Chuyên gia quốc tế góp ý quy hoạch tầm nhìn 100 năm của TPHCM: Lấy người dân làm trung tâm
Quy hoạch tổng thể với tầm nhìn 100 năm của TPHCM nhận được nhiều góp ý từ các nhà ngoại giao và chuyên gia đến từ Singapore, Vương quốc Anh, Pháp, Malaysia cùng đơn vị tư vấn quốc tế Boston Consulting Group (BCG).
Tại hội thảo sáng 02/06, các đại biểu đều đánh giá cao việc thành phố lựa chọn một tầm nhìn kéo dài cả thế kỷ thay vì chỉ giải quyết những nhu cầu trước mắt. Đây là cơ hội để TPHCM tái định hình không gian phát triển sau khi mở rộng địa giới, đồng thời chuẩn bị cho những thách thức về dân số, hạ tầng và biến đổi khí hậu trong nhiều thập niên tới.
Các nhà ngoại giao và chuyên gia quốc tế góp ý cho Quy hoạch tổng thể TPHCM tầm nhìn 100 năm tại hội thảo sáng 02/06. Trong ảnh, Tổng lãnh sự Pháp tại TPHCM Etienne Ranaivoson phát biểu - Ảnh: Tử Kính
|
Lấy người dân làm trung tâm
Tổng lãnh sự Singapore tại TPHCM Pang Te Cheng đánh giá cao cách tiếp cận xem quy hoạch 100 năm là tầm nhìn chiến lược dài hạn thay vì một văn bản cứng nhắc. Theo ông, điều đáng chú ý nhất là định hướng phát triển các trung tâm đô thị tự chủ, nơi người dân có thể sinh sống, làm việc, học tập và tiếp cận dịch vụ thiết yếu ngay gần nơi ở.
Đại diện Singapore cho rằng thành công của quy hoạch không nên đo bằng số lượng công trình hay quy mô đầu tư, quan trọng hơn là những trải nghiệm hằng ngày mà cư dân nhận được. "Suy cho cùng, những thành phố này được xây dựng vì con người", ông nhấn mạnh và bày tỏ kỳ vọng trong những năm tới, TPHCM sẽ trở nên thân thiện hơn với người đi bộ.
Ngoài việc góp ý, phía Singapore cũng muốn đồng hành với thành phố thông qua các chương trình hợp tác quy hoạch hiện có cùng mạng lưới doanh nghiệp Singapore đang hoạt động tại Việt Nam.
Tổng lãnh sự Vương quốc Anh tại TPHCM Alexandra Smith cho rằng điểm nổi bật của bản quy hoạch là định hướng chuyển từ mô hình tăng trưởng dựa nhiều vào đất đai và sản xuất sang nền kinh tế dựa trên tri thức, đổi mới sáng tạo và dịch vụ giá trị cao.
Dẫn kinh nghiệm của Anh, bà cho biết khoảng 80% GDP và việc làm hiện đến từ các lĩnh vực như tài chính, giáo dục và công nghiệp sáng tạo. Theo bà, nền tảng của quá trình chuyển đổi này là đầu tư cho giáo dục và nguồn nhân lực chất lượng cao. "Thật đáng khích lệ khi thấy định hướng tương tự được thể hiện rõ trong tầm nhìn dài hạn của TPHCM", bà Alexandra Smith nói.
Bên cạnh giáo dục, Tổng lãnh sự Vương quốc Anh cho rằng TPHCM có thể học hỏi kinh nghiệm phát triển đô thị theo định hướng giao thông công cộng (TOD) của London. Mô hình này không chỉ hình thành các cộng đồng dân cư đa chức năng quanh các đầu mối giao thông mà còn giúp tạo nguồn lực tài chính cho hạ tầng thông qua cơ chế khai thác giá trị đất đai.
Trong khi đó, Trung tâm Tài chính Quốc tế được đánh giá sẽ là mắt xích quan trọng giúp TPHCM huy động nguồn vốn để hiện thực hóa các mục tiêu dài hạn. Vương quốc Anh sẵn sàng hỗ trợ về tài chính xanh, khung pháp lý và các công cụ huy động vốn quốc tế.
Học kinh nghiệm từ Paris và Kuala Lumpur
Tổng lãnh sự Pháp tại TPHCM Etienne Ranaivoson nhận thấy nhiều thách thức của TPHCM khá tương đồng với vùng Paris, từ áp lực dân số đến nhu cầu kết nối các cực tăng trưởng. Ông dẫn ví dụ về Grand Paris Express - mạng lưới metro tự động với 68 nhà ga mới đang được xây dựng quanh Paris. Hệ thống này giúp kết nối các khu kinh tế trọng điểm, sân bay, trường đại học và nhiều phương thức giao thông khác nhau nhằm giảm sự phụ thuộc vào xe cá nhân.
"Dĩ nhiên vùng Paris đã được hình thành và phát triển từ rất lâu. Tuy nhiên, hiện nay đang có những chương trình phát triển mới mà tôi nghĩ có thể mang lại nhiều bài học tham khảo cho TPHCM", Tổng lãnh sự Pháp cho hay. Theo ông, giao thông công cộng giải quyết ùn tắc và giúp tái cấu trúc không gian đô thị. Khi khả năng kết nối được cải thiện, người dân có thể tiếp cận việc làm, giáo dục và dịch vụ mà không cần tập trung vào khu vực trung tâm.
