Triển khai kinh tế UAV không nên chờ pháp luật hoàn thiện
Ông Nguyễn Văn Thuật, Phó Vụ trưởng Vụ Kinh tế và Xã hội số, Bộ KH&CN, cho rằng Việt Nam đang ở giai đoạn đầu phát triển kinh tế tầm thấp nhưng không nên chờ toàn bộ pháp luật hoàn thiện mới triển khai. Thay vào đó, cần có cơ chế thử nghiệm có kiểm soát để doanh nghiệp đưa UAV vào thực tế và tạo dữ liệu cho chính sách.
Quan điểm được ông Nguyễn Văn Thuật nêu tại Diễn đàn "Phát triển kinh tế tầm thấp và thúc đẩy ứng dụng công nghệ vũ trụ tại Việt Nam" ngày 02/10, trong bối cảnh UAV bắt đầu được thử nghiệm cho vận chuyển nông sản, logistics, nông nghiệp và nhiều dịch vụ khác tại Việt Nam.
Theo ông Thuật, kinh tế không gian tầng thấp dựa trên hệ sinh thái các thiết bị bay hoạt động từ mặt đất đến khoảng 1,000-3,000m. Việt Nam hiện mới ở giai đoạn đầu, còn nhiều vấn đề cần hoàn thiện từ thể chế, tiêu chuẩn, tần số đến chính sách phát triển nhân lực.
Tuy vậy, đại diện Bộ KH&CN cho rằng không nên đợi toàn bộ những điều kiện trên hoàn chỉnh mới bắt đầu. Một cơ chế thử nghiệm có kiểm soát có thể giúp doanh nghiệp từng bước đưa mô hình vào thực tế, trong khi cơ quan quản lý có thêm dữ liệu để đánh giá, điều chỉnh chính sách và quản lý rủi ro.
Cách tiếp cận này cũng xuất phát từ đặc điểm của thị trường UAV: giá trị không nằm riêng ở chiếc máy bay.
"Bản thân UAV không trực tiếp tạo ra giá trị. Giá trị nằm ở chuyến bay, dữ liệu được thu thập và khả năng khai thác những dữ liệu đó để giải quyết các bài toán thực tế", ông Thuật nói.
Theo số liệu được ông dẫn tại diễn đàn, thị trường UAV/drone toàn cầu có thể đạt khoảng 40 tỷ USD vào năm 2030. Nếu tính cả hệ sinh thái dịch vụ trong nông nghiệp, logistics và các ngành kinh tế truyền thống, quy mô thị trường kinh tế không gian tầng thấp có thể lên khoảng 488 tỷ USD vào năm 2035.
Diễn đàn "Phát triển kinh tế tầm thấp và thúc đẩy ứng dụng công nghệ vũ trụ tại Việt Nam" - Ảnh: chinhphu.vn/TG
|
Một thử nghiệm đã đi vào thực tế tại Điện Biên. Từ ngày 15/09 đến thời điểm diễn ra diễn đàn, địa phương thực hiện 118 chuyến UAV vận chuyển cà phê tại xã Mường Ảng, với tải trọng 50 kg mỗi chuyến.
Hoạt động này nằm trong đề án thử nghiệm có kiểm soát phát triển kinh tế tầm thấp ứng dụng UAV của tỉnh, kéo dài 24 tháng. Điện Biên dự kiến thực hiện 6,000 chuyến bay và đặt mục tiêu tỷ lệ an toàn trên 99%.
Địa hình chia cắt mạnh, dân cư phân bố không đồng đều khiến tỉnh chọn những bài toán gắn trực tiếp với nhu cầu địa phương. Ngoài chở nông sản và vật tư sản xuất, các nhóm ứng dụng được xác định còn có logistics y tế, hàng hóa thiết yếu, khảo sát và lập bản đồ số.
