TKV cần tiếp tục chấn chỉnh cách thức khai thác than

TKV cần tiếp tục chấn chỉnh cách thức khai thác than

Quản lý lỏng lẻo, tài nguyên quốc gia bị chảy máu nghiêm trọng.

Trong một kết luận thanh tra mới ban hành về tình hình quản lý, khai thác, kinh doanh than của tập đoàn Than – khoáng sản (TKV), Thanh tra Chính phủ cũng cho rằng, TKV và các công ty thành viên đã lập lại trật tự khai thác, kinh doanh than. Việc khai thác, vận chuyển, tiêu thụ than trái phép đã giảm. Nhưng, kết quả của cuộc thanh tra này cũng cho thấy, cách thức quản lý ở tập đoàn TKV vẫn còn phải thay đổi rất nhiều.

Theo Thanh tra Chính phủ, TKV vẫn giao kế hoạch và để các đơn vị tổ chức thực hiện không đúng quy định theo giấy phép khai thác, vi phạm luật Khoáng sản. Ví dụ như cấp phép khai thác hầm lò nhưng lại giao kế hoạch, tổ chức khai thác lộ thiên cho những đơn vị không được cấp phép khai thác lộ thiên như công ty than Uông Bí, Hạ Long, Mạo Khê, Khe Chàm... Hoặc là giao khai thác vượt công suất so với giấy phép như công ty cổ phần than Núi Béo, công ty cổ phần than Đèo Nai, công ty than Hà Lầm; khai thác vượt ranh giới được cấp phép: công ty than Hạ Long, Nam Mẫu, Uông Bí.

Việc quản lý sản lượng khai thác than của TKV cũng được cho là còn yếu kém. Vẫn còn tình trạng thông đồng, móc ngoặc giữa lái xe với lực lượng bảo vệ mỏ, nhân viên giám định, quản lý cân than… để lấy trộm than bán ra ngoài. Hay ở việc quản lý bã xít, bã sàng (than kém chất lượng nhưng vẫn có giá trị), theo Thanh tra Chính phủ, TKV để cho các đơn vị thành viên tự quản lý, khai thác, tiêu thụ dẫn đến việc quản lý thiếu chặt chẽ: không đấu thầu, giá bán không đồng đều… nên có biểu hiện tổ chức, cá nhân lợi dụng vận chuyển, tiêu thụ trái phép.

Một vụ việc đáng chú ý, theo Thanh tra Chính phủ là vụ TKV ký hợp đồng số 30/HĐ-TVN-CNQN với công ty cổ phần tập đoàn INDEVCO. Theo thanh tra thì TKV cho INDEVCO khai thác bã xít và đất đá kẹp than – thực chất là khoáng sản của các bãi thải từ một số mỏ là có chuyện tiêu cực vì việc TKV cho phép INDEVCO tự bốc xúc, vận chuyển, chế biến than cám và than cục từ bãi thải thực tế là đã cho công ty này khai thác tận thu. Trong khi đó, theo luật Khoáng sản, TKV chỉ là một doanh nghiệp khai thác than, không có thẩm quyền cho phép khai thác tận thu. Hơn nữa, tỷ lệ thu hồi than từ hợp đồng này lớn (trên 30,75%), cao hơn cả tỷ lệ khai thác than hiện tại của TKV (20%) là một điều bất hợp lý.

Về quản lý tài chính, TKV cũng để xảy ra một số sai phạm. Kết quả thanh tra cho thấy, riêng năm 2009, công ty mẹ – tập đoàn TKV đã không hạch toán tiền phạt do vi phạm hợp đồng mua than của một khách hàng vào doanh thu với số tiền giá trị trên 1 triệu USD làm thất thu cho ngân sách nhà nước (thuế thu nhập doanh nghiệp hơn 4,66 tỉ đồng); không hạch toán tăng thu nhập chịu thuế thu nhập doanh nghiệp khoản tiền số dư của năm quỹ tập trung của tập đoàn này với giá trị 570 tỉ đồng dẫn đến thất thu thuế thu nhập doanh nghiệp là trên 142,7 tỉ đồng. TKV còn để hạch toán một số khoản chi phí sai quy định với giá trị trên 30 tỉ đồng những khoản như: trích trước chi phí, hạch toán tiền phạt thuế vào chi phí… làm thất thu cho ngân sách hơn 8,2 tỉ đồng. Theo đoàn thanh tra, riêng về thuế thu nhập doanh nghiệp, cần phải truy thu TKV số tiền trên 157,7 tỉ đồng. Số thuế giá trị gia tăng phải truy thu là 608,76 triệu đồng. Thuế Tài nguyên trong các năm tính chưa đủ, phải thu thêm là trên 12,13 tỉ đồng… Tổng cộng tất cả số tiền thuế phải truy thu từ TKV và một số công ty thành viên lên tới 201,88 tỉ đồng. Được biết, đến nay TKV cũng đã nộp đủ số tiền trên vào ngân sách nhà nước.

Mặc dù giữa đánh giá của Thanh tra Chính phủ và quan điểm của TKV vẫn còn một số điểm khác nhau, nhưng căn cứ trên quy định pháp luật, cơ sở thực tế thì có những điểm hai bên đã có sự thống nhất: cách thức tổ chức khai thác, quản lý tài nguyên của TKV vẫn cần tiếp tục phải có những chấn chỉnh mạnh mẽ.

Mạnh Quân

SÀI GÒN TIẾP THỊ