Biên an toàn của chứng khoán Việt Nam còn bao nhiêu?
Lợi nhuận niêm yết tăng 51% trong quý 2/2026, P/E 12,7 lần thấp hơn bình quân 5 năm, nhưng biên an toàn của thị trường còn tùy chất lượng tăng trưởng, thanh khoản và dòng vốn ngoại những tháng cuối năm.
Định giá thấp hơn trung bình lịch sử
Theo báo cáo thị trường của Hiệp hội Kinh doanh Chứng khoán Việt Nam (VASB) do Chứng khoán BIDV (BSC) biên soạn và trình bày tại Diễn đàn Chứng khoán châu Á (ASF AGM) 2026, thị trường chứng khoán Việt Nam giao dịch ở mức P/E 12.7 lần tại ngày 28/08/2026, thấp hơn 6% so với bình quân 5 năm. BSC đánh giá định giá đang thấp hơn cả khi so với lịch sử của chính thị trường lẫn các thị trường cùng khu vực.
VN-Index đóng cửa tháng 8 ở 1,832.12 điểm, thấp hơn 5% so với đỉnh 1,927 điểm thiết lập ngày 18/05. Vốn hóa toàn thị trường đạt 409.5 tỷ USD, tương đương 84% GDP năm 2025, vẫn cách khá xa mục tiêu 120% GDP vào năm 2030 theo Chiến lược phát triển thị trường chứng khoán đến năm 2030 (Quyết định 1726/QĐ-TTg).
Lợi nhuận tăng tốc từng quý nhưng phân hóa
Lợi nhuận sau thuế toàn thị trường tăng 35% trong năm 2025, rồi tăng tốc lên 40% trong quý 1/2026 và 51% trong quý 2/2026.
Riêng nhóm doanh nghiệp thuộc rổ VN-Index tăng lợi nhuận 47.4% trong quý 2. Lợi nhuận tăng nhanh hơn giá cổ phiếu khiến P/E thu hẹp dù chỉ số đã đi lên. Dự báo của Bloomberg được BSC trích dẫn cũng cho kết quả tương tự, trong năm 2026, Việt Nam thuộc nhóm thị trường có P/E dự phóng thấp nhưng tăng trưởng lợi nhuận dự báo cao trong khu vực, theo cả bộ chỉ số MSCI và FTSE.
Mức tăng bình quân che đi sự phân hóa lớn giữa các ngành. Theo số liệu quý 2/2026 trong báo cáo VASB, nhiều ngành tăng trưởng lợi nhuận từ 2-3 chữ số, dẫn đầu là dầu khí (+255%), bất động sản (+214%) và bán lẻ (+105%), tiếp theo là tài nguyên cơ bản (+91%). Nhóm tài chính tăng ở mức vừa phải hơn, với dịch vụ tài chính +40% và ngân hàng +25%. Ở chiều ngược lại, lợi nhuận ngành công nghệ giảm 2%, hàng cá nhân và gia dụng giảm 9%, trong khi du lịch và giải trí giảm 79%, ô tô và phụ tùng giảm 82%.
Các ngành tăng trưởng ba chữ số phần lớn xuất phát từ nền so sánh thấp hoặc yếu tố chu kỳ, như giá năng lượng hay thị trường bất động sản phục hồi. Ngân hàng, nhóm có vốn hóa lớn nhất, tăng trưởng lợi nhuận 25%, một mức ổn định đóng vai trò nền cho định giá chung. Nhà đầu tư vì vậy cần phân biệt tăng trưởng bền vững với tăng trưởng nhờ nền thấp khi đánh giá mức P/E hiện tại.
Đặt cạnh các thị trường trong khu vực
Năm 2026 là năm tăng điểm mạnh của nhiều thị trường châu Á, phần lớn nhờ làn sóng đầu tư vào chuỗi giá trị trí tuệ nhân tạo (AI).
Theo Hiệp hội Đầu tư Tài chính Hàn Quốc (KOFIA), KOSPI tăng 76% năm 2025 và thêm 62% từ đầu năm 2026 đến tháng 8, dù đã điều chỉnh 19.5% từ tháng 6 đến tháng 8.
Tại Nhật Bản, Nikkei 225 lần đầu vượt 70,000 điểm ngày 16/06/2026, theo Hiệp hội Giao dịch Chứng khoán Nhật Bản (JSDA).
Ở Đông Nam Á, chỉ số SET của Thái Lan tăng 26.6% từ đầu năm đến tháng 8, với giá trị giao dịch 8 tháng tăng 62.6%, theo Hiệp hội Công ty Chứng khoán Thái Lan (ASCO), còn chỉ số CSX của Campuchia tăng 54% từ cuối năm 2025 đến tháng 9/2026.
Ở chiều định giá, báo cáo của Hiệp hội Môi giới và Đại lý Chứng khoán Philippines (PASBDI) cho biết cổ phiếu Philippines giao dịch quanh 8-9 lần lợi nhuận, trong khi các thị trường ASEAN khác ở mức 14-17 lần và chỉ số toàn cầu 21.4 lần.
Với P/E 12.7 lần, Việt Nam nằm giữa hai nhóm này, thấp hơn mặt bằng ASEAN nhưng cao hơn Philippines, trong khi tốc độ tăng lợi nhuận thuộc nhóm cao nhất.
Những yếu tố bào mòn biên an toàn
Định giá thấp vẫn đi kèm rủi ro. Báo cáo VASB nêu một số áp lực đáng chú ý trong năm 2026.
Thanh khoản hệ thống đang căng khi tín dụng tăng nhanh hơn huy động, chênh lệch tín dụng - huy động gần 2.6 triệu tỷ đồng và tỷ lệ cho vay trên huy động khoảng 115%, kéo mặt bằng lãi suất đi lên.
Lạm phát cũng nhích lên do tác động thuế quan, đầu tư công chuyển tiếp và cú sốc năng lượng từ Trung Đông. Trên thị trường, khối ngoại bán ròng hơn 3.7 tỷ USD trong 8 tháng, và lực đỡ chính đến từ nhà đầu tư cá nhân trong nước. Nhóm này chiếm 70% giá trị giao dịch, khiến thị trường dễ biến động mạnh theo tâm lý ngắn hạn.
BSC kỳ vọng nửa cuối năm có diễn biến tích cực hơn. Thanh khoản được dự báo cải thiện khi đầu tư công tăng tốc và tín dụng giữ quanh 15%, trong khi áp lực tỷ giá giảm và lãi suất ổn định dần về cuối năm. Dòng vốn ngoại cũng được kỳ vọng hồi phục nhờ chính sách của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) bớt thắt chặt và lộ trình nâng hạng của FTSE Russell.
Thu Minh
