Tỷ lệ LDR và bài toán cân đối vốn của ngân hàng
Tín dụng bứt tốc đẩy tỷ lệ LDR tại nhiều ngân hàng tăng lên, làm dấy lên những lo ngại nhất định về thanh khoản. Dù vậy, giới chuyên gia nhìn nhận LDR cao không đồng nghĩa với việc ngân hàng "cạn tiền". LDR cao hay thấp không nói lên tất cả, điều quan trọng là tổ chức tín dụng giải bài toán cấu trúc vốn như thế nào để vừa duy trì đà tăng trưởng, vừa đảm bảo an toàn hệ thống.
Tín dụng tăng cao hơn huy động
Dữ liệu từ VietstockFinance cho thấy, tính đến 30/06/2026, tổng dư nợ tại 29 ngân hàng trong hệ thống là hơn 17.55 triệu tỷ đồng, tăng 8% so với đầu năm.
Trong đó, NCB (NVB) tăng trưởng tín dụng mạnh nhất (37%), tiếp sau đó là VPBank (VPB, +23%) và HDBank (HDB, +21%) cùng tăng 10%; ABBank (ABB, +19%) và Vietbank (VBB, +13%).
Trong khi đó, tổng lượng tiền gửi khách hàng tại 29 ngân hàng là gần 15.85 triệu tỷ đồng, tăng 5% so với đầu năm.
Trong đó, HDBank là ngân hàng thu hút lượng tiền gửi mạnh nhất (+20%), kế đó là VPB (+17%) và BVBank (BVB, +14%).
|
Cho vay khách hàng và tiền gửi khách hàng tính đến 30/06/2026 (Đvt: Tỷ đồng)
Nguồn: VietstockFinance
|
Tỷ lệ LDR tiếp tục tăng
Từ ngày 15/05/2026, theo Thông tư 08/2026/TT-NHNN, cách tính tỷ lệ tỷ lệ cho vay trên huy động LDR (Loan to Deposit Ratio) được điều chỉnh bằng cách cho phép các ngân hàng tính 20% số dư tiền gửi có kỳ hạn của Kho bạc Nhà nước (KBNN) vào mẫu số (tổng tiền gửi), thay vì loại bỏ 100% như quy định cũ đầu năm 2026.
Theo đó, tín dụng tăng 8% trong khi huy động tăng 5%, khiến tỷ lệ LDR (tại thời điểm cuối quý 2 của các ngân hàng tăng so với đầu năm. Tỷ lệ LDR bình quân của 29 ngân hàng vào cuối quý 2 là 94.54%, tăng so với mức 92.51% của thời điểm đầu năm.
Dù thay đổi cách tính khiến tổng huy động lớn hơn nhưng có đến 19/29 ngân hàng có tỷ lệ LDR tăng so với đầu năm, cho thấy tốc độ tăng tín dụng vẫn cao hơn huy động.
Tính đến 30/06/2026, chỉ có 4 ngân hàng đạt tỷ lệ LDR dưới 85%. Có 5 ngân hàng đưa tỷ lệ này vượt mức 100%, gồm: VPB (128.78%), VIB (110.21%), SeABank (SSB, 104.58%), MB (MBB, 102.14%) và VietinBank (CTG, 100.96%).
|
Tỷ lệ LDR của các ngân hàng tính đến 30/06/2026
Nguồn: VietstockFinance
|
LDR cao không đồng nghĩa thanh khoản thiếu hụt
Đánh giá về tình hình thanh khoản, ông Bùi Văn Huy - Tổng Giám đốc CTCP FIDT cho rằng, việc LDR bình quân của nhóm 29 ngân hàng tăng từ 92.29% đầu năm lên 94.54% cuối quý 2 cho thấy áp lực nguồn vốn trong nửa đầu năm tương đối rõ.
Tín dụng đang được đẩy nhanh để đáp ứng mục tiêu tăng trưởng, trong khi tiền gửi không tăng tương ứng, khiến các ngân hàng phải cạnh tranh mạnh đầu vào hơn. Vì vậy, việc cho phép tính một phần tiền gửi có kỳ hạn của KBNN vào nguồn vốn khi xác định LDR nên được nhìn nhận là một biện pháp giảm áp lực cân đối vốn, hơn là giải quyết hoàn toàn tình trạng thanh khoản.
