TPHCM vẫn chôn lấp gần 60% rác sinh hoạt
Mỗi ngày, TPHCM sau sáp nhập phát sinh khoảng 14 ngàn tấn rác sinh hoạt, trong đó gần 60% vẫn được chôn lấp trực tiếp. Ba dự án điện rác được dự kiến vận hành cuối năm 2026 nếu thủ tục và thi công thuận lợi.
Thông tin về việc xử lý rác sau khi TPHCM mở rộng địa giới được ông Trần Anh Đức, Phó Trưởng phòng Quản lý chất thải rắn thuộc Sở Nông nghiệp và Môi trường TPHCM, nêu tại họp báo chiều 30/07.
Mỗi ngày, toàn Thành phố hiện phát sinh khoảng 14 ngàn tấn rác sinh hoạt. Hệ thống xử lý của ba địa phương trước sáp nhập vẫn duy trì, nhưng theo tính toán của cơ quan quản lý, gần 60% lượng rác đang được xử lý bằng cách chôn lấp trực tiếp. Như vậy, sau khi thu gom khỏi khu dân cư, gần 6 trong mỗi 10 tấn rác kết thúc tại các bãi chôn lấp.
Trước sáp nhập, khu vực TPHCM cũ phát sinh 10.5 ngàn tấn rác/ngày, chủ yếu được đưa về Khu liên hợp xử lý chất thải rắn Đa Phước và Khu liên hợp Tây Bắc. Gần 60% trong số này được chôn lấp; còn lại đi qua các dây chuyền sản xuất phân compost, tái chế nhựa hoặc đốt nhưng chưa thu hồi năng lượng.
Tại Bình Dương cũ, khoảng 2.4 ngàn tấn rác phát sinh mỗi ngày được tập trung xử lý tại Khu liên hợp xử lý chất thải Nam Bình Dương. Rác được phân loại để sản xuất phân compost, thu hồi vật liệu tái chế và đốt phần còn lại. Chỉ những thành phần không thể tái chế, làm phân hoặc đốt mới được chôn. “Đặc biệt, ở đây không chôn lấp trực tiếp. Chỉ phần không thể đốt, không thể làm phân mới được chôn”, ông Đức nói và đánh giá đây là mô hình xử lý tương đối khép kín mà Thành phố có thể tham khảo sau sáp nhập.
Khu vực Bà Rịa - Vũng Tàu cũ phát sinh khoảng 1.1 ngàn tấn/ngày, chủ yếu được xử lý bằng chôn lấp hợp vệ sinh tại Khu xử lý chất thải tập trung Tóc Tiên. Sự khác biệt giữa ba địa bàn khiến TPHCM mới phải xử lý lượng rác lớn hơn, và phải kết nối những hệ thống đang sử dụng công nghệ rất khác nhau.
Ông Trần Anh Đức, Phó Trưởng phòng Quản lý chất thải rắn thuộc Sở Nông nghiệp và Môi trường TPHCM, thông tin về việc xử lý rác sau sáp nhập tại họp báo chiều 30/07 - Ảnh: Tử Kính
|
Tỷ lệ chôn lấp hiện nay cũng cho thấy TPHCM cũ đã không hoàn thành mục tiêu đến năm 2025 xử lý ít nhất 80% rác sinh hoạt bằng công nghệ đốt phát điện và tái chế. Theo ông Đức, một trong những vướng mắc lớn nhất nằm ở thủ tục bổ sung các nhà máy điện rác vào quy hoạch phát triển điện lực.
Nhà máy điện rác không chỉ phải đáp ứng quy định về đầu tư, xây dựng và môi trường mà còn chịu các thủ tục của một dự án phát điện, từ quy hoạch nguồn điện đến phương án đấu nối. “Một trong những nguyên nhân lớn nhất là vấn đề bổ sung quy hoạch điện”, đại diện Sở Nông nghiệp và Môi trường nhìn nhận. Việc các dự án chậm được đưa vào Quy hoạch điện VIII đã kéo theo tiến độ chuẩn bị và xây dựng.
Hiện TPHCM triển khai 8 dự án đốt rác phát điện. 3 công trình được ông Đức nhắc tới gồm nhà máy của Vietstar, Tâm Sinh Nghĩa tại Củ Chi và dự án của BIWASE tại Bình Dương. Nếu tiến độ thuận lợi, các dự án này có thể đi vào hoạt động cuối năm 2026.
Vietstar và Tâm Sinh Nghĩa có công suất xử lý 2 ngàn tấn rác/ngày cho mỗi nhà máy. Tại Khu liên hợp xử lý chất thải Nam Bình Dương, BIWASE đã vận hành nhà máy điện rác công suất 5MW từ đầu năm 2024 và đang đầu tư thêm một nhà máy có khả năng xử lý 500 tấn/ngày, phát 12MW điện.
Khu xử lý chất thải tập trung Tóc Tiên cũng đang chuẩn bị thêm một dự án điện rác. Tháng 7, UBND TPHCM quyết định cho CTCP Năng lượng và Môi trường Hồ Chí Minh thuê hơn 5ha đất tại xã Châu Pha trong thời hạn 49 năm để xây dựng nhà máy. Dự án được thiết kế xử lý 1 ngàn tấn rác sinh hoạt/ngày bằng 2 lò đốt và phát 20MW điện. Nguồn rác được thu gom trong khu vực Bà Rịa - Vũng Tàu cũ. Sở Nông nghiệp và Môi trường sẽ xác định giá đất, bàn giao mốc giới ngoài thực địa và hoàn tất thủ tục cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất sau khi doanh nghiệp thực hiện nghĩa vụ tài chính.
Trong nhiệm kỳ 2025-2030, TPHCM đặt chỉ tiêu trên 90% rác sinh hoạt được tái chế hoặc xử lý bằng công nghệ mới. Báo cáo của Sở Nông nghiệp và Môi trường ngày 27/05 đặt mốc nâng tỷ lệ này lên trên 90% vào cuối năm 2028.
Giai đoạn 2026-2030, Thành phố dự kiến triển khai 68 dự án đầu tư công trong lĩnh vực bảo vệ môi trường. Nhóm xử lý chất thải gồm dự án phủ đỉnh các bãi chôn lấp số 1, 1A và 2 tại Khu liên hợp Tây Bắc; hoàn thiện hạ tầng kỹ thuật tại Khu liên hợp Tây Bắc và Đa Phước; cùng các trạm trung chuyển rác hiện đại. Theo ông Đức, TPHCM cũng sẽ rà soát những khu vực phù hợp để hình thành thêm các khu xử lý chất thải tập trung, hoàn thiện hạ tầng tại các khu hiện hữu, giảm lượng rác phát sinh và tăng tái sử dụng, tái chế.
Tử Kính
