Trung Quốc: Tăng trưởng nhưng lạm phát cao

Trung Quốc: Tăng trưởng nhưng lạm phát cao

Trong khi Mỹ và châu Âu nỗ lực đưa nền kinh tế trở lại quỹ đạo phát triển, Trung Quốc đối mặt với vấn đề trái ngược: tìm cách giữ nhịp độ tăng trưởng, không làm đẩy nhanh lạm phát.

Dấu hiệu mới nhất của tình trạng tăng tốc quá nhanh là thông báo của ngân hàng trung ương Trung Quốc vào chủ nhật 17.4.2011, tăng tỉ lệ dự trữ bắt buộc của những ngân hàng lớn nhất lên 20,5% kể từ thứ năm 21.4.2011. Đây là lần tăng thứ 10 kể từ đầu năm rồi, lần thứ 4 trong năm nay và chỉ 12 ngày sau đợt tăng lãi suất mới nhất, nhằm giảm nguồn tiền cho vay sẵn có của các ngân hàng trong nỗ lực hạ nhiệt nền kinh tế.

Tăng trưởng, nhưng lạm phát cao

Giá thực phẩm tăng vọt vì lạm phát tại Trung Quốc. Ảnh: Xinhua

GDP quí 1.2011 của Trung Quốc tăng 9,7% so với năm trước, chỉ giảm nhẹ so với 9,8% của quí 4.2010, cho dù chính phủ đã có một loạt biện pháp thắt chặt trong những tháng gần đây.

Trên thực tế, mức tăng trưởng 9,7% của Trung Quốc cao hơn nhiều thành tích tăng trưởng mạnh của các nền kinh tế lớn nhất thế giới, nhưng chỉ số giá tiêu dùng tháng 3 tăng tốc đến 5,4%, mức tăng nhanh nhất kể từ tháng 7.2008, so với 4,9% hồi tháng 1 và tháng 2.

Theo nhà kinh tế Brian Jackson của ngân hàng Hoàng gia Canada, thì: “Bắc Kinh đã nhanh chóng hành động để đối phó với lạm phát cao. Động thái này cho thấy một đợt tăng lãi suất nữa sắp diễn ra.”

Chuyên gia Wang Tao của UBS cho rằng, một lượng lớn ngoại hối chảy vào trong quí 1 tăng tính thanh khoản cho nền kinh tế, nhưng cũng tăng thêm áp lực thắt chặt tiền tệ cho ngân hàng trung ương.

Dự trữ ngoại hối của Trung Quốc thêm 197,4 tỉ USD trong quí 1 và đạt 3.044,7 tỉ USD, một con số mà các nhà kinh tế cho rằng có thể là dấu hiệu của dòng vốn đầu cơ chảy vào để thu lợi nhuận trên đồng tệ đang tăng giá.

Tác động trong nước

Thị trường bất động sản Trung Quốc rất khó kiềm chế. Ảnh: Xinhua

Mối bận tâm lớn của Bắc Kinh là lạm phát đe dọa bất ổn xã hội, nhất là từ khi các chính phủ ở Bắc Phi và Trung Đông trở thành mục tiêu các cuộc nổi loạn của dân chúng.

Giá nhà tiếp tục tăng, cho dù Bắc Kinh từ lâu hứa hẹn kiềm chế thị trường bất động sản và chi hàng tỉ đô la xây nhà giá thấp. Một căn hộ trung bình ở trung tâm Thượng Hải hiện có giá hơn 500.000 USD. Ở thành phố bậc hai như Thành Đô, giá một ngôi nhà bình thường cũng gấp 25 lần thu nhập trung bình hàng năm.

Tăng trưởng quá mức đi cùng với tăng chi bất động sản và đầu tư vào các dự án cơ sở hạ tầng trị giá nhiều tỉ đô la của chính phủ. Một số nhân tố gây lạm phát vượt quá khả năng kiềm chế của chính phủ, như giá thực phẩm và hàng hóa toàn cầu. Giá dầu thế giới tăng đột ngột cũng đẩy theo giá nhiên liệu ở thị trường xe hơi lớn nhất thế giới này.

Tác động toàn cầu

Do Trung Quốc hiện là nền kinh tế lớn thứ hai thế giới sau Mỹ và là một nguồn phát triển hàng đầu thế giới trong 2 năm qua, những vấn đề về tiền tệ ở Trung Quốc có thể tác động mạnh từ tập đoàn bán lẻ Wal-Mart đến thị trường chứng khoán phố Wall và nhiều khu vực khác nữa.

Lạm phát cao gây rủi ro cho vị thế “nhà máy lương thấp” trên thế giới của Trung Quốc. Nếu những nỗ lực chống chọi lạm phát của chính phủ Trung Quốc làm chao đảo nền kinh tế này thì tương lai cũng ảm đạm đối với các công ty trên thế giới, vốn đang dựa vào Trung Quốc để tăng trưởng, cho dù là những tập đoàn đa quốc gia như General Electric hay các công nhân mỏ đồng ở Chile.

Bài toán nan giải

Chính phủ trung ương và chính quyền địa phương đang khuyến khích phát triển thị trường tiêu dùng.

Sự bùng phát quá mức của Trung Quốc bắt đầu vào đầu năm 2009, trong cơn khủng hoảng tài chính toàn cầu, khi Bắc Kinh thông qua gói kích cầu 586 tỉ USD. Chính sách tiền tệ lỏng lẻo, đầu tư lớn và các dự án của chính quyền địa phương giúp hồi phục đà tăng trưởng. Nhưng ngay lúc đó đã có những lo ngại về giá bất động sản tăng vọt, ngân hàng cho vay tràn lan và nợ nần chất chồng của các cấp chính quyền địa phương.

Để khuyến khích phát triển thị trường tiêu dùng, chính phủ trung ương và chính quyền địa phương yêu cầu chủ lao động tăng lương và chính phủ tăng lương tối thiểu với hy vọng giảm khoảng cách thu nhập lớn dần giữa người giàu và người nghèo, giữa thành thị và thôn quê. Nhưng lương cao hơn đẩy chi phí sản xuất lên, dẫn đến giá cao hơn. Tăng lương có thể là một lực đẩy lạm phát không thể tránh khỏi trong những năm tới.

Khi lương và chi phí sản xuất tăng, các nhà máy yêu cầu tăng giá hàng hóa xuất khẩu. Điều đó có nghĩa là người Mỹ, châu Âu và những người mua khác sẽ phải trả giá cao hơn hay tìm nhà cung cấp ở nơi khác báo giá thấp hơn. Được biết nhiều nhà xuất khẩu Trung Quốc đã hủy bỏ đơn đặt hàng từ Wal-Mart và các nhà bán lẻ phương Tây khác.

Để kiềm chế lạm phát, trong 6 tháng qua, Bắc Kinh thắt chặt những hạn định cho vay của ngân hàng, tăng lãi suất cho vay (để làm nản lòng người vay) và lãi suất tiền gửi (để khuyến khích gửi tiết kiệm). Chính phủ cũng tăng trợ cấp nông nghiệp để giảm giá thực phẩm, và cố gắng ngăn một số công ty Trung Quốc tăng giá sản phẩm…

Theo giáo sư kinh tế Zhang Weiying ở ĐH Bắc Kinh, “Nguồn gốc lạm phát được nhận dạng sau khủng hoảng tài chính, với chính sách kích cầu. Sau một gói kích cầu lớn, dập tắt lạm phát là việc không dễ dàng. Có thể cần một thời gian dài.”

Võ Phương (New York Times, Wall Street)

sài gòn tiếp thị