Ông Nguyễn Quang Huy - CEO Khoa Tài chính - Ngân hàng, Trường đại học Nguyễn Trãi lại cho rằng, mức tăng của tỷ lệ LDR cuối quý 2 so với đầu năm là một tín hiệu cần được quan sát kỹ, đặc biệt khi hệ thống đã được cộng thêm tiền gửi của KBNN từ 15/05/2026. Sự gia tăng này phản ánh thực tế rằng tốc độ tăng trưởng tín dụng đang vượt qua khả năng mở rộng của nguồn vốn huy động đủ điều kiện. Dù một phần tiền gửi có kỳ hạn của KBNN đã được đưa vào mẫu số khi xác định LDR, tỷ lệ bình quân vẫn tiếp tục tăng. Điều này minh chứng cho việc nhu cầu vốn của nền kinh tế đang tăng trưởng khá nhanh, tạo ra áp lực cân đối nguồn vốn thực chất thay vì chỉ xuất phát từ các yếu tố kỹ thuật trong cách tính toán.
Tuy nhiên, việc đồng nhất tỷ lệ LDR cao với tình trạng thiếu hụt thanh khoản của hệ thống là chưa toàn diện. Một ngân hàng thương mại hoàn toàn có thể duy trì thanh khoản tốt ngay cả khi LDR ở mức cao, miễn là tổ chức đó sở hữu danh mục tài sản thanh khoản phù hợp, cấu trúc nguồn vốn ổn định và duy trì được khả năng tiếp cận thị trường tiền tệ linh hoạt. Do vậy, bức tranh thanh khoản cần được đánh giá dựa trên tổng hòa nhiều yếu tố như cơ cấu tiền gửi, tỷ lệ nguồn vốn ngắn hạn và dài hạn, quy mô tài sản thanh khoản, diễn biến trên thị trường liên ngân hàng cũng như chi phí huy động vốn.
NCS.Ths. Nguyễn Thái Bình - Giảng viên, Học viện Công nghệ Bưu chính Viễn thông (PTIT) đánh giá, tỷ lệ LDR cuối quý 2 tăng so với đầu năm, dù từ 15/05 đã được tính thêm 20% tiền gửi có kỳ hạn của KBNN, cho thấy tốc độ sử dụng nguồn vốn cho tín dụng đang tăng nhanh hơn phần nguồn vốn được phản ánh trong mẫu số LDR.
Tuy nhiên, cần thận trọng khi đồng nhất LDR cao với thiếu thanh khoản. Về bản chất, LDR là một chỉ tiêu phản ánh mối quan hệ giữa dư nợ cho vay và nguồn vốn huy động đủ điều kiện tính toán, chứ không phải toàn bộ trạng thái thanh khoản của ngân hàng.
Một ngân hàng có LDR cao vẫn có thể có thanh khoản tốt nếu còn dự trữ tại NHNN, tiền mặt, khả năng repo giấy tờ có giá, tài sản đủ điều kiện cầm cố hoặc hạn mức vay trên thị trường liên ngân hàng. Ngược lại, LDR thấp cũng không đồng nghĩa ngân hàng chắc chắn dư thừa thanh khoản.
Do đó, điều đáng chú ý ở con số LDR không phải là “thanh khoản đang thiếu”, mà là áp lực cân đối nguồn vốn đang lớn hơn. Tín dụng tăng nhanh khiến ngân hàng phải liên tục tìm kiếm và duy trì các nguồn vốn phù hợp để tài trợ cho tài sản.
Tăng tỷ lệ tiền gửi KBNN lên 50% khi tính LDR tác động thế nào?
Từ ngày 01/08/2026 đến hết ngày 31/07/2028, NHNN giảm tỷ lệ khấu trừ tiền gửi có kỳ hạn của KBNN xuống 50%, đồng nghĩa 50% số dư này được tính vào mẫu số LDR, thay cho mức 20% trước đó. Đáng chú ý, số liệu mới nhất từ Bộ Tài chính cho thấy số dư tiền gửi có kỳ hạn của KBNN tại các ngân hàng thương mại hiện đã lên khoảng 740,000 tỷ đồng, tăng hơn 250,000 tỷ đồng so với đầu năm. Với quy mô này, phần tiền gửi KBNN được tính vào nguồn vốn khi xác định LDR tăng từ khoảng 148,000 tỷ đồng theo mức 20% lên khoảng 370,000 tỷ đồng theo mức 50%, tức ngân hàng có thêm khoảng 222,000 tỷ đồng ở mẫu số LDR. Theo ông Bùi Văn Huy, đây là mức hỗ trợ đủ lớn để giảm đáng kể áp lực LDR ở những ngân hàng đang nắm giữ nguồn tiền Kho bạc.
