà tăng trưởng quý 4 đã đưa kim ngạch xuất khẩu thủy sản năm 2025 vượt 11.3 tỷ USD - mức kỷ lục mới của ngành. Tuy nhiên, niềm vui ấy không phân bổ đồng đều giữa các doanh nghiệp.
Theo số liệu từ VietstockFinance, doanh thu trong quý cuối năm, nhóm xuất khẩu thủy sản trên sàn tăng 8.4%, đạt gần 16.5 ngàn tỷ đồng; lợi nhuận ròng tăng 107%, lên 942 tỷ đồng. Tuy nhiên, mức tăng mạnh này chủ yếu đến từ một số đơn vị đầu ngành, phần còn lại vẫn đối diện áp lực chi phí và cạnh tranh.
Câu chuyện nổi bật nhất là sự đối lập giữa VHC và ANV trong mảng cá tra.
Quý 4/2025, Vĩnh Hoàn (HOSE: VHC) báo doanh thu đạt 2.7 ngàn tỷ đồng, giảm 15%; lãi gộp còn 428 tỷ đồng, giảm 26%. Đây là quý thứ ba liên tiếp biên lợi nhuận thu hẹp. Doanh nghiệp cho biết chi phí nuôi tăng trong khi sản lượng bán ra giảm.
Theo phân tích của Chứng khoán VNDIRECT, mức sụt giảm sản lượng một phần do các quý trước đã đẩy mạnh xuất khẩu sớm, đồng thời lợi thế giá tại Hoa Kỳ - thị trường chủ lực - bị thu hẹp khi thuế đối với các loại cá thịt trắng cạnh tranh khác giảm xuống. Dữ liệu từ Hoa Kỳ cũng cho thấy nhập khẩu cá tra Việt Nam vào nước này giảm, trong khi các sản phẩm thay thế có xu hướng phục hồi.
Tại Hoa Kỳ, doanh thu quý 4 của VHC giảm hơn 22% so với cả quý trước lẫn cùng kỳ. Ngược lại, EU tăng trưởng 7% và duy trì đà tích cực suốt năm. Áp lực còn đến từ chi phí đầu vào. VNDIRECT ước tính giá cá giống tăng 32% khiến chi phí nuôi nhích lên 2.8%; giá cá nguyên liệu cũng cao hơn so với trước. Giá bán cải thiện nhẹ nhưng chưa đủ bù đắp.
Kết quả, lãi ròng quý 4 của VHC còn 222 tỷ đồng, giảm 48%. Dù vậy, cả năm 2025 VHC vẫn lãi gần 1.4 ngàn tỷ đồng, vượt kế hoạch và cao nhất 3 năm. Kết quả này phần nào nhờ giai đoạn tranh thủ xuất khẩu sớm để tránh thuế đối ứng, cùng đóng góp từ các mảng ngoài cá tra truyền thống và thu nhập tài chính.
| Lãi ròng và biên lợi nhuận VHC giảm trong quý cuối năm 2025 | ||
Ngược lại, Nam Việt (HOSE: ANV) tận dụng cơ hội từ sự dịch chuyển thuế quan toàn cầu. Quý cuối năm, doanh thu đạt 2.1 ngàn tỷ đồng, tăng 55%; lãi ròng hơn 251 tỷ đồng, gấp 42 lần cùng kỳ. Theo phân tích của Chứng khoán BIDV (BSC), sản lượng xuất khẩu của ANV tăng 48% trong quý 4, giá bán bình quân tăng 7% nhờ mở rộng sang các thị trường có mức giá cao hơn như Mỹ và Mỹ Latinh.
Đáng chú ý là cá rô phi - mảng mới có biên lợi nhuận cao hơn cá tra - tăng trưởng mạnh khi Doanh nghiệp tận dụng thời điểm Trung Quốc chịu thuế cao tại Mỹ.
Theo Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP), xuất khẩu cá rô phi sang Mỹ năm 2025 đạt 53 triệu USD, tăng tới 173%. Brazil và Trung Đông cũng tăng đột biến, riêng Brazil đạt 11 triệu USD, gấp nhiều lần năm trước. Kết quả, ANV đạt gần 7 ngàn tỷ đồng doanh thu và 999 tỷ đồng lợi nhuận ròng cả năm, trở thành doanh nghiệp lãi lớn thứ hai ngành trên sàn.
| Quý cuối thuận lợi giúp ANV trở thành đơn vị xuất khẩu thủy sản báo lãi ròng cao thứ hai trên sàn, chỉ sau VHC | ||
Một số đơn vị xuất khẩu cá tra khác có kết quả tích cực nhờ chọn đúng thị trường. Đầu tư và Phát triển Đa Quốc Gia IDI (HOSE: IDI) tăng lãi quý 4 lên 41 tỷ đồng, cao hơn 163%, dù doanh thu gần như đi ngang. Lợi thế chênh lệch thuế tại Trung Quốc và Mexico hỗ trợ đáng kể biên lợi nhuận cho IDI.
Tương tự, Xuất nhập khẩu Thủy sản Cửu Long An Giang (HOSE: ACL) có kỳ kinh doanh khả quan nhất kể từ năm 2022. Riêng Xuất nhập khẩu Thủy sản Bến Tre (HOSE: ABT) giảm lợi nhuận quý 4 do giá vốn tăng và nền cao của quý cùng kỳ, song vẫn khép lại năm ở mức kỷ lục.
