9 nhóm vấn đề phải đưa ra Chính phủ thảo luận
Dự án luật, ngân sách nhà nước, kế hoạch đầu tư công, tổ chức bộ máy hay các vấn đề kinh tế - xã hội quan trọng đều thuộc nhóm nội dung phải được Chính phủ thảo luận và quyết nghị theo Quy chế làm việc mới vừa được ban hành.
Chính phủ vừa ban hành Quy chế làm việc mới theo Nghị định 191/2026/NĐ-CP do Thủ tướng Lê Minh Hưng ký ngày 29/05. Một trong những nội dung đáng chú ý là quy định rõ 9 nhóm vấn đề bắt buộc phải được đưa ra tập thể Chính phủ thảo luận và quyết nghị trước khi triển khai.
Theo Quy chế, nhóm nội dung đầu tiên là các đề xuất, dự án và dự thảo văn bản trình Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội. Nhóm này bao gồm định hướng lập pháp của cả nhiệm kỳ, chương trình xây dựng luật hằng năm, đề xuất chính sách, dự án luật, pháp lệnh, nghị quyết và các văn bản khác theo quy định.
Nhóm thứ hai là các chính sách và văn bản quy phạm pháp luật thuộc thẩm quyền ban hành của Chính phủ.
Tiếp đó là các chiến lược, quy hoạch và kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội dài hạn, trung hạn và hằng năm; kế hoạch đầu tư công; kế hoạch vay và trả nợ công; kế hoạch tài chính quốc gia 5 năm; dự toán, quyết toán ngân sách nhà nước cùng nhiều nội dung tài chính quan trọng khác.
Các vấn đề liên quan đến tổ chức bộ máy cũng thuộc diện phải được Chính phủ xem xét tập thể. Trong đó có việc thành lập, giải thể hoặc sắp xếp các bộ, cơ quan ngang bộ; thành lập, sáp nhập, chia tách đơn vị hành chính; điều chỉnh địa giới và đổi tên đơn vị hành chính theo quy định.
Ngoài ra, Chính phủ sẽ thảo luận định kỳ tình hình kinh tế - xã hội hằng tháng, hằng quý, 6 tháng và cả năm, cũng như các vấn đề đột xuất cần có giải pháp điều hành.
Các chính sách phát triển ngành, lĩnh vực, vùng và địa phương; việc tạm ngưng hiệu lực, đình chỉ hoặc bãi bỏ văn bản quy phạm pháp luật thuộc thẩm quyền của Chính phủ; công tác kiểm điểm hoạt động chỉ đạo điều hành của Chính phủ và việc thực hiện Quy chế làm việc cũng nằm trong danh mục này.
Nhóm cuối cùng là những vấn đề khác mà pháp luật quy định Chính phủ phải thảo luận hoặc do Thủ tướng quyết định đưa ra xem xét.
Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng chủ trì phiên họp Chính phủ thường kỳ tháng 4/2026 - phiên họp Chính phủ thường kỳ đầu tiên của Chính phủ khóa XVI - Ảnh: Báo Chính phủ
|
Theo Quy chế mới, Chính phủ có thể quyết nghị các nội dung thuộc thẩm quyền bằng hai hình thức là thảo luận tại phiên họp hoặc lấy ý kiến thành viên Chính phủ bằng phiếu hoặc văn bản.
Một quyết định chỉ được thông qua khi có quá nửa tổng số thành viên Chính phủ biểu quyết tán thành. Nếu số phiếu ngang nhau, quyết định sẽ theo phía có lá phiếu của Thủ tướng.
Trong trường hợp phát sinh vấn đề cấp bách cần xử lý ngay, Chính phủ có thể phân công Thủ tướng hoặc Phó Thủ tướng phụ trách lĩnh vực thay mặt Chính phủ xem xét, quyết định. Nội dung đã xử lý sau đó phải được báo cáo tại phiên họp Chính phủ gần nhất.