Ông Nguyễn Bá Anh, Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Điện Biên, cho rằng phần thu được từ thử nghiệm không dừng ở số chuyến bay. "Giá trị lớn hơn là hình thành dữ liệu thực tế, quy trình phối hợp, kinh nghiệm quản lý rủi ro, mô hình điều hành và cơ sở để đánh giá chính sách", ông Anh cho biết.
Các thử nghiệm cũng bắt đầu kéo theo đề xuất đầu tư. Doanh nghiệp đã đề xuất nghiên cứu 3 dự án tại Điện Biên với tổng vốn dự kiến gần 200 tỷ đồng, gồm trung tâm thử nghiệm và thực hành bay UAV, nhà máy sản xuất UAV cùng trung tâm giới thiệu, đào tạo công nghệ UAV, hàng không và vũ trụ.
Cần hệ thống quản lý UAV quốc gia
Việc mở rộng ứng dụng UAV đồng nghĩa số thiết bị hoạt động trên không phận có thể tăng, kéo theo yêu cầu quản lý an toàn và an ninh. Đại tá Trần Viết Minh, Phó Trưởng phòng Hậu cần Kỹ thuật Cục Tác chiến điện tử, Bộ Tổng tham mưu, Bộ Quốc phòng, đề xuất có một cơ quan chủ trì xây dựng và vận hành Hệ thống quản lý thiết bị bay không người lái quốc gia (UTM).
Hệ thống này phục vụ quản lý vùng trời và phát triển kinh tế tầm thấp. Ông Minh cũng cho rằng cần xây dựng quy chế phối hợp giữa lực lượng quân đội và công an trong xử lý UAV vi phạm, bên cạnh việc bảo đảm an toàn cho các phương tiện đã được cấp phép.
Ở phía doanh nghiệp, vấn đề tiếp theo là làm sao đưa UAV ra khỏi giai đoạn thử nghiệm. Ông Nguyễn Kim Thuần, Phó Giám đốc Trung tâm Công nghệ Viettel Post, cho biết các ứng dụng UAV tại Việt Nam hiện tập trung vào quốc phòng - an ninh, nông nghiệp, giám sát hạ tầng và logistics, nhưng nhiều lĩnh vực vẫn chưa bước sang vận hành thực tế ở quy mô lớn hơn.
"Cơ hội ở đây là chuyển từ các mô hình thử nghiệm sang mô hình vận hành có nền tảng, có quy trình và có hiệu quả kinh tế rõ ràng", ông Thuần nói.
Theo ông, Nhà nước cần tạo hành lang pháp lý, địa phương đưa ra bài toán và không gian thử nghiệm, doanh nghiệp triển khai ứng dụng, còn trường đại học và viện nghiên cứu tham gia nghiên cứu, đào tạo nhân lực.
Đại học Quốc gia Hà Nội hiện phát triển hoạt động thiết kế, chế tạo UAV và đào tạo điều khiển thiết bị phục vụ nông nghiệp, tìm kiếm cứu nạn, giao thông, logistics; đồng thời xây dựng hạ tầng thử nghiệm tại Hòa Lạc. PGS.TS Bùi Thế Duy, Giám đốc Đại học Quốc gia Hà Nội, cho rằng việc kết hợp UAV với logistics, nông nghiệp, giao thông thông minh và các công nghệ mới đang tạo thêm không gian phát triển kinh tế - xã hội.
Từ những chuyến chở cà phê ở Điện Biên đến đề xuất xây hệ thống quản lý UAV quốc gia, các thử nghiệm đang đặt ra cùng lúc hai yêu cầu: tạo đủ không gian để công nghệ đi vào thực tế và xây cơ chế quản lý phù hợp khi hoạt động bay ngày càng nhiều. Với cách tiếp cận được đại diện Bộ KH&CN nêu ra, dữ liệu sinh ra từ chính quá trình thử nghiệm sẽ là một trong những đầu vào để tiếp tục hoàn thiện chính sách.
Tử Kính (Theo Thông tin Chính phủ)