Ở mảng tôm, năm 2025 ghi nhận kim ngạch kỷ lục 4.6 tỷ USD, tăng 20% so với năm trước. Theo VASEP, kết quả này là tổng hòa của nhiều yếu tố: đẩy mạnh giao hàng sang Mỹ trước thời điểm áp thuế, xuất khẩu tôm hùm sang Trung Quốc tăng mạnh và những khó khăn tạm thời của một số đối thủ lớn.
Thực phẩm Sao Ta (HOSE: FMC) có quý 4 tăng trưởng ấn tượng với doanh thu gần 1.6 ngàn tỷ đồng, lãi ròng kỷ lục 158 tỷ đồng. Biên lợi nhuận hợp nhất cải thiện bất chấp công ty con Khang An chịu giá nguyên liệu tăng.
Trong khi đó, “vua tôm” Minh Phú (UPCoM: MPC) đảo chiều mạnh với lãi ròng quý 4 đạt 132 tỷ đồng sau giai đoạn xử lý hàng tồn kho giá cao. Lợi nhuận gộp tăng vọt nhờ đẩy mạnh hàng chế biến sâu. Cả năm, MPC lãi hơn 533 tỷ đồng nhưng mới thực hiện một nửa kế hoạch đề ra.
| Lợi nhuận gộp MPC tăng mạnh nhờ tập trung kinh doanh hàng giá trị gia tăng | ||
Bên cạnh những tên tuổi lớn, một số doanh nghiệp quy mô nhỏ hơn trong mảng tôm cũng chuyển biến tích cực.
Camimex (UPCoM: CMM) lãi ròng 45 tỷ đồng, tăng 44% so với cùng kỳ; dù doanh thu chỉ đạt 515 tỷ đồng, giảm một nửa. Tương tự, Thủy sản và Thương mại Thuận Phước (UPCoM: THP) trải qua một trong những năm thuận lợi nhất từ trước đến nay khi đẩy mạnh tiêu thụ tại châu Âu. Doanh nghiệp đảo chiều có lãi 10 tỷ đồng, so với mức lỗ 2.3 tỷ đồng của năm trước, qua đó góp thêm một gam màu sáng vào bức tranh chung của ngành tôm.
Năm 2026: Áp lực từ cạnh tranh và thuế quan
Bước sang 2026, ngành thủy sản đối mặt nền so sánh cao sau năm kỷ lục 2025, khiến dư địa tăng trưởng thu hẹp đáng kể.
Với cá tra, VASEP cho biết xuất khẩu sang Mỹ vẫn chịu sức ép từ mức thuế đối ứng khoảng 20%, dù kim ngạch cuối 2025 đã suy giảm. Chứng khoán Bảo Việt (BVSC) dự báo nửa đầu năm có thể trầm lắng do nhà nhập khẩu cần thời gian xử lý tồn kho cá thịt trắng.
Cạnh tranh tại Mỹ gia tăng khi cá rô phi Trung Quốc được giảm thuế, kéo tổng mức thuế về khoảng 44-45%. BVSC ước tính giá cá rô phi Trung Quốc vẫn thấp hơn khoảng 6% so với sản phẩm Việt Nam, khiến áp lực không chỉ đến từ hàng thay thế mà còn từ sự cạnh tranh giữa các doanh nghiệp trong nước.
VASEP nhận định sau năm 2025 tăng trưởng mạnh, đặc biệt tại Mỹ và Brazil, phi lê cá rô phi đang trở thành mặt hàng tiềm năng bên cạnh cá tra. Tuy nhiên, để duy trì đà tăng, doanh nghiệp cần tiếp tục mở rộng thị trường, nâng cao chất lượng chế biến và đáp ứng các tiêu chuẩn an toàn, bền vững.
Hiệp hội cũng cảnh báo EU có thể cạnh tranh gay gắt hơn, nhất là từ Brazil - quốc gia đang đẩy mạnh thâm nhập khu vực này nhằm bù đắp khó khăn tại Mỹ. Với lợi thế quy mô nuôi lớn và khả năng đáp ứng tiêu chuẩn kỹ thuật cao, Brazil được xem là đối thủ trực tiếp của Việt Nam tại EU, buộc doanh nghiệp trong nước phải siết chặt chuỗi cung ứng và nâng chuẩn sản xuất.
Trong nước, giá cá tra nguyên liệu đầu năm 2026 tăng mạnh do thiếu nguồn cung sau giai đoạn thu hẹp diện tích nuôi, giá cá giống tăng cao khiến việc tái thả nuôi thận trọng hơn.
Với tôm, môi trường thương mại tiếp tục biến động. VASEP cho biết Ấn Độ được giảm thuế vào Mỹ và hoàn tất đàm phán FTA với EU. Nếu thuế vào châu Âu giảm sâu, lợi thế giá của tôm Ấn Độ sẽ rõ rệt hơn.
Tại Mỹ, BVSC lưu ý ngành tôm Việt Nam vẫn phải đối mặt với thuế đối ứng, thuế chống bán phá giá và thuế chống lẩn tránh; kết quả rà soát thuế của đợt POR19 có thể ảnh hưởng trực tiếp đến biên lợi nhuận.
Tử Kính