Ông Arnaud Ginolin, đại diện BCG, phát biểu tại hội thảo - Ảnh: Tử Kính
|
"Kuala Lumpur và TPHCM có rất nhiều điểm tương đồng về thách thức", Tổng lãnh sự Malaysia tại TPHCM nhận định khi chia sẻ kinh nghiệm phát triển đô thị của nước này. Ông nhắc lại giai đoạn Kuala Lumpur bắt đầu đối mặt tình trạng quá tải từ thập niên 1990. Để giảm áp lực cho khu vực trung tâm, Malaysia đã phát triển Putrajaya thành một trung tâm hành chính mới, qua đó phân bổ lại dân cư, việc làm và các hoạt động quản lý.
Từ kinh nghiệm đó, phía Malaysia đánh giá Thủ Thiêm và các khu đô thị mới của TPHCM có thể trở thành những cực tăng trưởng mới, góp phần phân bổ lại dân cư, việc làm và dịch vụ.
Chuyên gia Malaysia cũng cho rằng giao thông công cộng chỉ phát huy hiệu quả khi được đặt trong mạng lưới kết nối vùng. Các tuyến metro tương lai cần liên thông với Bình Dương, Đồng Nai và các địa phương lân cận, đồng thời đi kèm cơ chế tài chính đủ mạnh để đẩy nhanh đầu tư hạ tầng.
Một ví dụ được nhắc đến là MRT Corp, doanh nghiệp thuộc Bộ Tài chính Malaysia, được thành lập để phát triển các dự án đường sắt đô thị quy mô lớn với nguồn vốn được Chính phủ bảo đảm. Chuyên gia Malaysia cũng kỳ vọng sân bay Long Thành trong tương lai có thể tạo ra tác động tương tự sân bay quốc tế Kuala Lumpur khi được kết nối bằng hệ thống giao thông tốc độ cao và trở thành động lực tăng trưởng mới cho cả vùng.
Bên cạnh hạ tầng, nhà ở là vấn đề được đặc biệt lưu ý. Theo vị Tổng lãnh sự, nhiều đô thị tăng trưởng nhanh nhưng lại đẩy người lao động ngày càng xa nơi làm việc do giá nhà leo thang. Vì vậy, nhà ở xã hội và nhà ở cho thuê cần được xem là một phần của chiến lược phát triển kinh tế thay vì chỉ là chính sách an sinh.
Thách thức của một siêu đô thị
BCG nhìn sâu hơn vào những thách thức mà các siêu đô thị thường phải đối mặt. Theo ông Arnaud Ginolin, kinh nghiệm quốc tế cho thấy các thành phố càng lớn thì áp lực kinh tế, xã hội và khí hậu càng gia tăng. Khoảng cách thu nhập nới rộng, dịch vụ công chịu sức ép lớn hơn, trong khi các đô thị cũng trở thành nơi hứng chịu nhiều rủi ro nhất từ biến đổi khí hậu. "Phát triển thành phố rất quan trọng, nhưng quản lý các ràng buộc kinh tế, xã hội và khí hậu cũng quan trọng không kém", ông nhận định.
Từ kinh nghiệm của các siêu đô thị trên thế giới, BCG cho rằng có 4 hướng đi lớn đang được áp dụng gồm: xây dựng đô thị lấy người dân làm trung tâm, phát triển xanh, tái thiết các khu vực hiện hữu và thúc đẩy chuyển đổi số. Mô hình đô thị đa cực mà TPHCM đang nghiên cứu với mục tiêu hình thành nhiều trung tâm phát triển để người dân có thể tiếp cận việc làm, dịch vụ và các nhu cầu hằng ngày ngay trong khu vực sinh sống.
Biến đổi khí hậu là một trong những chủ đề nhận được sự đồng thuận rộng rãi giữa các đại biểu. Vương quốc Anh đánh giá cao việc khả năng chống chịu khí hậu được đặt ở trung tâm chiến lược phát triển. Pháp xem giao thông công cộng là công cụ quan trọng để giảm phát thải, còn BCG cảnh báo những tác động từ ngập lụt và nước biển dâng thường tập trung nhiều nhất tại các đô thị lớn.
Các chuyên gia cũng nhìn thấy nhiều lợi thế hiếm có của TPHCM như trung tâm tài chính, hệ thống cảng biển, khu công nghiệp quy mô lớn, sân bay quốc tế và không gian biển rộng mở. Theo BCG, sự kết hợp này tạo nền tảng để thành phố vươn lên nhóm đô thị hàng đầu khu vực.
Điểm chung trong các góp ý là tương lai của TPHCM sẽ không được quyết định bởi số lượng công trình được xây thêm, mà bởi khả năng tạo ra một đô thị đáng sống hơn, kết nối tốt hơn, chống chịu tốt hơn và mở ra nhiều cơ hội hơn cho người dân.
Cùng với các khuyến nghị, Singapore, Vương quốc Anh, Pháp và Malaysia đều bày tỏ mong muốn tham gia sâu hơn vào quá trình phát triển của thành phố thông qua kinh nghiệm quản lý, doanh nghiệp, nguồn vốn và các chương trình hợp tác cụ thể.
Tử Kính
