TS Trần Du Lịch: Kiên trì với “liều thuốc mạnh”, ắt sẽ đạt mục tiêu
Là TS chuyên ngành kinh tế, đại diện cho cử tri TP Hồ Chí Minh nói riêng và cử tri cả nước nói chung, trên nghị trường những ý kiến của chuyên gia Trần Du Lịch, Ủy viên Uỷ ban kinh tế Quốc hội luôn thẳng thắn đến độ... gay gắt. Theo dõi sát sao những diễn biến kinh tế, ông cho rằng, việc thực Nghị quyết 11 của Chính phủ giống như chúng ta đang dùng một liều "thuốc mạnh” để kiềm chế lạm phát. Và cho dù CPI có xu hướng giảm tốc, những tháng tiếp theo của năm 2011 chúng ta vẫn phải kiên trì với các yêu cầu: chính sách thì thận trọng, nhưng điều hành thì linh hoạt, phù hợp với thực tế. Ông đã dành cho Đại Đoàn kết một cuộc trò chuyện xoay quanh nội dung này.
Thưa ông, trước tình hình lạm phát tháng 6 giảm tốc, chỉ số CPI cả nước giảm đáng kể so với tháng 5; cùng với đó là xuất khẩu vượt trội, nhập siêu giảm… Rõ ràng đây là một tín hiệu mừng. Vậy chúng ta đã có thể lạc quan hơn về sự phục hồi của nền kinh tế chưa?
Lạc quan thì có, nhưng chủ quan thì không. Trước khi có Nghị quyết 11 của Chính phủ và Kết luận 02 của Bộ Chính trị vào cuối tháng 2-2011, diễn biến tình hình kinh tế trong những tháng đầu năm 2011 cho thấy, tính bất ổn của kinh tế vĩ mô năm 2011 gay gắt hơn năm 2010. Mặc dù đã có nhiều dấu hiệu từ những tháng cuối năm 2010, nhưng thực tế trầm trọng hơn chúng ta dự đoán: Thứ nhất là áp lực lạm phát tăng cao ngay tháng đầu năm; thứ hai là tỷ giá. VND mất giá so với USD, tình trạng 2 giá trên thị trường đã tồn tại từ những tháng cuối năm 2010, nên thực chất việc điều chỉnh tỷ giá 9,3% vừa rồi là hợp thức hóa một mặt bằng tỷ giá đã hình thành, chứ không phải là phá giá; thứ ba là tình trạng nhập siêu, thâm hụt cán cân vãng lai, mặc dù năm 2010 xuất khẩu đã tăng lên tới hơn 26%; thứ tư là tình hình kinh tế thế giới lại không thuận lợi. Nguy cơ tăng giá dầu, giá lương thực thực phẩm... dẫn đến việc tiềm ẩn các cơn sốt giá... Kinh tế Việt Nam năm 2011 diễn ra trong bối cảnh như vậy nên rất khó khăn.
Nghị quyết 11 của Chính phủ ban hành "gói giải pháp” kiềm chế lạm phát, ổn định kinh tế vĩ mô, bảo đảm an sinh xã hội có thể xem là "liều thuốc mạnh” không chỉ mang tính chất tình thế, mà còn có ý nghĩa tạo điều kiện để thực hiện các chính sách kinh tế-tài chính hướng đến một nền kinh tế vĩ mô ổn định cho những năm sau. Trong 6 nhóm giải pháp, có thể nói 2 nhóm giải pháp về tiền tệ và tài khoá đóng vai trò quyết định đối với mục tiêu kiềm chế lạm phát, nhằm làm giảm tổng cầu của nền kinh tế. Nếu nhìn lại các chính sách công cụ kinh tế vĩ mô thực hiện trong 3 năm qua, thì lần này thể hiện khá đồng bộ giữa chính sách tiền tệ và chính sách tài khoá để cùng hướng đến mục tiêu thực sự ưu tiên kiềm chế lạm phát, ổn định kinh tế vĩ mô.
Nhìn nhận về diễn biễn giá cả từ tháng 5 đến nay, lãnh đạo NHNN cho rằng, đây là dấu hiệu cho thấy các chính sách điều hành của Chính phủ đúng hướng và phát huy tác dụng. Nhưng trên thực tế, rõ ràng chính sách tài chính, tiền tệ vẫn còn nhiều bất ổn trong tín dụng, lãi suất... có tác động không nhỏ đến đời sống kinh tế - xã hội, thưa ông?
Sau 4 tháng thực hiện 6 nhóm giải pháp "kiềm chế lạm phát, ổn định kinh tế vĩ mô, bảo đảm an sinh xã hội” đã mang lại kết quả rõ nét. Trước hết là ngay từ đầu thực hiện Nghị quyết đã được sự đồng thuận của toàn xã hội, sự nhập cuộc của cả hệ thống chính trị, nên chính sách đã nhanh chóng đi vào cuộc sống. Cùng với các biện pháp vĩ mô của Trung ương, các địa phương đã tích cực và chủ động triển khai nhiều biện pháp cụ thể nhằm kiềm chế giá cả và bảo đảm an sinh xã hội. Do đó, tuy còn khó khăn nhưng đến nay tình hình kinh tế vĩ mô đã có dấu hiệu tích cực. GDP 6 tháng đầu năm tăng 5,57%, tuy thấp hơn cùng kỳ năm 2010, nhưng trong điều kiện chống lạm phát thì kết quả trên là tích cực. Chỉ số CPI đã giảm dần, tháng 4-2011 tăng 3,32%, tháng 5 tăng 2,2% và tháng 6 tăng 1,09%. Tuy CPI 6 tháng đầu năm tăng 13,26% so với tháng 12-2010, nhưng đang có xu hướng giảm khá tích cực. Chính phủ đã điều hành theo hướng giải quyết Bộ ba:Lạm phát-tỷ giá-lãi suất.
