Trái phiếu chính phủ gặp khó
Nếu người ta muốn biết cần phải lo lắng về điều gì trong năm 2011 thì đó là trái phiếu của chính phủ các quốc gia phát triển.
Thị trường bị đổ vỡ ?
Trong hai tuần đầu tháng 12/2010, trái phiếu kỳ hạn 10 năm của Chính phủ Tây Ban Nha có tỷ lệ lợi tức tới 5,5%, mức cao nhất trong hơn một thập kỷ qua. Tỷ lệ lãi suất của trái phiếu Chính phủ Mỹ kỳ hạn 10 năm nhảy vọt lên 3,5%, mức cao nhất trong 6 tháng qua. Trái phiếu kỳ hạn 10 năm của Chính phủ Đức cũng tăng tỷ lệ lãi suất lên 3%. Sự thay đổi đồng thời này của các quốc gia giàu có khiến người ta phải tự hỏi là đằng sau việc tăng lãi suất trái phiếu còn có động lực nào khác hay do nguyên nhân thị trường trái phiếu đang bị đổ vỡ ?
Những người bi quan cho rằng điều này phản ánh sự lộn xộn tài chính của Mỹ mà trong góc độ nào đó có nét tương đồng với việc Hy Lạp và Tây Ban Nha đang gặp rắc rối với phá sản nợ nhà nước, trực tiếp là trái phiếu chính phủ.
Sự lo lắng còn liên quan đến chương trình cắt giảm thuế mới đây của Chính phủ Mỹ mà điều đó sẽ gián tiếp mang đến thêm 800 tỷ USD tiền nợ công trong thập kỷ tới. Tuy nhiên những người lạc quan cho rằng quy mô của các thị trường trái phiếu chính phủ và động lực phía sau chúng hoàn toàn khác nhau. Nhà đầu tư có thể lo ngại về khả năng của Chính phủ Ailen hoặc Tây ban Nha trong việc trả nợ nhưng ở nơi khác, nhất là Mỹ việc tăng lãi suất trái phiếu chính phủ từ mức cực thấp lên mức thấp phản ánh triển vọng tăng trưởng hơn là sự khó khăn về tài chính của nhà nước. Khi nền kinh tế phát triển, nguy cơ lạm phát lùi xa, đầu tư cá nhân tăng và như thế lòng tin của DN thay vì nỗi sợ hãi đã khiến cho tỷ lệ lãi suất trái phiếu chính phủ tăng.
Thời gian qua, sự gia tăng về tiết kiệm cá nhân do khủng hoảng kinh tế tác động đã phần nào bao phủ những thay đổi lớn trên các thị trường trái phiếu chính phủ của các quốc gia giàu có. Thứ nhất, các chính phủ này rơi vào nợ nần nhiều hơn, cả khi so sánh với những chính phủ trước kia và mức nợ của các nền kinh tế mới nổi phát triển nhanh. Mức nợ nhà nước trung bình của các nền kinh tế giàu có là 50%, cao hơn mức nợ của họ vào năm 2007 và gần gấp đôi mức nợ trung bình của các nền kinh tế mới nổi.
Thứ hai, với sự thâm hụt ngân sách vẫn ngày càng lớn lên và nhiều khoản nợ ngắn hạn tới kỳ phải trả, nhiều chính phủ cần phải thay đổi khả năng tài chính của mình theo hướng tăng lên. Tính toán của Viện tài chính quốc tế cho thấy Mỹ cần tăng hơn 4 ngàn tỷ USD năm 2011, các chính phủ Châu Âu tính tổng thể cần vay khoảng 3 ngàn tỷ USD. Nhật Bản, quốc gia có gánh nặng nợ cao nhất thế giới cũng phải tăng tới hơn 50% GDP vào cuối năm 2011.
Năm của những cú sốc
Hiện tại, những lo lắng rõ nhất đang hướng về khu vực đồng eur, không chỉ vì ở đó phá sản về nợ nhà nước mà còn vì các nhà hoạch định chính sách đang cố gắng kiềm chế những khó khăn, lúng túng của những người chủ nợ nhà nước bằng cách hứa không bị thua thiệt trong phạm vi ngắn hạn và có lợi trong phạm vi trung hạn. Trong những điều không chắc chắn như vậy, chỉ có một thứ rõ ràng là lợi nhuận của trái phiếu chính phủ tăng và thậm chí những chính phủ mạnh nhất cũng không thể lạc quan vì còn lo lắng về một sự phá sản của thị trường trái phiếu. Mỹ có thể là nơi phát hành loại tiền tệ dự trữ của thế giới nhưng thị trường nợ của Mỹ không thể miễn dịch đối với một sự phát triển yếu ớt mà rất có thể chuyển thành mối đe dọa với sự phục hồi mỏng manh.
Các chính phủ có thể và cần phải giảm thiểu tới mức nhỏ nhất sự bất ổn, hay thay đổi này. Mỹ cần hoàn thành việc cắt giảm thuế về ngắn hạn và giảm thâm hụt ngân sách trong phạm vi trung hạn. Nhật Bản cần thúc đẩy tăng trưởng và xem xét lại toàn bộ chương trình thuế. Nhưng nhiệm vụ khẩn cấp nhất là tại Châu Âu nơi còn đang mâu thuẫn giữa việc muốn giải cứu hôm nay và cải cách vào ngày mai. Chính vì thế 2011 có thể là năm của nhiều và những cú sốc lớn liên quan đến trái phiếu các chính phủ.
Hoa Chi
DIỄN ĐÀN DOANH NGHIỆP
