Việt Nam có 7 doanh nghiệp blockchain lọt top 200 thế giới, pháp lý tài sản mã hóa mở đến đâu?
Tại sự kiện Conviction 2026, các chuyên gia cho biết quy định pháp lý thị trường tài sản mã hóa Việt Nam đang được xây dựng đồng bộ nhằm quản lý an toàn khối tài sản giao dịch trị giá 220 tỷ USD và khơi thông nguồn lực công nghệ trong nước.
Định hình hành lang pháp lý và lộ trình vận hành thị trường tài sản mã hóa tại Việt Nam
Về tiến độ triển khai thị trường tài sản mã hóa, ông Tô Trần Hòa, Phó Trưởng ban Thường trực, Ban Quản lý thị trường giao dịch Tài sản mã hóa, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, Bộ Tài chính, đã phác họa lộ trình pháp lý và các tiêu chuẩn vận hành nền tảng giao dịch tại Việt Nam.
Các chuyên gia thảo luận tại sự kiện - Ảnh: Thanh Trúc
|
Khung pháp lý cho tài sản mã hóa đang được xây dựng đồng bộ từ cấp Quốc hội đến các bộ ngành. Quốc hội đã thông qua việc sửa đổi Luật Doanh nghiệp và Luật Đầu tư nhằm bổ sung ngành nghề kinh doanh tài sản mã hóa. Nền tảng pháp lý quan trọng nhất hiện nay là Luật Công nghiệp công nghệ số, trong đó định nghĩa tài sản số và công nhận đây là một loại tài sản theo quy định của Bộ luật Dân sự.
Về phía Chính phủ, Nghị quyết số 05 và Nghị định 284 liên quan đến xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực tài sản mã hóa đã được ban hành. Bộ Tài chính ban hành ba thông tư, bao gồm hai thông tư hướng dẫn về thuế và một thông tư hướng dẫn công tác kế toán, kiểm toán phục vụ việc kê khai tài sản mã hóa trên báo cáo tài chính.
Tiêu chuẩn đối với doanh nghiệp thí điểm và cơ chế phòng ngừa rủi ro
Hiện tại, cơ quan quản lý đã cấp giấy phép cho 5 doanh nghiệp để triển khai chuẩn bị vận hành thị trường tài sản mã hóa. Để tiến tới nhận giấy phép chính thức, các doanh nghiệp này phải đáp ứng những điều kiện kỹ thuật và tài chính nghiêm ngặt. Hệ thống công nghệ thông tin của các đơn vị phải đạt tiêu chuẩn an ninh an toàn cấp độ 4, đòi hỏi cam kết nguồn lực đầu tư rất lớn.
Đồng thời, các doanh nghiệp phải hoàn thiện mười quy trình nghiệp vụ lõi bao gồm giao dịch, thanh toán, biểu phí, báo cáo và công bố thông tin. Đặc biệt, yêu cầu bắt buộc là phải góp đủ 10,000 tỷ đồng tiền mặt. Bộ Tài chính sẽ áp dụng các chỉ tiêu an toàn tài chính đối với nguồn vốn này nhằm đảm bảo tính an toàn cho toàn hệ thống khi đi vào vận hành.
Tương tự mô hình đang áp dụng tại Hàn Quốc và Thái Lan, tài sản mã hóa tại Việt Nam bắt buộc phải giao dịch bằng Đồng Việt Nam.
Doanh nghiệp Việt Nam được phép phát hành tài sản mã hóa dựa trên cơ sở tài sản thực (RWA), nhưng đối tượng mua bán chỉ giới hạn dành riêng cho nhà đầu tư nước ngoài nhằm mục tiêu thu hút dòng ngoại tệ.
Danh mục tài sản thực được phép mã hóa khá đa dạng, bao gồm các sản phẩm NFT như voucher hay vé sự kiện, hàng hóa thực tế như nông sản hạt điều, hạt tiêu. Doanh nghiệp cũng có thể mã hóa dòng tiền phát sinh từ việc cho thuê hoặc vận hành bất động sản, cũng như các sản phẩm xanh như dòng tiền từ dự án năng lượng mặt trời. Đối với việc mã hóa trực tiếp bất động sản, quy định kiểm soát chặt chẽ hơn khi yêu cầu phải có sự phê duyệt của chủ sở hữu trước khi phát hành nếu hoạt động này làm phát sinh việc chuyển quyền sở hữu.
Trong giai đoạn đầu theo Nghị quyết 05, thị trường chỉ cho phép giao dịch giao ngay. Cơ quan quản lý sẽ tiếp tục nghiên cứu để từng bước đưa vào vận hành các sản phẩm tài chính phức tạp hơn như phái sinh, cho vay và chứng chỉ quỹ.
Quy mô và triển vọng thị trường tài sản mã hóa Việt Nam
Dẫn số liệu không chính thức từ tổ chức Triple A và đã qua đối chiếu với Hiệp hội Blockchain Việt Nam, TS. Nguyễn Hải Nam, Đại biểu Quốc hội, Ủy viên Thường trực Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội, cho biết quy mô dòng tài sản giao dịch mã hóa tại Việt Nam ước đạt 220 tỷ USD, với 17-21 triệu tài khoản.
Bổ sung cho ông Nam, Luật sư Phan Vũ Tuấn, Trưởng Luật sư Văn phòng Phan Law Vietnam, Phó chủ tịch Hội truyền thông - Điện tử TP.HCM (EIC), cho biết trong giai đoạn từ năm 2021 đến nay, thị trường đã có thêm 4 triệu người dùng mới. Sự tăng trưởng liên tục này giúp Việt Nam duy trì vị trí top 5 toàn cầu về chỉ số chấp nhận tài sản mã hóa trong 5 năm liên tiếp.
Lý giải cho tốc độ chấp nhận tài sản số, ông Tuấn nhận định thị trường đang được hậu thuẫn bởi lực lượng 560,000 kỹ sư công nghệ thông tin, quy mô dẫn đầu khu vực Đông Nam Á.
Nguồn nhân lực này là cơ sở trực tiếp tạo ra các doanh nghiệp có năng lực cạnh tranh toàn cầu. Theo ông Tuấn, Việt Nam hiện có 7 doanh nghiệp blockchain lọt top 200 thế giới và 10 doanh nghiệp gốc Việt đã đạt vốn hóa trên 100 triệu USD.
Thanh Trúc
