BQL Khu Công nghệ cao TPHCM: Điểm nghẽn lớn nhất là thủ tục đất đai sau cấp phép
Ban Quản lý Khu Công nghệ cao TPHCM cho biết điểm nghẽn lớn nhất hiện nằm ở thủ tục đất đai sau cấp phép, khi nhà đầu tư vẫn phải qua nhiều cơ quan để thuê, nhận đất và hoàn tất nghĩa vụ tài chính trước khi triển khai dự án.
Thông tin được ông Lê Thành Nhân, Trưởng phòng Xúc tiến đầu tư thuộc Ban Quản lý Khu Công nghệ cao TPHCM nêu tại họp báo kinh tế - xã hội TPHCM chiều 27/08. Ông cho biết khâu cấp phép đầu tư hiện gần như không còn điểm nghẽn. Vấn đề lớn nhất là khi nhà đầu tư chuyển sang làm thủ tục đất đai.
Theo ông Nhân, các dự án hiện có thể thực hiện theo quy trình thông thường về chủ trương đầu tư, giấy chứng nhận đăng ký đầu tư hoặc lựa chọn thủ tục đầu tư đặc biệt được bổ sung những năm gần đây. Hình thức sau đang được nhiều nhà đầu tư quan tâm vì rút bớt một số khâu, qua đó xử lý khá nhiều vướng mắc ở bước đầu vào.
Trong khi đó, Ban Quản lý chưa có thẩm quyền quyết định giao hoặc cho thuê đất theo quy định hiện hành. Sau khi nhận giấy chứng nhận đăng ký đầu tư, doanh nghiệp có nhu cầu thuê đất vẫn phải lập hồ sơ để cơ quan chuyên môn thẩm định, trình cấp có thẩm quyền quyết định; sau đó tiếp tục xác định tiền thuê đất, nghĩa vụ tài chính và trường hợp được miễn, giảm nếu đủ điều kiện.
Ông Nhân cho biết trước đây Ban Quản lý có thể xử lý cả thủ tục này tại chỗ. Sau khi thẩm quyền về giao, cho thuê đất thay đổi theo Luật Đất đai 2024, hồ sơ phải có sự tham gia của nhiều cơ quan, trong đó Sở Nông nghiệp và Môi trường là đầu mối chuyên môn về đất đai.
"Đất là điều kiện đầu vào của toàn bộ phần việc phía sau. Khi chưa hoàn tất thủ tục thuê đất và bàn giao đất, các bước tiếp theo về xây dựng, đấu nối hạ tầng, lắp đặt thiết bị và tổ chức sản xuất đều bị ảnh hưởng. Đây cũng là khâu nhà đầu tư khó dự báo nhất về thời gian và chi phí”, đại diện Khu Công nghệ cao nêu.
Ông Lê Thành Nhân tại họp báo chiều 27/08 - Ảnh: Tử Kính
|
Trước mắt, Ban Quản lý muốn xử lý phần đất đai sớm hơn ngay từ giai đoạn chuẩn bị đầu tư, thay vì chờ cấp phép xong mới bắt đầu. Hồ sơ cần được rà từ đầu để xác định đủ thành phần, điều kiện, cơ quan xử lý và các bước phải thực hiện, kể cả nghĩa vụ tài chính có thể phát sinh.
Cơ quan này tiếp tục vận hành mô hình một cửa, một cửa liên thông tại chỗ, đứng ra rà soát hồ sơ, theo dõi xuyên suốt và phối hợp với cơ quan đất đai, thuế cùng các đơn vị liên quan. Với từng dự án, Ban Quản lý muốn xác định rõ hồ sơ đang do đâu xử lý, thời gian theo quy định, kết quả cần có ở từng bước và những thủ tục nào phụ thuộc lẫn nhau, hạn chế để nhà đầu tư phải tự liên hệ với nhiều đầu mối.
Một mục tiêu khác là để nhà đầu tư cần biết mình phải làm thủ tục gì, cơ quan nào giải quyết, thời gian bao lâu theo quy định, bước nào phải chờ bước nào và khoản chi nào có thể phát sinh. Ban Quản lý sẽ cập nhật tiến độ, cảnh báo sớm vướng mắc để doanh nghiệp chủ động kế hoạch triển khai.
Ông Nhân cho biết các vướng mắc này được nhà đầu tư phản ánh tại một hội nghị do UBND TPHCM chủ trì một ngày trước họp báo. Chủ tịch UBND TPHCM sau đó giao Văn phòng UBND Thành phố tổ chức buổi làm việc riêng với Ban Quản lý và các sở, ngành liên quan để xử lý.
Theo ông Nhân, lãnh đạo Thành phố yêu cầu Ban Quản lý thực hiện đúng vai trò cơ quan một cửa tại chỗ và giải quyết thủ tục nhanh nhất có thể, với thời gian giới hạn trong vòng 5 ngày. Ban Quản lý kỳ vọng cuộc làm việc sắp tới sẽ xác định rõ cách phối hợp giữa các đơn vị để xử lý điểm nghẽn đang được nhà đầu tư phản ánh.