Tuy nhiên, tác động sẽ không đồng đều giữa các ngân hàng. Tính đến cuối tháng 6, riêng Vietcombank, BIDV và VietinBank đã nắm gần 554,000 tỷ đồng tiền gửi KBNN có kỳ hạn, trong khi Agribank có hơn 159,000 tỷ đồng tiền KBNN nhưng chủ yếu là không kỳ hạn. Vì vậy, nhóm ngân hàng quốc doanh là đối tượng hưởng lợi trực tiếp nhất từ thay đổi cách tính này. Với các ngân hàng ít hoặc không có tiền gửi KBNN, bài toán vẫn quay về khả năng tăng CASA, huy động tiền gửi hoặc bổ sung nguồn vốn dài hạn.
Điểm quan trọng hơn là giảm LDR không đồng nghĩa áp lực thanh khoản đã biến mất. Quyết định 1743 không tạo thêm tiền mới, mà giúp ngân hàng sử dụng hiệu quả hơn nguồn vốn KBNN đã có. Do đó, ông Bùi Văn Huy cho rằng mức 50% sẽ giúp LDR hạ nhiệt và giảm bớt áp lực chạy đua huy động, đặc biệt ở nhóm ngân hàng quốc doanh, nhưng chưa đủ để đảo chiều hoàn toàn bài toán nguồn vốn. Nếu tín dụng tiếp tục tăng nhanh hơn huy động trong nửa cuối năm, áp lực về thanh khoản và chi phí vốn vẫn sẽ còn, chỉ là mức độ căng thẳng được giảm bớt nhờ có thêm bộ đệm từ nguồn tiền KBNN.
Theo ông Nguyễn Quang Huy, việc áp dụng quy định mới cho phép tính 50% tiền gửi KBNN vào nguồn vốn sẽ tạo ra những tác động tích cực trực tiếp lên chỉ tiêu LDR, mang lại lợi thế rõ rệt cho các ngân hàng đang nắm giữ lượng tiền gửi lớn từ cơ quan này. Theo nguyên lý cơ bản, khi phần tiền gửi KBNN được phép tính vào nguồn vốn tăng lên, mẫu số của tỷ lệ LDR sẽ mở rộng, kéo theo sự sụt giảm của tỷ lệ này và mở ra thêm dư địa cân đối tài sản cho các ngân hàng. Trong bối cảnh tín dụng đang tăng nhanh, đây là một sự điều chỉnh có ý nghĩa thiết thực.
Mặc dù vậy, cần nhìn nhận chính sách này như một giải pháp giảm áp lực về mặt chỉ tiêu LDR, thay vì hiểu nhầm rằng hệ thống vừa được tạo thêm một lượng thanh khoản mới tương ứng. Việc thay đổi tỷ lệ tính toán cung cấp thêm không gian cho cơ cấu nguồn vốn, nhưng nền tảng thanh khoản dài hạn vững chắc vẫn bắt buộc phải được bồi đắp từ lượng tiền gửi ổn định, năng lực huy động vốn thực tế và chất lượng tài sản nội tại của từng ngân hàng. Ở khía cạnh tích cực khác, chính sách này góp phần hạ nhiệt cuộc đua cạnh tranh huy động vốn bằng lãi suất tại các ngân hàng được hưởng lợi. Khi áp lực chi phí vốn được kiểm soát tốt hơn, các tổ chức tín dụng sẽ có điều kiện duy trì biên lợi nhuận hợp lý mà không nhất thiết phải đẩy lãi suất cho vay lên cao, từ đó tạo ra lợi ích kép cho cả hệ thống ngân hàng và cộng đồng doanh nghiệp.
Ông Nguyễn Thái Bình làm rõ thêm, quy định mới thay đổi trong phương pháp tính chỉ tiêu, không đồng nghĩa thanh khoản thực tế của ngân hàng tăng tương ứng.
Vì vậy, nếu sau ngày 01/08 tỷ lệ LDR giảm, chưa thể ngay lập tức kết luận áp lực thanh khoản đã được giải quyết. Muốn đánh giá thực chất phải nhìn đồng thời vào tăng trưởng tín dụng, tiền gửi khách hàng, nguồn vốn liên ngân hàng, khả năng tiếp cận nguồn vốn NHNN, tài sản có tính thanh khoản và chi phí huy động vốn.
Bản chất vấn đề không nằm ở việc LDR là 94% hay giảm xuống bao nhiêu sau khi thay đổi cách tính. Điều quan trọng là ngân hàng có đủ nguồn vốn ổn định và đủ tài sản thanh khoản để đáp ứng nghĩa vụ khi đến hạn hay không. Đây mới là cách nhìn đúng về thanh khoản ngân hàng, thay vì chỉ nhìn con số LDR để kết luận hệ thống đang “thiếu hay thừa tiền”.
Cát Lam