Về tỷ giá, với các biện pháp chống đầu cơ, ghim giữ ngoại tệ trong mấy tháng qua cho thấy, sự biến động tỷ giá trong các tháng cuối năm 2010 và 2 tháng đầu năm 2011 không phải do sự mất cân đối cung - cầu ngoại tệ mà là hệ quả kéo dài của tình trạng "đô la hoá” nền kinh tế (sự yếu kém trong quản lý thị trường ngoại hối và vàng miếng). Từ tháng 3 đến nay tỷ giá đã đi vào ổn định, xoá bỏ tình trạng 2 giá trong giao dịch ngoại hối và kéo tỷ giá VND/USD về mức dưới 21 ngàn đồng/USD và tăng được dự trữ ngoại hối của nhà nước. Dĩ nhiên vấn đề căn cơ để giữ giá trị VND vẫn là sức khoẻ của nền kinh tế, giải quyết căn bệnh nhập siêu.
Với tình hình trên thì từ tháng 7 chúng ta có thể nghiên cứu để sử dụng các công cụ tiền tệ để giảm dần lãi suất tín dụng và xóa trần lãi suất huy động để từng bước đưa về quan hệ thị trường. Với kế hoạch năm 2011 tăng dư nợ tín dụng 20% và tổng cung tiền 15-16%, nhưng trong 6 tháng đầu năm các con số tương ứng mới chỉ là 7% và 2,4% nên còn dư địa để thực hiện chính sách tiền tệ linh hoạt. Tôi cho rằng diễn biến tình hình đang đi theo hướng điều hành của Chính phủ.
Tại diễn đàn Quốc hội, ông cũng từng cho rằng mọi bất ổn phải được giải quyết tận gốc. Bất ổn hiện nay là do cơ cấu kinh tế chưa hợp lý, các biện pháp đang thực hiện hiện nay chỉ là những tác động từ bên ngoài. Như vậy, để ổn đinh kinh tế vĩ mô, yêu cầu triển khai các chính sách đồng bộ để tái cấu trúc nền kinh tế là cấp thiết?
Vâng, tôi sẽ tiếp tục đóng góp cho Quốc hội về vấn đề này. Cần phải giải quyết từ cơ cấu kinh tế. Tuy nhiên, trong vấn đề trung và dài hạn đó, trước mắt cần ưu tiên về cơ cấu thị trường tài chính, khắc phục sự tiềm ẩn yếu tố bất ổn vĩ mô.
Do đó, song song với việc thực hiện các giải pháp ngắn hạn, đề nghị Chính phủ cần chỉ đạo nghiên cứu một chương trình tổng thể để thực hiện kế hoạch tái cấu trúc và chuyển đổi mô hình tăng trưởng cho những năm tiếp theo, với quan điểm là: Nhà nước sử dụng các chính sách, biện pháp và công cụ để tác động vào thị trường theo định hướng của Nhà nước; chính thị trường sẽ tác động vào sự định hướng đầu tư và kinh doanh của doanh nghiệp, bớt đi các biện pháp hành chính.
Từ chính sách tài khoá thăt chặt lần này nên nghĩ đến việc tái cấu trúc đầu tư và chi tiêu công theo hướng xây dựng một nền tài chính công tích cực và hiệu quả, tránh tình trạng khi tình hình "êm' một chút lại "nới lỏng” thì nền kinh tế sẽ trở lại cái vòng lẩn quẩn. Nhiệm vụ chính sách tài chính - tiền tệ không chỉ hướng vào các giải pháp tình thế phục vụ các mục tiêu ngắn hạn mà cần phải lồng ghép và tạo sự đồng bộ trong việc thực hiện các chính sách công cụ điều tiết vĩ mô nhằm từng bước cơ cấu lại thị trường tài chính, tạo điều kiện để phát triển bền vững, phục hồi niềm tin của nhà đầu tư hướng vào các hoạt động dài hạn.
Tại phiên họp thứ 41 –UBTVQH mới đây, chỉ tiêu lạm phát đã được nới tới 17%, bởi theo tính toán giá cả có thể sẽ lại tăng cao trong các tháng cuối năm. Dưới góc nhìn của một chuyên gia kinh tế, ông thấy khả năng thực hiện mục tiêu của chúng ta trong các tháng cuối năm ra sao?
Trong 6 tháng cuối năm Chính phủ cần kiên trì thực hiện các nội dung của Nghị quyết 11, nhất quán với quan điểm trong năm nay ưu tiên kiềm chế lạm phát và chuẩn bị chính sách để từng bước tái cấu trúc nền kinh tế. Năm 2011 nếu đạt mục tiêu tăng GDP khoảng 6% và kiềm chế CPI khoảng 15%, giữ ổn định tỷ giá xoay quanh mức 21 ngàn đồng/USD và giảm nhập siêu ở mức khoảng 16% kim ngạch xuất khẩu; kéo giảm dần lãi suất, như vậy là thành công. Tôi xin nhấn mạnh rằng, việc lấy lại niềm tin cho thị trường về ổn định kinh tế vĩ mô là mục tiêu quan trọng nhất của năm nay. Và tôi đang hy vọng chúng ta sẽ đạt được mục tiêu này.
Xin cảm ơn ông!
Hương Lê (thực hiện)
Đại đoàn kết