Về lâu dài, cơ quan này cho rằng cần xử lý từ thẩm quyền. Ban Quản lý đang nghiên cứu, xây dựng dự thảo để tham mưu cơ quan có thẩm quyền xem xét cơ chế phân cấp phù hợp đối với giao và cho thuê đất trong Khu Công nghệ cao.
Nếu được thông qua, cơ chế này sẽ giảm khâu chuyển tiếp giữa thủ tục đầu tư và đất đai, giúp mô hình một cửa tại chỗ đi vào thực chất hơn và rút ngắn quãng thời gian từ lúc dự án được cấp phép đến khi nhà đầu tư nhận đất. Trong thời gian chưa có quyết định chính thức, Ban Quản lý vẫn chỉ đóng vai trò đầu mối phối hợp, theo dõi tiến độ chứ không thay thẩm quyền của cơ quan khác.
Khu Công nghệ cao TPHCM hiện có 165 dự án còn hiệu lực với tổng vốn đầu tư tương đương gần 13.9 tỷ USD. Trong đó, 57 dự án có vốn nước ngoài đăng ký hơn 11 tỷ USD; 108 dự án trong nước có tổng vốn hơn 74.2 ngàn tỷ đồng, tương đương gần 2.9 tỷ USD. Giá trị sản xuất sản phẩm công nghệ cao năm 2025 đạt 23 tỷ USD. Năm nay, Khu Công nghệ cao đặt mục tiêu thu hút 1.6 tỷ USD vốn đầu tư, tập trung vào vi mạch bán dẫn, trí tuệ nhân tạo và hạ tầng số.
“Thủ tục đầu tư chỉ thực sự hiệu quả khi được nối liền với đất đai và các điều kiện triển khai”, Ban Quản lý nêu. Cơ quan này cho biết sẽ tiếp tục phối hợp, công khai tiến độ xử lý và hỗ trợ nhà đầu tư để vốn đăng ký sớm chuyển thành dự án hoạt động thực tế.
TPHCM đã thu hút hơn 10 tỷ USD FDI
Vướng mắc tại Khu Công nghệ cao là một phần trong bài toán đưa lượng vốn FDI đăng ký của TPHCM vào hoạt động. Sở Tài chính cho biết 7 tháng đầu năm, Thành phố thu hút gần 9.8 tỷ USD. Đến 25/08, tổng vốn đăng ký đã vượt 10 tỷ USD, tương đương 91.5% kế hoạch năm.
Theo số liệu Sở Tài chính tổng hợp, tỷ lệ vốn thực hiện của khu vực FDI đạt 66.4% so với vốn đăng ký. Độ trễ thường xuất hiện ở những dự án quy mô lớn, sử dụng nhiều đất, cần đầu tư đồng bộ về xây dựng, giao thông, năng lượng hoặc phải trải qua nhiều thủ tục về quy hoạch, đất đai, xây dựng, môi trường và phòng cháy chữa cháy.
Các dự án công nghệ cao, sản xuất, logistics và trung tâm dữ liệu còn cần thời gian chuẩn bị hạ tầng kỹ thuật, nhập máy móc thiết bị và tuyển nhân lực chuyên môn. Sở Tài chính đang phối hợp các đơn vị theo dõi tiến độ sau cấp phép, phân nhóm dự án trọng điểm và dự án vốn lớn để tập trung xử lý. Vướng mắc vượt thẩm quyền được tổng hợp, báo cáo UBND TPHCM xem xét.
Sau khi không gian Thành phố mở rộng, Sở Tài chính cho rằng 3 khu vực có thể bổ sung cho nhau trong thu hút đầu tư. Khu vực trung tâm có thế mạnh tài chính, thương mại, dịch vụ, công nghệ và nghiên cứu phát triển; Bình Dương trước đây có nền công nghiệp, hệ thống khu công nghiệp và chuỗi cung ứng; Bà Rịa - Vũng Tàu trước đây bổ sung cảng biển, logistics, năng lượng và kinh tế biển.
Để dòng vốn mới có thể đi vào các không gian này, Thành phố cần tiếp tục các tuyến giao thông liên vùng, vành đai và cao tốc, đồng thời tăng kết nối giữa cảng biển, sân bay, trung tâm logistics với khu công nghiệp. Điện, nước, viễn thông, hạ tầng dữ liệu và dịch vụ phục vụ sản xuất cũng được Sở Tài chính xếp vào nhóm cần theo kịp nhu cầu đầu tư.
Sở Tài chính cho rằng hiệu quả thu hút FDI không nên chỉ tính bằng số vốn đăng ký. Thành phố cần theo dõi thêm tỷ lệ vốn thực hiện, thời gian đưa dự án vào hoạt động, giá trị gia tăng, năng suất lao động, công nghệ, hoạt động nghiên cứu phát triển và chuyển giao công nghệ, việc làm và đóng góp ngân sách.
Các tiêu chí khác gồm mức độ liên kết giữa doanh nghiệp FDI với doanh nghiệp trong nước, khả năng tham gia chuỗi cung ứng, tỷ lệ nội địa hóa, hiệu quả sử dụng đất, năng lượng và việc đáp ứng các tiêu chuẩn môi trường. Những dữ liệu này sẽ được dùng để đánh giá hiệu quả của từng dự án và điều chỉnh chính sách thu hút đầu tư về sau.
Tử Kính