8 nguyên tắc làm việc
Bên cạnh việc quy định các nội dung phải đưa ra thảo luận, Quy chế mới cũng xác lập 8 nguyên tắc làm việc của Chính phủ. Trong đó, mọi hoạt động phải tuân thủ Hiến pháp và pháp luật, bảo đảm sự lãnh đạo của Đảng và nguyên tắc tập trung dân chủ. Chính phủ làm việc theo cơ chế kết hợp giữa trách nhiệm của tập thể với trách nhiệm của Thủ tướng và từng thành viên Chính phủ.
Quy chế nhấn mạnh việc đề cao trách nhiệm cá nhân và vai trò nêu gương của người đứng đầu. Mỗi nhiệm vụ chỉ giao cho một cơ quan chủ trì, chịu trách nhiệm chính, các cơ quan liên quan phối hợp thực hiện.
Một nguyên tắc đáng chú ý khác là tiếp tục đẩy mạnh phân công, phân cấp và ủy quyền nhưng phải gắn với trách nhiệm giải trình, kiểm tra, giám sát và kiểm soát quyền lực.
Quy chế cũng yêu cầu thực hiện nghiêm kỷ luật, kỷ cương hành chính; bảo đảm công khai, minh bạch trong hoạt động của các cơ quan nhà nước; tạo điều kiện để người dân, doanh nghiệp và các tổ chức xã hội tham gia góp ý, giám sát việc xây dựng và thực thi chính sách.
Đồng thời, Chính phủ khuyến khích và bảo vệ cán bộ dám nghĩ, dám làm, dám tham mưu, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung.
Một điểm mới khác là yêu cầu đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số và quản trị dựa trên dữ liệu, trong đó có dữ liệu thời gian thực, nhằm xây dựng nền hành chính hiện đại, hoạt động thông suốt và hiệu quả hơn.
Địa phương được đề xuất thêm thẩm quyền
Quy chế mới cũng quy định rõ hơn quan hệ công tác giữa Chính phủ với các cơ quan trong hệ thống chính trị và chính quyền địa phương. Theo đó, Chính phủ và các bộ, ngành phải phối hợp chặt chẽ với Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức chính trị - xã hội trong xây dựng chính sách, tiếp nhận phản biện và giải quyết kiến nghị.
Đáng chú ý, UBND cấp tỉnh được quyền đề xuất với Chính phủ, Thủ tướng hoặc các bộ, ngành việc phân cấp thêm nhiệm vụ, quyền hạn cho địa phương nếu phù hợp với điều kiện thực tế. Trường hợp không đồng ý, cơ quan có thẩm quyền phải trả lời bằng văn bản và nêu rõ lý do.
Quy chế cũng yêu cầu Chính phủ, Thủ tướng và các thành viên Chính phủ tăng cường công khai, minh bạch và trách nhiệm giải trình. Thông tin về chủ trương, chính sách và kết quả điều hành phải được cung cấp kịp thời thông qua báo chí, cổng thông tin điện tử và các nền tảng số để người dân, doanh nghiệp dễ dàng tiếp cận.
Các cơ quan nhà nước đồng thời phải chủ động tiếp nhận, xử lý và phản hồi kiến nghị của người dân, doanh nghiệp nhằm kịp thời nhận diện vấn đề mới và có phản ứng chính sách phù hợp.
Không chấp hành chỉ đạo phải giải trình
Theo Quy chế, Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang bộ và Chủ tịch UBND cấp tỉnh phải thực hiện nghiêm các quyết nghị, quyết định và chỉ đạo của Chính phủ, Thủ tướng và Phó Thủ tướng.
Những người đứng đầu không được phát ngôn hoặc làm trái các quyết định đã được ban hành. Trường hợp có ý kiến khác vẫn phải chấp hành, đồng thời được quyền bảo lưu quan điểm và báo cáo cấp có thẩm quyền.
Nếu không thực hiện đúng Quy chế hoặc không chấp hành chỉ đạo, người đứng đầu phải kiểm điểm, giải trình với Thủ tướng. Tùy theo tính chất và mức độ vi phạm, kết quả xử lý có thể được công khai.
Văn phòng Chính phủ có trách nhiệm tổng hợp các trường hợp vi phạm, báo cáo Thủ tướng xem xét quyết định biện pháp xử lý và công khai theo quy định.
Tử Kính (Theo Báo Chính phủ)
